Trong những ngày này, giữa cái nắng oi nồng của mùa Hè, các cán bộ, chiến sỹ Đội 584 vẫn đang miệt mài thực hiện nhiệm vụ khai quật, cất bốc hài cốt liệt sỹ để phục vụ công tác lấy mẫu ADN.

Vượt qua khó khăn do thời tiết nắng nóng gay gắt, với quyết tâm cao và tinh thần trách nhiệm, các cán bộ, chiến sỹ Đội 584, Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị đang nỗ lực cùng các lực lượng liên quan đẩy nhanh tiến độ thu nhận mẫu ADN hài cốt liệt sỹ tại các nghĩa trang, qua đó, góp phần xác định danh tính các liệt sỹ còn thiếu thông tin, đáp ứng mong mỏi của thân nhân và thực hiện công tác đền ơn đáp nghĩa.

Miệt mài thu nhận mẫu ADN giữa nắng nóng khắc nghiệt

Có mặt tại Nghĩa trang liệt sỹ Quốc gia Đường 9 - nơi yên nghỉ của hơn 10.000 anh hùng liệt sỹ, trong những ngày này, giữa cái nắng oi nồng của mùa Hè, các cán bộ, chiến sỹ Đội 584 vẫn đang miệt mài thực hiện nhiệm vụ khai quật, cất bốc hài cốt liệt sỹ để phục vụ công tác lấy mẫu ADN.

Đều đặn, đúng 6 giờ 30 phút đến 11 giờ 30 phút, có hôm hơn 12 giờ, các chiến sỹ trong đội mới bắt đầu nghỉ. Buổi chiều, từ 13 giờ 30 phút đến 17 giờ, các thành viên của đội vẫn nỗ lực để hoàn thành đúng tiến độ mà Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó.

Trung bình mỗi phần mộ từ khi khai quật, lấy mẫu và hoàn mộ mất khoảng 15-20 phút, trong đó một ngôi mộ phải trải qua quy trình 8 bước nghiêm ngặt. Mỗi ngày, Đội 584 thực hiện khai quật, lấy mẫu từ 35-40 phần mộ để phối hợp với các lực lượng chức năng lấy mẫu.

Trong quá trình từ lúc khai quật đến khi hoàn mộ, đơn vị sẽ chụp 16 bức ảnh với đủ các công đoạn để đưa vào thông tin được số hóa của từng phần mộ. Hiện ở Nghĩa trang liệt sỹ Quốc gia Đường 9 có 3 tổ gồm: Tổ lấy mẫu sinh phẩm, Tổ cất bốc, Tổ hoàn mộ.

Đại úy Nguyễn Văn Hùng, thành viên Đội 584, Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị cho biết việc triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ còn thiếu thông tin đòi hỏi tiến độ khẩn trương nhưng phải bảo đảm sự tỉ mỉ, chính xác tuyệt đối trong từng công đoạn, nhất là quá trình thu nhận mẫu ADN phục vụ công tác giám định.

Mặc dù thời tiết ở Quảng Trị thời điểm này nắng nóng gay gắt, điều kiện làm việc ngoài trời nhiều khó khăn, song cán bộ, chiến sỹ trong đơn vị luôn nêu cao tinh thần trách nhiệm, tập trung thực hiện nhiệm vụ với quyết tâm cao nhất. Mỗi mẫu ADN được thu nhận đều gắn với hy vọng xác định danh tính của một liệt sỹ, giúp các gia đình có thêm cơ hội tìm được người thân đã hy sinh.

"Chúng tôi luôn thực hiện công việc với sự cẩn trọng, trách nhiệm và lòng biết ơn sâu sắc đối với các anh hùng liệt sỹ. Bản thân tôi cùng các đồng đội cảm thấy rất vinh dự, tự hào khi được góp một phần công sức vào nhiệm vụ ý nghĩa này, góp phần trả lại tên cho các liệt sỹ còn thiếu thông tin," Đại úy Nguyễn Văn Hùng chia sẻ.

Quá trình khai quật được thực hiện bởi nhiều cơ quan chức năng phối hợp gồm: Sở Nội vụ tỉnh Quảng Trị, Ban quản trang Nghĩa trang Liệt sỹ Quốc gia Đường 9 cung cấp, lập danh sách các phần mộ; Đội 584-Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị; Sở Y tế tỉnh thực hiện công tác khai quật, lấy mẫu; lực lượng Công an thực hiện nhiệm vụ bảo đảm an ninh, trật tự...

Nỗ lực trả lại tên cho các anh hùng liệt sỹ

Trong quá trình thực hiện khai quật và cất bốc các hài cốt, để không thay đổi kết cấu các ngôi mộ, các cán bộ, chiến sỹ Đội 584 đã tự chế một thiết bị ròng rọc có thể di chuyển bằng bánh răng, hệ thống giá đỡ, dây xích... Như vậy, quá trình nâng mộ lên vừa giảm sức lực của mọi người, việc triển khai dễ dàng, nhanh hơn, thuận tiện hơn đồng thời giữ được nguyên kết cấu ngôi mộ.

Sau khi nâng các nấm mộ lên, các chiến sỹ sẽ thực hiện cất bốc hài cốt liệt sỹ bên trong, đưa qua khu vực lấy mẫu để giám định. Sau khi các cán bộ y tế hoàn thành lấy mẫu, hài cốt được gói buộc cẩn thận, cho vào tiểu và đưa về lại vị trí cũ, thực hiện công tác hoàn mộ.

Trao đổi với phóng viên, Trung tá Ngô Thanh Liêm, Đội trưởng Đội 584, Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị cho biết hiện thời tiết tại Quảng Trị nắng nóng gay gắt, khu vực nghĩa trang ít bóng mát, trong khi phần lớn các công đoạn đều thực hiện thủ công nên cán bộ, chiến sỹ phải đối mặt với nhiều khó khăn, vất vả.

Với tinh thần trách nhiệm và lòng tri ân sâu sắc đối với các liệt sỹ, các lực lượng tham gia vẫn nỗ lực hoàn thành nhiệm vụ được giao. Sau lễ phát động Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sỹ còn thiếu thông tin, đơn vị được Ban Chỉ đạo 515 các cấp giao nhiệm vụ nòng cốt trong công tác tìm kiếm, quy tập và xác minh danh tính hài cốt liệt sỹ. Vì vậy, cán bộ, chiến sỹ đơn vị luôn xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, triển khai với quyết tâm và trách nhiệm cao nhất.

“Khối lượng công việc rất lớn, điều kiện thời tiết không thuận lợi, song cán bộ, chiến sỹ Đội 584 cùng các lực lượng phối hợp luôn nỗ lực khắc phục khó khăn. Nhiều ngày, anh em làm việc liên tục dưới trời nắng gắt, thậm chí tăng ca khi thời tiết chuyển mưa để bảo đảm tiến độ. Chúng tôi quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ, góp phần sớm xác định danh tính các liệt sỹ còn thiếu thông tin, đáp ứng mong mỏi của thân nhân và nhân dân cả nước…," Trung tá Ngô Thanh Liêm cho biết.

Các hài cốt liệt sỹ sau khi khai quật sẽ đưa vào khu vực lấy mẫu và thực hiện cẩn thận. Các mẫu phần lớn là răng, xương đủ điều kiện lấy mẫu. Các mẫu sẽ được gửi cho được gửi đến cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Y tế để thực hiện giám định ADN. Sau khi giám định xong, các mẫu được gửi về lại cho Đội 584 để tiếp tục hoàn trả về lại phần mộ liệt sỹ.

Đội 584, Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị được thành lập ngày 10/5/1984. Hơn 40 năm qua, Đội 584 đã tìm kiếm, quy tập được gần 4.000 liệt sỹ trong nước và 5.500 liệt sỹ ở nước ngoài (chủ yếu tại Lào).

Theo Sở Nội vụ tỉnh Quảng Trị, trong Chiến dịch 500 ngày đêm, địa phương sẽ khai quật, lấy mẫu giám định ADN hơn 22.000 mộ liệt sỹ chưa xác định được thông tin (không tính các phần mộ liệt sỹ đã lấy mẫu và mộ liệt sỹ được quy tập, bàn giao nhưng không thu thập được mẫu để giám định ADN).

Để đạt được mục tiêu trên, ngay sau lễ phát động chiến dịch, với tinh thần khẩn trương, trách nhiệm, thận trọng, tỉnh Quảng Trị đã thực hiện tốt công tác chuẩn bị, tập huấn và triển khai thực hiện. Công tác cất bốc, lấy mẫu, bảo quản triển khai đảm bảo chính xác, đúng quy trình kỹ thuật, kết hợp với thông tin số hóa.

Trong thời gian qua, tỉnh Quảng Trị đã tiến hành rà soát, cập nhật thông tin vào cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và hoàn thành việc thu thập 2.771 mẫu đối chứng thân nhân theo dòng mẹ của 2.138 liệt sỹ chưa xác định được danh tính trên địa bàn tỉnh để giám định và tạo lập dữ liệu phục vụ việc đối sánh, xác định danh tính liệt sỹ. Hiện, tỉnh vẫn đang tiếp tục rà soát để tránh trường hợp bỏ sót thông tin về thân nhân và liệt sỹ chưa xác định được thông tin.

Dưới cái nắng gay gắt của Quảng Trị, từng phần mộ liệt sỹ được nâng lên, khai quật, lấy mẫu rồi hoàn mộ cẩn thận như một sự tri ân sâu sắc đối với những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Mỗi mẫu ADN được thu nhận không chỉ là dữ liệu phục vụ công tác giám định mà còn mang theo hy vọng về một ngày những người con ưu tú của dân tộc được gọi đúng tên, đúng quê hương, qua đó, giúp thân nhân các gia đình liệt sỹ phần nào vơi đi nỗi đau, sự chờ đợi kéo dài suốt nhiều thập kỷ.

Với quyết tâm của các cấp, ngành và những nỗ lực không quản khó khăn của các lực lượng trực tiếp thực hiện nhiệm vụ, Chiến dịch 500 ngày đêm đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xác định danh tính các liệt sỹ còn thiếu thông tin, góp phần làm trọn đạo lý “uống nước nhớ nguồn” của dân tộc./.