Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI: Nhiều chính sách mới cho phát triển kinh tế-xã hội

Với chương trình nghị sự dày đặc, khối lượng công việc lập pháp lớn, Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI đã hoàn thành khối lượng công việc lớn, vượt chương trình đề ra.

Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI diễn ra ngay sau thành công rất tốt đẹp của Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV và chỉ sau Kỳ họp không thường lệ thứ nhất gần 2 tháng, với trọng tâm là công tác lập pháp, xem xét, quyết định các vấn đề quan trọng thuộc thẩm quyền nhằm kịp thời cụ thể hóa các chủ trương, đường lối của Đảng, hoàn thiện thể chế, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tạo động lực và không gian phát triển mới cho đất nước.

Trong 27 ngày làm việc, chia thành hai đợt, các đại biểu Quốc hội đã làm việc khẩn trương, trách nhiệm, thảo luận và thông qua nhiều dự án luật, nghị quyết quan trọng liên quan trực tiếp đến phát triển kinh tế-xã hội; đồng thời tiến hành chất vấn hai Bộ trưởng và các thành viên Chính phủ về những vấn đề cử tri, nhân dân quan tâm.

Kỳ họp được tổ chức thành hai đợt, đợt 1 từ ngày 17/10 đến 13/11 và đợt 2 trong các ngày 20 và 21/11. Với chương trình nghị sự dày đặc, khối lượng công việc lập pháp lớn, Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI đã hoàn thành khối lượng công việc lớn, vượt chương trình đề ra. Quốc hội dành khoảng 80% thời gian kỳ họp cho công tác lập pháp.

Nhiều luật quan trọng trong lĩnh vực kinh tế - tài chính được thông qua, tập trung xử lý những bất cập trong quản lý đất đai, bất động sản, đầu tư, ngân sách, thuế và phát triển doanh nghiệp, qua đó cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực.

Trong lĩnh vực đất đai và bất động sản, Luật Đất đai (sửa đổi), Luật Nhà ở (sửa đổi), Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) hướng tới khắc phục những tồn tại kéo dài, tăng cường công khai, minh bạch, tháo gỡ khó khăn trong phát triển nhà ở, nhất là nhà ở xã hội.

Đáng chú ý, Quốc hội thông qua chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa kể từ khi được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu; miễn thuế đối với một số cơ sở giáo dục hoạt động không vì lợi nhuận và thu nhập từ cung cấp suất ăn cho cơ sở giáo dục, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh. Cùng với đó, đất bỏ hoang chịu thuế suất 0,2%, đất sử dụng không đúng mục đích chịu thuế suất 0,15%.

Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển cách tiếp cận từ tư duy hỗ trợ sang kiến tạo phát triển, lấy hiệu quả hoạt động và sự lớn mạnh thực chất của doanh nghiệp làm thước đo. Trong khi đó, Luật Ngân sách nhà nước (hợp nhất) và Luật Đấu thầu (sửa đổi) tập trung khắc phục chồng chéo, tăng cường kỷ luật tài khóa, đẩy mạnh phân cấp, đơn giản hóa thủ tục, nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn lực công.

Bên cạnh đó, Quốc hội thông qua nhiều luật sửa đổi, bổ sung nhằm tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về đầu tư, chứng khoán, thương mại, cạnh tranh, quản lý ngoại thương, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và quản lý một số ngành, lĩnh vực sản xuất, kinh doanh. Các luật được ban hành góp phần hoàn thiện thể chế quản lý kinh tế, tài chính; nâng cao hiệu quả phân bổ, quản lý và sử dụng các nguồn lực công; cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh, tăng cường hiệu lực quản lý nhà nước và thúc đẩy phát triển kinh tế.

Đánh giá về kết quả kỳ họp, đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, khối lượng lập pháp lần này rất lớn. Việc sửa luật theo chuỗi, theo nhóm vấn đề liên quan giúp các quy định có sự gắn kết, đồng bộ hơn, thay vì xem xét riêng lẻ.

Theo đại biểu, nhiều dự án luật được cử tri và doanh nghiệp quan tâm như Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, các luật thuế cùng chính sách miễn, giảm thuế, phí được thông qua nhằm tháo gỡ rào cản, đưa thể chế trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Đại biểu cũng đánh giá việc hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo hướng “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” đã góp phần tạo chuyển biến trong điều hành và phát triển kinh tế. Kết quả tăng trưởng 10 tháng năm 2026 có sự đóng góp từ các động lực tăng trưởng tại 34 tỉnh, thành phố.

Cùng với hoàn thiện thể chế, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027, đặt mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn. GDP bình quân đầu người phấn đấu đạt khoảng 6.100 USD, CPI tăng khoảng 4,5%, tổng vốn đầu tư thực hiện toàn xã hội đạt 36-38% GDP.

Để thực hiện mục tiêu này, Quốc hội yêu cầu huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực, cơ cấu lại nền kinh tế, phát triển các thành phần kinh tế, nâng cao năng lực tự chủ và sức cạnh tranh; đồng thời đẩy nhanh phát triển hạ tầng chiến lược, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Về ngân sách nhà nước, dự toán năm 2027 được thông qua với tổng thu 3.334.338 tỷ đồng, tổng chi 4.073.935 tỷ đồng, bội chi 739.597 tỷ đồng, tương đương 4,5% GDP. Quốc hội yêu cầu Chính phủ điều hành chính sách tài khóa chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tiền tệ; tăng cường kỷ luật ngân sách, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực công.

Một quyết sách đáng chú ý khác là Nghị quyết về chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp, nhằm tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế, giải quyết các khoản nợ tồn đọng kéo dài của doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân đã ngừng hoạt động, tạo điều kiện khép lại nghĩa vụ thuế cũ.

Trong lĩnh vực đầu tư hạ tầng, Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư ba tuyến cao tốc Bảo Hà-Tân Phong, Quảng Ngãi-Kon Tum và Mộc Châu -Sơn La - Điện Biên, với tổng mức đầu tư sơ bộ lần lượt 50.990 tỷ đồng, 48.283 tỷ đồng và 63.120 tỷ đồng. Các dự án được kỳ vọng tăng cường kết nối vùng, mở rộng không gian phát triển, thúc đẩy lưu thông hàng hóa và thu hút đầu tư.

Một điểm nhấn của kỳ họp là phiên chất vấn đầu tiên của nhiệm kỳ, tập trung vào hai lĩnh vực tài chính và khoa học, công nghệ. Phiên chất vấn có 65 lượt đại biểu đặt câu hỏi, 7 lượt đại biểu tranh luận, tập trung vào những điểm nghẽn về thể chế, chính sách và nguồn lực. Bộ trưởng Bộ Tài chính, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các thành viên Chính phủ đã trực tiếp giải trình; Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng làm rõ những vấn đề thuộc trách nhiệm chung của Chính phủ.

Đại biểu Nguyễn Thanh Cầm (đoàn Đồng Tháp) đánh giá, dù phiên chất vấn diễn ra trong một ngày và có hai Bộ trưởng lần đầu tham gia trả lời chất vấn, các trưởng ngành đều nắm vững lĩnh vực phụ trách, trả lời thẳng thắn, tập trung vào những vấn đề trọng tâm.

Theo đại biểu, điểm ấn tượng tại kỳ họp còn là sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan chủ trì soạn thảo với Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội.

Đại biểu Nguyễn Thanh Cầm cũng đánh giá cao sự điều hành linh hoạt của Chủ tịch Quốc hội tại phiên chất vấn, giúp các trưởng ngành tập trung trả lời những vấn đề đại biểu đã nêu, tiết kiệm thời gian và đáp ứng yêu cầu của cử tri.

Nhìn tổng thể, đại biểu Trần Hoàng Ngân cho rằng tinh thần làm việc của Quốc hội và Chính phủ ngày càng đi vào thực chất, thể hiện định hướng Quốc hội kiến tạo không gian phát triển, để các chủ trương, quyết sách sớm đi vào cuộc sống.

Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI đã tạo thêm cơ sở pháp lý cho việc huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, đồng thời xác lập những mục tiêu, nhiệm vụ lớn cho năm 2027. Việc đưa các luật, nghị quyết vào thực tiễn, tháo gỡ vướng mắc trong tổ chức thực hiện và nâng cao hiệu quả điều hành sẽ là yếu tố quyết định để các chính sách phát huy tác dụng, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế./.

(TTXVN/Vietnam+)