Mở rộng thẻ tín dụng nội địa, giúp người lao động tránh bẫy tín dụng đen

Thẻ tín dụng nội địa được kỳ vọng mở thêm kênh tiếp cận vốn chính thức cho người lao động, đáp ứng nhu cầu chi tiêu cấp thiết, giảm phụ thuộc vào các khoản vay không chính thức tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Ngày 19/11, tại Hà Nội, Báo Lao Động phối hợp với Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS), dưới sự chỉ đạo nội dung của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, tổ chức Hội thảo “Giải pháp mở rộng tiếp cận thẻ tín dụng nội địa cho người lao động, đẩy lùi tín dụng đen.”

Hội thảo tập trung làm rõ nhu cầu tài chính của người lao động, những rào cản trong tiếp cận tín dụng chính thức và các giải pháp phát triển thẻ tín dụng nội địa phù hợp với khả năng chi trả, góp phần hạn chế tín dụng đen.

Khoảng trống tài chính giữa hai kỳ lương

Khảo sát của Công ty Cổ phần Dịch vụ Công nghệ BEAM cho thấy 86,07% người lao động được khảo sát thường xuyên đối mặt với tình trạng thiếu hụt tài chính; 29,53% phải co kéo chi tiêu chỉ sau 10-15 ngày nhận lương.

Có 47,63% cho biết khó khăn tài chính xuất phát từ những khoản chi phát sinh ngoài dự kiến, trong khi 43,98% phải đi vay khi gặp khó khăn. Đáng chú ý, trong số những người phải vay, 87,42% có tần suất vay từ vài lần mỗi năm đến thường xuyên.

Những con số này cho thấy tình trạng thiếu hụt tài chính giữa hai kỳ lương không đơn thuần là khó khăn nhất thời mà đã trở thành áp lực lặp lại đối với một bộ phận người lao động.

Dữ liệu vận hành nền tảng Flexpay của BEAM cũng cho hay tính đến tháng 10/2026, hệ thống đã xử lý gần 110.000 lượt ứng lương, với giá trị bình quân mỗi lần khoảng 900.000 đồng đến 1 triệu đồng. Đáng chú ý, khoảng 1/5 số giao dịch diễn ra trong khung giờ từ 22 giờ đến 3 giờ sáng hôm sau, khi bộ phận nhân sự của doanh nghiệp đã ngừng làm việc và các ngân hàng chưa mở cửa giao dịch.

Thực tế này phản ánh nhu cầu tài chính của người lao động không phải lúc nào cũng là những khoản vay lớn. Nhiều trường hợp chỉ cần một khoản tiền nhỏ để giải quyết công việc cấp bách nhưng phải được đáp ứng đúng thời điểm. Khi các kênh tài chính chính thống chưa đáp ứng được yêu cầu về thời gian, thủ tục hoặc điều kiện tiếp cận, người lao động có nguy cơ tìm đến những lời mời vay nhanh trên mạng.

Theo ông Nguyễn Văn Dũng, Giám đốc Kinh doanh BEAM, có ba khoảng trống khiến tín dụng đen vẫn có cơ hội len lỏi vào đời sống người lao động.

Trước hết, nhu cầu vay khoản tiền nhỏ trong thời gian ngắn chưa thực sự phù hợp với các sản phẩm tín dụng truyền thống, vốn thường hướng đến khoản vay lớn và kỳ hạn dài hơn. Tiếp đó là khoảng cách về thời gian, thủ tục khi người lao động cần tiền trong vài giờ nhưng quy trình chuẩn bị hồ sơ, chứng minh thu nhập và thẩm định có thể kéo dài.

Toàn cảnh hội thảo. (Ảnh: Vietnam+)

Cuối cùng, kiến thức tài chính còn hạn chế khiến người lao động khó so sánh đầy đủ lãi suất, chi phí và điều kiện của từng sản phẩm. Đây là những yếu tố có thể khiến họ lựa chọn các khoản vay không chính thức, tiềm ẩn nhiều rủi ro về chi phí và khả năng trả nợ.

Trong bối cảnh đó, việc phát triển các sản phẩm tài chính chính thức có thủ tục thuận tiện, chi phí minh bạch và phù hợp với khả năng chi trả được xem là giải pháp quan trọng nhằm thu hẹp khoảng trống tín dụng đối với người lao động.

Mở rộng tiếp cận nhưng phải bảo đảm khả năng trả nợ

Ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán Ngân hàng Nhà nước cho biết thẻ tín dụng có thể hỗ trợ người lao động thanh toán các khoản chi tiêu phát sinh, tạo thêm lựa chọn tài chính ngắn hạn và góp phần hình thành lịch sử tín dụng.

Tuy nhiên, đây vẫn là khoản cấp tín dụng phải hoàn trả. Giá trị của sản phẩm chỉ được phát huy khi hạn mức, chi phí và nghĩa vụ thanh toán phù hợp với khả năng tài chính của người sử dụng.

Theo ông Dũng, việc mở rộng thẻ tín dụng nội địa hiện gặp bốn nhóm rào cản chính: khó khăn trong đánh giá tín dụng đối với người có thu nhập thấp hoặc biến động; sản phẩm và chi phí chưa phù hợp với mọi nhóm khách hàng; mạng lưới chấp nhận thẻ còn hạn chế; bất cập về kiến thức tài chính và thói quen sử dụng.

Đặc biệt, người lao động cần hiểu rằng thẻ tín dụng không phải khoản thu nhập bổ sung. Nếu thiếu kiểm soát chi tiêu hoặc không thanh toán đúng hạn, lãi và phí phát sinh có thể làm gia tăng gánh nặng tài chính.

Ở góc độ hạ tầng thanh toán, ông Nguyễn Đăng Hùng - Phó Tổng Giám đốc điều hành NAPAS cho biết đơn vị đã phối hợp với hơn 50 ngân hàng, công ty tài chính phát hành thẻ thanh toán nội địa, trong đó có 22 tổ chức phát hành thẻ tín dụng nội địa. Hệ sinh thái thẻ thanh toán hiện có hơn 84 triệu thẻ đang lưu hành.

Theo ông Hùng, thẻ tín dụng nội địa có lợi thế về chi phí phát hành và sở hữu thấp hơn so với thẻ tín dụng quốc tế, phù hợp hơn với khả năng tiếp cận của đông đảo người lao động và các hộ kinh doanh cá thể.

Các tính năng và công nghệ của thẻ tín dụng nội địa hiện tương đương thẻ tín dụng quốc tế. Người sử dụng có thể chi tiêu trước, trả tiền sau với thời gian miễn lãi lên đến 55 ngày; thanh toán không tiếp xúc, sử dụng thẻ trên điện thoại di động, kết nối ví điện tử và thanh toán trả góp.

NAPAS cũng phối hợp với các ngân hàng triển khai số hóa thẻ trên điện thoại thông qua giải pháp NAPAS Tap and Pay.

Ông Nguyễn Đăng Hùng - Phó Tổng Giám đốc điều hành NAPAS phát biểu tại hội thảo. (Ảnh: Vietnam+)

Đáng chú ý, thẻ Lộc Việt do NAPAS phối hợp với Agribank phát hành tích hợp chức năng thẻ ghi nợ và thẻ tín dụng nội địa trên cùng một thẻ vật lý, phục vụ nhu cầu chi tiêu, sinh kế của người dân, đặc biệt tại khu vực nông thôn, vùng sâu, vùng xa.

Bên cạnh đó, giải pháp Soft POS cho phép hộ kinh doanh, tiểu thương sử dụng điện thoại thông minh làm thiết bị chấp nhận thanh toán thay cho máy POS truyền thống. Việc giảm chi phí đầu tư thiết bị được kỳ vọng góp phần mở rộng mạng lưới chấp nhận thẻ, tạo thuận lợi cho người dân sử dụng dịch vụ.

Từ phía doanh nghiệp công nghệ tài chính, ông Nguyễn Văn Dũng cho rằng ứng lương linh hoạt có thể bổ trợ cho thẻ tín dụng nội địa, thay vì thay thế công cụ này. Theo đó, ứng lương phù hợp với những khoản chi nhỏ, cấp bách trước kỳ nhận lương, còn thẻ tín dụng đáp ứng các nhu cầu chi tiêu lớn hơn, có kế hoạch.

Đại diện BEAM đề xuất mô hình phối hợp giữa doanh nghiệp, đơn vị cung cấp nền tảng ứng lương và ngân hàng. Trong đó, doanh nghiệp xác nhận tình trạng làm việc, ngày công; đơn vị công nghệ kết nối nhu cầu, còn ngân hàng thực hiện thẩm định và phát hành thẻ theo quy định.

Sản phẩm cần được thiết kế với hạn mức khởi điểm phù hợp, ngày đến hạn thanh toán tương ứng kỳ nhận lương, chính sách phí minh bạch và cơ chế cảnh báo chi tiêu, giúp người lao động chủ động quản lý tài chính.

Phát biểu tại hội thảo, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh, phát triển tài chính toàn diện phải bảo đảm người dân, đặc biệt nhóm thu nhập thấp, được tiếp cận dịch vụ tài chính chính thức thuận tiện, an toàn, với chi phí hợp lý.

Theo Phó Thống đốc, thẻ tín dụng nội địa có thể giúp người lao động chủ động chi tiêu, hạn chế tìm đến các nguồn vay không chính thức. Tuy nhiên, mục tiêu không phải phát hành nhiều thẻ hay khuyến khích vay tiêu dùng bằng mọi giá, mà là bảo đảm người dân sử dụng tín dụng có trách nhiệm, phù hợp khả năng chi trả.

Để thực hiện, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, NAPAS hỗ trợ hạ tầng, các ngân hàng phát triển sản phẩm, quản trị rủi ro, công đoàn và doanh nghiệp kết nối nhu cầu.

“Với sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan quản lý, ngân hàng, doanh nghiệp và tổ chức công đoàn, thẻ tín dụng nội địa được kỳ vọng trở thành công cụ tài chính thiết thực, giúp người lao động tiếp cận nguồn vốn chính thức an toàn, thuận tiện, từng bước thu hẹp khoảng trống mà tín dụng đen đang lợi dụng,” Phó Thống đốc nhấn mạnh./.

(Vietnam+)