Nghị quyết là sự khẳng định mạnh mẽ với luật pháp quốc tế, công lý khí hậu, khoa học và trách nhiệm của các quốc gia trong việc bảo vệ người dân trước cuộc khủng hoảng khí hậu ngày càng nghiêm trọng.

Ngày 20/5, Đại hội đồng Liên hợp quốc đã thông qua nghị quyết tái khẳng định nghĩa vụ của các quốc gia trong việc thực hiện các cam kết ứng phó với biến đổi khí hậu theo luật pháp quốc tế.

Nghị quyết được thông qua với 141 phiếu thuận, trong khi Mỹ, Nga, Iran cùng 5 nước khác bỏ phiếu chống. Văn kiện, do quốc đảo Vanuatu ở Thái Bình Dương khởi xướng, nhằm thúc đẩy thực thi ý kiến tư vấn của Tòa án Công lý quốc tế (ICJ), trong đó cho rằng các quốc gia không thực hiện đầy đủ các cam kết khí hậu có thể bị coi là vi phạm luật pháp quốc tế và kéo theo nghĩa vụ bồi thường cho các quốc gia bị ảnh hưởng.

Tuy nhiên, ý kiến tư vấn của Tòa án Công lý quốc tế không mang tính ràng buộc về mặt pháp lý. Vì vậy, vào tháng 1 vừa qua, Vanuatu đã trình dự thảo nghị quyết nhằm hiện thực hóa nội dung này. Dù vậy, văn kiện đã được sửa đổi đáng kể sau các cuộc đàm phán giữa các quốc gia, trong đó vấn đề biến đổi khí hậu bị đặt sau các ưu tiên như an ninh quốc gia hoặc lợi ích công nghiệp ở nhiều nước.

Nghị quyết của Đại hội đồng Liên hợp quốc hoan nghênh ý kiến tư vấn của Tòa án Công lý quốc tế như “một đóng góp có thẩm quyền nhằm làm rõ luật pháp quốc tế hiện hành,” đồng thời kêu gọi các quốc gia tuân thủ các nghĩa vụ tương ứng để bảo vệ khí hậu và hạn chế tác động của tình trạng nóng lên toàn cầu.

Văn kiện cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải giữ mức tăng nhiệt độ toàn cầu không vượt quá 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp, trong đó đặc biệt đề cập yêu cầu “chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch trong hệ thống năng lượng”, phù hợp với mục tiêu được gần 200 quốc gia nhất trí tại Hội nghị lần thứ 28 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP28) tại Các Tiểu vương quốc Arập thống nhất (UAE) vào năm 2023.

Theo nghị quyết, các quốc gia vi phạm nghĩa vụ khí hậu có thể bị yêu cầu “bồi thường đầy đủ cho các quốc gia bị thiệt hại,” phù hợp với quan điểm pháp lý mà Tòa án Công lý quốc tế đưa ra trước đó. Tuy nhiên, đề xuất thành lập “Sổ đăng ký thiệt hại quốc tế” để ghi nhận các thiệt hại do biến đổi khí hậu gây ra đã không được đưa vào văn bản cuối cùng sau quá trình đàm phán.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres đánh giá nghị quyết là “sự khẳng định mạnh mẽ đối với luật pháp quốc tế, công lý khí hậu, khoa học và trách nhiệm của các quốc gia trong việc bảo vệ người dân trước cuộc khủng hoảng khí hậu ngày càng nghiêm trọng.”

Trong quá trình thương lượng, hai quốc gia sản xuất dầu mỏ gồm Saudi Arabia (Arập Xêút) và Kuwait đã đề xuất sửa đổi nhằm loại bỏ các nội dung củng cố vai trò của ý kiến tư vấn Tòa án Công lý quốc tế như cơ sở định hướng cho hành động khí hậu toàn cầu./.

​

​

​