Kỳ họp thứ 5, quốc hội khóa XIII năm 2013 đánh dấu mốc lịch sử khi lần đầu tiên việc lấy phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn đã được thực hiện nghiêm túc, dân chủ, công tâm, khách quan. Đây được đánh giá là một bước tiến lớn trong công tác giám sát và dân chủ của Quốc hội.

Năm 2004, đại biểu Quốc hội khóa XI Nguyễn Đức Dũng (đoàn Kon Tum) là đại biểu Quốc hội đầu tiên trong lịch sử gửi văn bản đề nghị Ủy ban Thường vụ Quốc hội trình Quốc hội xem xét việc bỏ phiếu tín nhiệm đối với một số bộ trưởng.

Lấy phiếu tín nhiệm với những người giữ các chức vụ cấp cao do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn hiện đã trở thành việc thường kỳ, nhưng cách đây 22 năm, đó được coi là việc “động trời”.

Chia sẻ với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus trong thời khắc cả nước đang náo nức bước vào ngày hội non sông, bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, ông Nguyễn Đức Dũng cho biết kiến nghị của ông chỉ hướng đến một mục tiêu duy nhất là làm tròn trách nhiệm của người đại biểu Nhân dân, để xứng đáng với lá phiếu tín nhiệm của những cử tri đã bầu cho mình, xứng đáng với niềm tin của Nhân dân.

Thời điểm đó, ông Dũng được báo chí gọi là đại biểu "táo gan", làm việc "động trời", được coi là một hiện tượng chưa từng có tiền lệ. Ông cũng thẳng thắn cho biết đã nghiên cứu rất kỹ và biết việc này “khó như hái sao trên” vì theo luật, để được thực hiện, cần 20% đại biểu trở lên đề nghị.

Nhớ lại kỳ họp cách đây 26 năm, ông cho biết thời điểm đó, ông nhận định một số bộ trưởng chưa làm hết trách nhiệm trong quản lý, để xảy ra những vụ việc lớn, gây bức xúc trong xã hội.

“Đây là việc pháp luật cho phép chưa có tiền lệ trên thực tế nên tôi đã phải cân nhắc rất kỹ trước khi kiến nghị. Tôi chỉ muốn tạo động lực để các bộ trưởng phải tự xem lại mình, từ đó có trách nhiệm hơn trong công tác quản lý, lãnh đạo, làm tốt hơn nhiệm vụ được giao phó. Dù các bộ trưởng có hơi 'giật mình', nhưng với trách nhiệm của một đại biểu Quốc hội đại diện cho tiếng nói của Nhân dân, thực hiện chức năng giám sát, tôi thấy đó là việc cần làm," ông Dũng nói.

Dù không được thực hiện nhưng kiến nghị của ông Dũng đã “đánh thức” một quyền hạn rất lớn của đại biểu Quốc hội còn “bỏ quên” trong luật.

Từ là chuyện "động trời", "khó như hái sao", sau 9 năm, kỳ họp thứ 5, quốc hội khóa XIII năm 2013 đã đánh dấu mốc lịch sử khi lần đầu tiên việc lấy phiếu tín nhiệm đối với người giữ chức vụ do Quốc hội bầu hoặc phê chuẩn đã được thực hiện nghiêm túc, dân chủ, công tâm, khách quan. Đây được đánh giá là một bước tiến lớn trong công tác giám sát và dân chủ của Quốc hội.

Từ dấu mốc lịch sử năm 2013, hoạt động lấy phiếu tín nhiệm từng bước được hoàn thiện với các quy định chặt chẽ, rõ ràng hơn và duy trì ổn định qua các nhiệm kỳ Quốc hội. Theo quy định, Quốc hội lấy phiếu tín nhiệm 1 lần trong nhiệm kỳ tại kỳ họp cuối năm thứ ba. Đến nay, Quốc hội đã bốn lần tiến hành lấy phiếu tín nhiệm: lần đầu vào tháng 6/2013 (lấy phiếu tín nhiệm với các chức danh cấp cao), lần thứ hai vào tháng 11/2014 tại Quốc hội khóa XIII; lần thứ ba vào tháng 10/2018 tại Quốc hội khóa XIV; lần thứ tư vào tháng 10/2023 tại Quốc hội khóa XV.

Theo các đại biểu Quốc hội, ý nghĩa cốt lõi của việc lấy phiếu tín nhiệm không chỉ nằm ở các chỉ số mà quan trọng hơn là đặt trách nhiệm công vụ dưới sự giám sát công khai, tạo động lực để đội ngũ cán bộ không ngừng tự hoàn thiện.

Chia sẻ về cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI, ông Dũng cho hay Đại hội toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã đặt ra những mục tiêu rất lớn, trong đó có phấn đấu đưa nước ta thành nước phát triển, có thu nhập cao. Để đạt mục tiêu đó, trách nhiệm của Quốc hội khóa XVI là rất lớn trong thể chế hóa đường lối của Đảng.

Nhận định trình độ của các đại biểu Quốc hội ngày càng cao, được đào tạo bài bản, có quá trình công tác lâu dài, nhiều kinh nghiệm, kể cả các ứng viên trẻ, ông Dũng cho rằng yêu cầu lớn nhất đặt ra với đại biểu khóa tới là phải nâng cao tinh thần trách nhiệm.

“Đại biểu có năng lực nhưng còn phải thấm nhuần tư tưởng đại diện cho ý chí, nguyện vọng, quyền lợi của Nhân dân, từ đó thể hiện bản lĩnh, dám nói, dám làm để xứng đáng với trách nhiệm được Nhân dân giao phó. Nếu người đại biểu không thấm nhuần được tư tưởng này thì họ sẽ không thể làm hết trách nhiệm của mình, lợi ích của Nhân dân sẽ không được đảm bảo,” ông Dũng nói./.