Hải quân nhân dân Việt Nam ngày càng trưởng thành, luôn hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ; lập nhiều thành tích xuất sắc trong chiến đấu, huấn luyện,  lao động sản xuất, công tác, làm nhiệm vụ quốc tế.

Sự kiện chiến thắng trận đầu của Hải quân nhân dân Việt Nam và quân, dân miền Bắc (ngày 2/8 và 5/8/1964) vẫn luôn là một mốc son chói lọi trong lịch sử đấu tranh dựng nước và giữ nước của dân tộc.

Trận đầu ra quân đó đã đập tan huyền thoại về "sức mạnh tuyệt đối" của không lực và hải quân Mỹ trên vùng biển, vùng trời miền Bắc. Đồng thời, chiến công lịch sử này trở thành biểu tượng sáng ngời cho ý chí "quyết chiến, quyết thắng," sự mưu trí và lòng quả cảm của Hải quân nhân dân Việt Nam.

Biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng

Theo tài liệu của Cục Chính trị, Quân chủng Hải quân, những tháng cuối năm 1963, vấn đề Việt Nam ngày càng trở nên nóng bỏng đối với giới cầm quyền Mỹ. Bị thất bại liên tiếp trên chiến trường miền Nam, đế quốc Mỹ buộc phải "thay ngựa giữa dòng," hậu thuẫn cho cuộc đảo chính phế bỏ anh em Tổng thống tay sai Ngô Đình Diệm và Ngô Đình Nhu (ngày 1/11/1963).

Sau đảo chính, tình hình chính trị ở Sài Gòn không những không được cải thiện mà càng rối ren hơn. Tay sai mới tiếp tục đấu đá, lật đổ lẫn nhau và không thể chống đỡ nổi những cuộc tiến công nổi dậy mạnh mẽ của quân và dân ta. Trong khi đó, lực lượng cách mạng ngày càng được củng cố, phát triển và giành nhiều thắng lợi trên các chiến trường.

Nhằm cứu vãn sự thất bại không thể tránh khỏi của chiến lược "Chiến tranh đặc biệt," đế quốc Mỹ quyết định đẩy mạnh chiến tranh xâm lược miền Nam bằng một chiến lược mới và mở cuộc chiến tranh phá hoại đối với miền Bắc-nơi chúng cho là "gốc rễ" hậu thuẫn của cách mạng miền Nam, để triệt tiêu công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, ngăn chặn sự chi viện của miền Bắc cho miền Nam và sự giúp đỡ của các nước cho cách mạng Việt Nam.

Tháng 2/1964, Tổng thống Mỹ Johnson đã thông qua "Chương trình thử nghiệm 4 tháng." Thực chất đây là chương trình hoạt động phô trương sức mạnh và tìm cớ để gây chiến tranh phá hoại miền Bắc của đế quốc Mỹ.

Trước tình hình đó, với quyết tâm chiến lược của Đảng ta, tháng 12/1963, Hội nghị lần thứ 9 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa III họp bàn về một số vấn đề quốc tế và tình hình nhiệm vụ cách mạng ở miền Nam. Hội nghị đã phân tích tình hình so sánh lực lượng trên chiến trường miền Nam và vạch phương hướng, nhiệm vụ tiến lên làm thất bại hoàn toàn chiến lược "Chiến tranh đặc biệt" của đế quốc Mỹ.

Thực hiện chủ trương của Đảng, để chủ động bảo vệ miền Bắc, ngày 9/1/1964, Bộ Tổng tham mưu tổ chức Hội nghị phòng không nhân dân toàn miền Bắc lần thứ Nhất để bàn biện pháp đánh bại các cuộc tập kích của máy bay địch.

Ngày 27-28/3/1964, Chủ tịch Hồ Chí Minh triệu tập Hội nghị chính trị đặc biệt. Hội nghị này được coi như "Hội nghị Diên Hồng" của dân tộc trong thời đại mới.

Tại hội nghị, Hồ Chủ tịch đã chỉ rõ âm mưu và hành động chiến tranh xâm lược của đế quốc Mỹ, khẳng định thất bại của cuộc "Chiến tranh đặc biệt" là không thể tránh khỏi. Người đã kêu gọi "mỗi người phải làm việc bằng hai để đền đáp lại đồng bào miền Nam ruột thịt;" đồng thời yêu cầu "Quân đội và các lực lượng vũ trang nhân dân phải luôn sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ Tổ quốc, giữ gìn trật tự trị an, kiên quyết đập tan mọi hành động của đế quốc Mỹ và tay sai của chúng"...

Quán triệt Nghị quyết Trung ương và Lời kêu gọi của Hồ Chủ tịch, đầu tháng 4/1964, Thường vụ Đảng ủy Quân chủng Hải quân đã quyết định triển khai đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng nhằm làm chuyển biến nhận thức tư tưởng trong toàn Quân chủng trước tình hình, yêu cầu nhiệm vụ mới.

Tháng 6/1964, Bộ Chính trị ra chỉ thị về tăng cường sẵn sàng chiến đấu, đập tan âm mưu khiêu khích, đánh phá miền Bắc của không quân Mỹ. Ngày 1/6/1964, Thượng tướng Văn Tiến Dũng, Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam ra lệnh báo động sẵn sàng chiến đấu trong toàn lực lượng vũ trang miền Bắc...

Theo tài liệu của Cục Chính trị, trận đánh ngày 2 và 5/8/1964 (đánh đuổi tàu khu trục Maddox-tàu chiến đấu hiện đại của đế quốc Mỹ trong ngày 2/8 và đánh máy bay Mỹ trong ngày 5/8) là trận đầu tiên Hải quân nhân dân Việt Nam ra quân chiến đấu trực tiếp với tàu chiến lớn và nhiều máy bay hiện đại của đế quốc Mỹ.

Với số lượng chỉ có ba tàu phóng lôi nhỏ bé mang số hiệu 333, 336, 339 thuộc Phân đội 3 (Đoàn 135), trang bị kỹ thuật còn nhiều hạn chế, cán bộ, chiến sỹ ta phải tác chiến trong tình huống hoàn toàn độc lập, không có lực lượng hỗ trợ. Tuy nhiên, bằng lòng quả cảm, các chiến sỹ đã anh dũng tiến công tàu khu trục, kiên cường đánh trả máy bay của địch. Trận đánh ngày 5/8, tám máy bay bị bắn rơi, nhiều máy bay địch bị hư hỏng nặng, nhiều phi công chết mất xác, một trung úy phi công bị bắt sống.

Trận tiến công này đã đi vào lịch sử như một biểu tượng sáng ngời cho bản lĩnh và trí tuệ Việt Nam, ghi dấu thắng lợi oai hùng của Hải quân nhân dân Việt Nam. Thắng lợi ấy là mốc son chói lọi đánh dấu bước phát triển vượt bậc của Quân chủng, trực tiếp đập tan huyền thoại về sức mạnh "bất khả chiến bại" của đế quốc Mỹ.

Dù phải đối đầu trực diện với kẻ thù có hỏa lực và phương tiện hiện đại, những chiến sỹ Phân đội 3 bằng bản lĩnh thép, ý thức sâu sắc về chủ quyền lãnh thổ và tinh thần "quyết chiến, quyết thắng" đã dũng cảm tiến công, lập nên chiến công đánh thắng trận đầu xuất sắc, làm nức lòng quân dân cả nước.

Viết tiếp bản anh hùng ca bất tận

Hơn 60 năm nhìn lại, khúc khải hoàn trận đầu không chỉ là niềm tự hào lịch sử mà còn để lại những bài học vô giá cho công cuộc bảo vệ đất nước hôm nay. Đó là bài học về sự chủ động nắm chắc tình hình, "không để bị động, bất ngờ" trước mọi diễn biến phức tạp trên biển.

Đó còn là nghệ thuật quân sự "lấy nhỏ thắng lớn", phát huy tối đa nhân tố con người mưu trí, dũng cảm kết hợp với tinh nhuệ, hiện đại; đồng thời gắn kết chặt chẽ thế trận quốc phòng toàn dân với "thế trận lòng dân" trên biển.

Tại Lễ đón nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (lần thứ 3) của Quân chủng Hải quân vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh, hơn 70 năm dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng, sự quản lý, điều hành tập trung, thống nhất của Nhà nước, sự quan tâm, động viên, chỉ đạo thường xuyên, trực tiếp của Quân Ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, sự yêu thương, đùm bọc, giúp đỡ của nhân dân cả nước và bạn bè quốc tế, Hải quân nhân dân Việt Nam ngày càng trưởng thành, lớn mạnh, luôn hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ; lập được nhiều thành tích xuất sắc và đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu, huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, lao động sản xuất, công tác và làm nhiệm vụ quốc tế.

Phó Đô đốc Trần Thanh Nghiêm, Ủy viên Trung ương Đảng, Tư lệnh Hải quân khẳng định, tiếp nối dòng chảy lịch sử, cán bộ, chiến sỹ Hải quân hôm nay luôn tự hào và khắc ghi những chiến công hiển hách, những trang sử hào hùng mà các thế hệ cha anh đã lập nên.

Mỗi chiến công là một biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, ý chí kiên cường, dũng cảm, tinh thần sẵn sàng xả thân chiến đấu, hi sinh vì biển, đảo quê hương; góp phần viết tiếp bản anh hùng ca bất tận của Quân đội, dân tộc Việt Nam anh hùng.

Quân chủng Hải quân tập trung thực hiện tốt một số nội dung như: thường xuyên quán triệt sâu sắc, nắm vững quan điểm, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về quân sự, quốc phòng; trọng tâm là những tư duy, nhận thức mới về Quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết của Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, Nghị quyết nhiệm vụ quân sự quốc phòng, xây dựng Đảng bộ Quân đội năm 2026, Nghị quyết của Đảng ủy Quân chủng Hải quân. Chủ động nghiên cứu, nắm chắc tình hình, kịp thời tham mưu, đề xuất với Đảng, Nhà nước, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng những giải pháp “đúng,” “trúng” vừa bảo vệ vững chắc chủ quyền biển đảo của Tổ quốc, vừa giữ vững môi trường hòa bình, ổn định trên biển để xây dựng, phát triển đất nước.

Quân chủng Hải quân tiếp tục xây dựng đơn vị chính quy, tinh nhuệ, hiện đại theo hướng tinh, gọn, mạnh; tạo đột phá trong phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phù hợp với đặc thù lực lượng; kết hợp chặt chẽ giữa quốc phòng-an ninh với đối ngoại và kinh tế; tham mưu giải pháp phát triển bền vững kinh tế biển gắn với bảo vệ chủ quyền quốc gia.

Đơn vị tiếp tục khẳng định vai trò lực lượng nòng cốt, là điểm tựa vững chắc cho ngư dân vươn khơi bám biển, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân và “thế trận lòng dân” trên biển; đồng thời, đẩy mạnh hợp tác quốc tế, đối ngoại quốc phòng, kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh nhằm bảo vệ vững chắc chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán và lợi ích quốc gia.

Tiếp tục phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ-Người chiến sỹ Hải quân”, coi đây là nguồn lực nội sinh, động lực to lớn để xây dựng Hải quân nhân dân Việt Nam tiến lên hiện đại./.

​