Chuỗi ngày mưa lớn kéo dài liên tục trong hơn 1 tuần qua trên địa bàn tỉnh Cà Mau đã biến nhiều ruộng đang trổ chín và bước vào thu hoạch rộ chìm trong biển nước, gây đình trệ tiến độ thu hoạch.

Mưa lớn kéo dài khiến hàng nghìn hécta lúa Hè Thu trên địa bàn tỉnh Cà Mau chưa thể thu hoạch, nhiều diện tích bị ngập, đổ ngã, có nguy cơ thiệt hại nặng.

Sản xuất vụ lúa Hè Thu luôn đặt người nông dân trước thử thách khắc nghiệt khi thời điểm thu hoạch thường trùng với cao điểm mùa mưa bão, dễ đẩy họ vào nguy cơ mất trắng, thua lỗ nặng.

Nặng gánh lo âu

Chuỗi ngày mưa lớn kéo dài liên tục trong hơn 1 tuần qua trên địa bàn tỉnh Cà Mau đã biến nhiều ruộng đang trổ chín và bước vào thu hoạch rộ chìm trong biển nước, gây đình trệ tiến độ thu hoạch.

Đứng tần ngần bên bờ ruộng, ông Lê Văn Vuông (xã Phước Long) thở phào nhẹ nhõm vì gia đình may mắn được thu hoạch sớm 9 công lúa OM nên còn chút lợi nhuận tái sản xuất, dù năng suất và giá bán không cao. Tuy nhiên, nhiều hộ dân quanh ông chưa kịp thu hoạch do mưa kéo dài gần cả tuần qua nay đã quá ngày, lúa giảm, năng suất mất, thậm chí có khả năng mất trắng vì không có máy gặt và nước trong ruộng đầy, khó bơm tát.

Tình cảnh tương tự cũng diễn ra tại ấp Bình Bảo, xã Vĩnh Phước. Hơn 5 công lúa (mỗi công 1.000m2) của gia đình ông Nguyễn Phong Hậu đã chín rộ hơn 10 ngày nay nhưng trên đồng không thấy bóng dáng của máy cắt.

Do lúa chín lâu ngày thêm thời tiết mưa liên tục khiến nhiều diện tích lúa của ông Hậu bắt đầu đổ ngã. Ông Hậu cho biết sở dĩ đến thời điểm này mà lúa vẫn chưa thu hoạch được là do phải chờ “cò” lúa để chốt giá và bao tiêu nông sản.

“Thương lái không còn mua nhiều như trước. Hiện cò lúa, thương lái ít mà còn ép giá. Hiện giá lúa khoảng Đài Thơm còn có 6.000 đồng/kg, giảm gần 1.200 đồng/kg so đầu vụ, còn OM 18 giá còn 5.500 đồng/kg sụt thê thảm. Ruộng nào lúa đẹp còn có thương lái mua, chứ những ruộng kém chất lượng thì khó bán,” ông Hậu than thở.

Tại xã Vĩnh Mỹ (Cà Mau), gia đình ông Nguyễn Văn Nguyên ngụ ở ấp 17 vừa thu hoạch xong 10 công ruộng trồng lúa Đài Thơm 8. Đầu vụ, thương lái đặt cọc giá 6.700 đồng/kg nhưng đến ngày thu hoạch giảm còn 6.000 đồng/kg.

“Không bán người ta bỏ cọc rồi không biết bán cho ai. Chi phí tăng, ai thuê mướn đất sản xuất nhiều là thua lỗ nặng. Giá lúa sụt giờ thương lái không vào mua mấy hộ cắt lúa sau có khi phải để lúa ngoài đồng mấy ngày mới có thương lái vào mua. Hộ ở gần đường sông còn có giá chút còn hộ lúa nằm sâu trong đồng bị ép,” ông Nguyên chia sẻ thêm.

Ông Nguyên nhẩm tính cái khó năm nay không chỉ nằm ở giá. Bình quân tiền phân thuốc, giống, chi phí phun xịt, máy gặt... hơn 4 triệu đồng/công, chưa kể khoản phát sinh.

Trong khi đó, tình hình lúa bị dịch khuẩn, hạt gầy, hạt lép nhiều dẫn đến năng suất thấp. Với giá khoảng 5.500-6.000 đồng/kg, nếu năng suất đạt 700 kg/công tiền bán lúa khoảng 4,4 triệu đồng/công, như vậy chắc chắn từ hoà đến lỗ vốn.

Đẩy nhanh thu hoạch

Cà Mau có diện tích lúa hơn 185.000ha, sản lượng tương đương 1,8 triệu tấn/năm. Riêng vụ Hè Thu năm 2026, nông dân trong tỉnh xuống giống trên 93.500ha.

Đến nay, trên địa bàn tỉnh đã thu hoạch khoảng 72.000ha, đạt gần 77% diện tích xuống giống. Do ảnh hưởng của mưa lớn kéo dài liên tục trên địa bàn tỉnh trong những ngày qua, việc tiêu thoát nước được tăng cường, bước đầu hạn chế tình trạng ngập kéo dài, qua đó, bước đầu giúp cho các hộ dân ở các vùng đất cao có thể bơm tát nước để thu hoạch lúa.

Theo báo cáo của ngành chức năng, từ ngày 19-25/9, trên địa bàn tỉnh xảy ra mưa lớn kéo dài trên diện rộng, kết hợp triều cường gây ngập cục bộ tại nhiều khu vực dân cư, giao thông và vùng sản xuất.

Một số nơi có tổng lượng mưa trên 400mm, cao nhất tại Biển Bạch gần 470mm, Lương Thế Trân trên 430mm, Tân Tiến trên 400mm...

Mưa lớn kéo dài đã làm ảnh hưởng trên khoảng 5.200ha lúa-tôm, lúa mùa và khoảng 5.300ha nuôi thủy sản bị ảnh hưởng; là địa bàn có diện tích sản xuất bị ảnh hưởng lớn ở xã Nguyễn Phích; khoảng 1.700ha lúa Hè Thu bị ảnh hưởng ở các xã Khánh Lâm, Khánh Hưng…

Theo ông Trịnh Thanh Hiền, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Khánh Bình, vụ lúa Hè Thu năm nay, nông dân trên địa bàn xuống giống trên 6.000ha, đến nay phần lớn diện tích đã thu hoạch, còn khoảng 1.000ha với 765 hộ chưa thu hoạch được do bị nước ngập sâu.

Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Khánh Bình cũng nhận định qua khảo sát thực tế, khó khăn lớn nhất hiện nay là mực nước trên đồng còn cao nên cả thu hoạch bằng máy và phương án cắt thủ công đều khó triển khai. Vì vậy, địa phương đang tích cực vận động nông dân chủ động bơm tát, khơi thông dòng chảy, tháo úng; gia cố bờ bao, các vị trí xung yếu nhằm hạn chế nước tiếp tục tràn vào đồng ruộng. Đối với lúa Hè Thu, địa phương sẽ tập trung huy động, điều phối máy gặt đập liên hợp để thu hoạch ngay khi nước rút đủ điều kiện.

Tại xã Vĩnh Thanh, đến nay, địa phương đã thu hoạch 6.008/6.295ha lúa Hè Thu, đạt 95,44%; còn 287ha. Theo Bí thư xã Vĩnh Thanh Ngô Nguyên Phong, phần lớn diện tích còn lại nằm trong vùng có trạm bơm, tổ bơm và có thể huy động máy gặt khi thời tiết thuận lợi. Tuy nhiên, mưa liên tục làm nước ruộng dâng cao; nếu kéo dài, lúa chín có nguy cơ ngập, đổ ngã, giảm năng suất và chất lượng.

Trước mắt, xã chủ động bơm tiêu nước, huy động máy gặt, kiến nghị vận hành cống hạ mực nước kênh và đầu tư ô đê bao khép kín. Vụ Đông Xuân tới, Hợp tác xã Vĩnh Cường dự kiến liên kết tiêu thụ khoảng 2.000ha lúa chất lượng cao, giảm phát thải.

Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Vĩnh Mỹ Trần Văn Thới thông tin vụ Hè Thu năm 2026 trên địa bàn xã xuống giống 9.774ha đạt 100% kế hoạch, hiện nay diện tích thu hoạch đến nay trên 8.000ha.

Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất là việc liên kết tiêu thụ: đa số nông dân tự thỏa thuận với thương lái, chưa liên kết được với hợp tác xã và doanh nghiệp.

Hiện nay trên địa bàn xã có 12 hợp tác xã đang hoạt động, nhưng số lượng liên kết bao tiêu chỉ có 3 hợp tác xã. Hợp đồng giữa hợp tác xã và công ty đầu vụ chỉ là thương thảo nên cuối vụ vẫn xảy ra tình trạng không thực hiện đúng.

Để giải quyết căn cơ, lãnh đạo xã Vĩnh Mỹ và Vĩnh Thanh nhận định, thời gian tới, cần các giải pháp mang tính tổng thể và lâu dài để việc sản xuất của người dân đảm bảo hơn, ổn định “đầu ra,” tránh tình trạng được mùa, mất giá và tránh bị “cò,” “lái” ép giá vào cao điểm thu hoạch bằng việc củng cố, nâng chất hợp tác xã tham gia chuỗi giá trị lúa gạo; hỗ trợ đào tạo quản trị, chuyển đổi số, xúc tiến thương mại cho hợp tác xã; kết nối doanh nghiệp bao tiêu trong các mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp...

Đồng hành cùng nông dân, Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Cà Mau Nguyễn Hoàng Thoại cho biết Hội đang tập trung 4 nhóm giải pháp: nắm chắc tình hình từ cơ sở; kết nối tiêu thụ giữa doanh nghiệp và nông dân; vận động nông dân tổ chức lại sản xuất theo hướng giảm chi phí, nâng chất lượng; đồng thời kiến nghị các cấp thẩm quyền hỗ trợ về tín dụng, vốn, liên kết chuỗi và bảo quản sau thu hoạch, nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng và sinh kế của người nông dân.

“Về lâu dài, chúng tôi cho rằng cần chuyển mạnh từ tư duy “sản xuất được gì thì tìm nơi bán cái đó” sang “thị trường cần gì tổ chức sản xuất cái đó.” Muốn làm được điều này phải có sự vào cuộc đồng bộ của nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và Nhà nước,” ông Nguyễn Hoàng Thoại chia sẻ.

Trước tình hình trên ngập úng kéo dài, gây ảnh hưởng lớn đến việc thu hoạch của người dân, Ủy ban Nhân dân tỉnh Cà Mau đã chỉ đạo các sở, ngành, địa phương theo dõi sát diễn biến mưa, triều cường; tập trung tiêu thoát nước, vận hành cống, trạm bơm, khơi thông dòng chảy; gia cố bờ bao; bảo vệ khu dân cư, giao thông và vùng sản xuất; huy động lực lượng, phương tiện theo phương châm “4 tại chỗ.” Cùng đó, chỉ đạo các địa phương tập trung thu hoạch nhanh diện tích lúa Hè Thu tại khu vực có nguy cơ ngập.

Đồng thời, tỉnh Cà Mau cũng chỉ đạo các địa phương rà soát đến từng khu vực, hộ dân, cơ sở sản xuất; phân định rõ diện tích bị ngập, bị ảnh hưởng và diện tích thiệt hại thực tế, xác định tỷ lệ thiệt hại và nhu cầu hỗ trợ, bảo đảm số liệu chính xác, thống nhất, không trùng lặp./.