Liên hợp quốc ghi nhận số người bị buộc phải di dời giảm lần đầu sau 10 năm, nhưng cảnh báo hàng triệu người vẫn mắc kẹt trong tình trạng lưu lạc kéo dài và phụ thuộc vào viện trợ nhân đạo.

Ngày 11/6, Liên hợp quốc cho biết lần đầu tiên trong một thập kỷ, số người bị buộc phải di dời đã giảm vào năm 2025, khi nhiều người lựa chọn trở về quê hương bất chấp điều kiện không an toàn và bất ổn; đồng thời kêu gọi giải pháp dài hạn cho tình trạng di dời kéo dài trên toàn thế giới.

Theo Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR), tính đến cuối năm ngoái, 117,8 triệu người trên toàn thế giới đã bị buộc phải rời bỏ nhà cửa, giảm 5,4 triệu người so với năm 2024.

Báo cáo thường niên của UNHCR cho biết số người di dời giảm có liên quan đến "sự gia tăng mạnh" số lượng người tị nạn và người di cư nội địa (IDP) trở về nhà. Theo đó, tổng cộng 14,7 triệu người di tản đã về nhà trong năm 2025; trong đó, có 4,4 triệu người tị nạn đã hồi hương, phần lớn là người Afghanistan, Sudan và Syria.

UNHCR cho biết đây số người tị nạn hồi hương cao thứ hai kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây 60 năm, song nhiều trường hợp trở về này không diễn ra trong điều kiện an toàn và ổn định, khi quốc gia của họ vẫn trong tình trạng bất ổn, cơ sở hạ tầng bị hư hại, và các dịch vụ cơ bản cũng như kinh tế còn hạn chế.

Cơ quan này cảnh báo điều này có nguy cơ trở thành “khởi đầu của một chu kỳ di cư mới.”

UNHCR cảnh báo số người bị buộc phải chạy trốn do chiến tranh, bạo lực và đàn áp vẫn ở mức "cao không thể chấp nhận được"; đồng thời kêu gọi hành động để giảm hơn nữa tình trạng di dời dài hạn trong thập kỷ tới.

Theo báo cáo, trong số những người phải di dời năm 2025, có 41,6 triệu người được coi là người tị nạn, bao gồm gần 5,4 triệu người tị nạn mới.

Báo cáo cũng chỉ ra có tới 60% số người tị nạn mới này đến từ chỉ 8 quốc gia, trong đó có gần 1 triệu người đến từ Sudan, và gần 800.000 người đến từ Ukraine.

Đáng chú ý, xung đột ở Trung Đông, đã gây ra một cuộc khủng hoảng di dời hàng loạt, khi buộc 3,2 triệu người phải rời bỏ nhà cửa chỉ riêng ở Iran và hơn 1 triệu người phải rời nhà cửa ở Liban; đồng thời lại khiến nhiều người đang tị nạn ở hai nước này trở về nhà.

Trong khi đó, cơ quan tị nạn Liên hợp quốc cũng bày tỏ lo ngại về việc không gian tái định cư cho người tị nạn ngày càng thu hẹp vào năm 2025.

Cơ quan này ước tính số người tị nạn cần được tái định cư ở các nước thứ ba lên tới 2,9 triệu người, trong bối cảnh số lượng chỗ tái định cư đã giảm xuống 81.800 vào năm ngoái, thấp hơn 50% so với năm 2024.

Một vấn đề đáng quan ngại khác là 70% người tị nạn đang sống trong tình trạng di dời dài hạn và phụ thuộc vào viện trợ nhân đạo. UNHCR kêu gọi các quốc gia tham gia vào các sáng kiến để giảm tình trạng này thông qua các cơ hội hồi hương tự nguyện, tái định cư và cấp thị thực nhân đạo./.