Việc cho phép tính 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào mẫu số LDR theo Thông tư 08/2026 giúp nhóm ngân hàng quốc doanh giải tỏa áp lực thanh khoản và mở rộng quy mô tín dụng đáng kể.

Ngày 15/5, Ngân hàng Nhà nước ban hành Thông tư 08/2026/TT-NHNN sửa đổi quy định về các giới hạn, tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động ngân hàng. Điểm mấu chốt của văn bản này là thay đổi cách xác định tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR).

Theo đó, từ ngày 15/5, các ngân hàng được phép đưa 20% tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước vào mẫu số để tính tỷ lệ LDR. Những khoản mục khác như tiền ký quỹ, tiền gửi vốn chuyên dùng và tiền gửi không kỳ hạn của Kho bạc vẫn bị loại trừ.

Quy định mới đánh dấu sự điều chỉnh quan trọng so với lộ trình thắt chặt tại Thông tư 26/2022. Theo quy định cũ, tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước bị loại khỏi mẫu số LDR tăng dần từ 50% năm 2023, lên 60% năm 2024, 80% năm 2025 và đến ngày 1/1/2026 tăng lên 100%. Điều đó có nghĩa, từ đầu năm nay, toàn bộ tiền gửi Kho bạc từng bị loại khỏi công thức xác định LDR.

Nguồn tiền gửi Kho bạc Nhà nước thời gian qua đã hỗ trợ rất tốt cho thanh khoản hệ thống. Tại một số thời điểm, tiền gửi kho bạc tại các ngân hàng có thể lên tới nửa triệu tỷ đồng. Từ đầu năm đến nay, nguồn tiền gửi này bị loại hoàn toàn khỏi "rổ" tính LDR khiến tỷ lệ LDR các ngân hàng đặc biệt là nhóm ngân hàng quôc doanh tăng cao. Để kéo LDR về mức an toàn (dưới 85%), các ngân hàng phải chạy đua tăng lãi suất huy động từ dân cư, phần nào khiến cuộc đua lãi suất trở nên nóng hơn.

Hiện nhóm ngân hàng được hưởng lợi nhiều nhất nếu quy định trên được nới lỏng là nhóm ngân hàng quốc doanh. Quy định này sẽ giúp nhóm ngân hàng thương mại cổ phần Nhà nước cải thiện đáng kể tỷ lệ LDR do nhóm này nắm giữ hầu hết nguồn tiền gửi Kho bạc Nhà nước vào hệ thống ngân hàng, qua đó mở rộng thêm dư địa tăng trưởng tín dụng trong thời gian tới.

Số liệu báo cáo tài chính quý 1/2026 cho thấy tổng lượng tiền gửi Kho bạc tại Vietcombank, BIDV và VietinBank đạt hơn 563.000 tỷ đồng, tăng gần 39% so với cuối năm 2025. Nhóm ngân hàng này đang chịu áp lực lớn khi tỷ lệ LDR thực tế đã tiến sát ngưỡng tối đa 85% do tốc độ tăng trưởng tín dụng vượt xa tốc độ huy động vốn.

Tại Vietcombank, với hơn 185.250 tỷ đồng tiền gửi có kỳ hạn từ Kho bạc, ngân hàng này có thể bổ sung khoảng 37.000 tỷ đồng vào mẫu số LDR. Tương tự, BIDV cũng có thêm quy mô tương đương. Nếu áp dụng mức trần LDR 85%, mỗi ngân hàng sẽ có thêm dư địa tín dụng lý thuyết khoảng 31.500 tỷ đồng. Với VietinBank, dù chưa công bố chi tiết cơ cấu kỳ hạn, tác động dự kiến cũng rất khả quan do sở hữu lượng tiền gửi Kho bạc lên tới hơn 185.000 tỷ đồng.

Ngân hàng Nhà nước cho biết việc sửa đổi này dựa trên tình hình thực tế khi tỷ lệ LDR toàn ngành đang có xu hướng tăng cao. Việc tận dụng nguồn tiền gửi Chính phủ để hỗ trợ nhu cầu vốn là phù hợp với thông lệ quốc tế và ý kiến chỉ đạo của Chính phủ. Trong bối cảnh tăng trưởng huy động toàn hệ thống ở mức thấp và lãi suất tiền gửi có lúc biến động mạnh, Thông tư 08 đóng vai trò là bộ đệm thanh khoản quan trọng, từ đó tạo thêm dư địa cho vay trên lý thuyết mà không cần huy động thêm vốn từ dân cư.

Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng đây chủ yếu là giải pháp tháo gỡ rào cản kỹ thuật. Dư địa cho vay tăng thêm không đồng nghĩa với việc lợi nhuận sẽ phản ánh ngay lập tức. Hiệu quả thực tế vẫn phụ thuộc vào hạn mức tín dụng được giao, khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế và năng lực tối ưu hóa bảng cân đối tài sản của từng nhà băng trong giai đoạn tới.

Trước đó, dự thảo sửa đổi Thông tư 22 bổ sung quy định thay thế tỷ lệ LDR (tỷ lệ dư nợ cho vay trên huy động) bằng tỷ lệ CDR (tỷ lệ dư nợ cấp tín dụng so với huy động vốn. Ngoài ra, dự thảo còn bổ sung một nhóm chỉ tiêu mới theo chuẩn Basel III, bao gồm tỷ lệ đòn bẩy (LEV), tỷ lệ khả năng chi trả (LCR) và tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng (NSFR). Mặc dù vậy, Thông tư 08 đã không bổ sung các nội dung này, có thể do lo ngại sẽ gây thêm áp lực thanh khoản cho các nhà băng trong bối cảnh hiện tại./.