Nếu kế hoạch tiếp quản thành công, hành khách của Spirit Airlines có thể sớm được phục vụ bởi một hãng hàng không về cơ bản là thuộc sở hữu của chính phủ Mỹ.

Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump đang lên kế hoạch giải cứu hãng hàng không Spirit Airlines bằng cách nắm giữ tới 90% cổ phần doanh nghiệp, một động thái đánh dấu sự chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình tư bản nhà nước tại Mỹ.

Việc can thiệp trực tiếp vào một hãng hàng không tư nhân không chỉ gây chấn động thị trường mà còn làm dấy lên những lo ngại về việc chính trị hóa các quyết định kinh tế.

Hãng hàng không Spirit Airlines đã rơi vào tình trạng suy thoái trầm trọng trước khi nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11 vào tháng 11/2024.

Doanh thu của Spirit Airlines sụt giảm mạnh và giá cổ phiếu - vốn từng ở mức trên 80 USD mỗi cổ phiếu - đã lao dốc xuống chỉ còn 0,47 USD vào đầu năm 2025.

Nếu kế hoạch tiếp quản này thành công, hành khách của Spirit Airlines có thể sớm được phục vụ bởi một hãng hàng không về cơ bản là thuộc sở hữu của chính phủ Mỹ.

Trước đó, nỗ lực tự giải cứu thông qua các giải pháp thị trường của Spirit Airlines đã thất bại khi Bộ Tư pháp Mỹ dưới thời chính quyền tiền nhiệm Joe Biden đã ngăn chặn thương vụ mua lại trị giá 3,8 tỷ USD từ JetBlue.

Thương vụ này vốn được kỳ vọng sẽ giúp Spirit Airlines cải thiện quy mô và khả năng cạnh tranh. Mặc dù Thẩm phán William Young thuộc tòa án thụ lý vụ việc thừa nhận việc sáp nhập có thể mang lại lợi ích cho người tiêu dùng, nhưng ông vẫn quyết định bác bỏ thương vụ vì cho rằng mô hình giá rẻ của Spirit Airlines giúp kiềm chế giá vé trên thị trường.

Việc bị từ chối sáp nhập đã khiến Spirit Airlines không còn lựa chọn nào khác ngoài việc sụp đổ và hiện phải chờ đợi sự hỗ trợ từ ngân sách công.

Động thái đối với Spirit Airlines được xem là bước đi mới nhất trong chiến lược can thiệp sâu của chính phủ Mỹ vào các thị trường tư nhân.

Dưới thời Tổng thống Mỹ Donald Trump, Mỹ đã nắm giữ cổ phần thiểu số tại tập đoàn Intel, xác lập "cổ phần vàng" tại U.S. Steel và trực tiếp điều chỉnh chiến lược của các công ty công nghệ như Nvidia hay AMD thông qua các biện pháp thuế quan và trợ cấp.

Thậm chí, chính quyền Mỹ còn can thiệp vào nhân sự cấp cao khi yêu cầu bãi nhiệm giám đốc điều hành của Intel hay thành viên hội đồng quản trị của Netflix.

Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo rằng việc chính phủ nắm quyền điều hành doanh nghiệp có thể dẫn đến rủi ro lớn cho nền kinh tế. Những bài học từ thất bại của Công ty năng lượng Mặt trời Solyndra - đơn vị từng nhận hơn 500 triệu USD tiền vay liên bang trước khi phá sản - cho thấy việc phân bổ vốn dựa trên tính toán chính trị thay vì hiệu quả thị trường thường dẫn đến thất bại.

Nếu thỏa thuận với Spirit Airlines được thực thi, người đóng thuế Mỹ sẽ là bên gánh chịu mọi rủi ro tài chính khi chính phủ trực tiếp lựa chọn doanh nghiệp nào được phép tồn tại và vận hành./.