Khánh Hòa đang quyết liệt tháo gỡ các vướng mắc về xác minh, quy chủ nguồn gốc đất, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, phấn đấu hoàn thành 100% các dự án thành phần trước ngày 15/10.

Để dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận được triển khai nhanh chóng, thông suốt, Ủy ban Nhân dân tỉnh Khánh Hòa đang tăng cường đốc thúc hai địa phương vùng dự án là Ủy ban Nhân dân xã Phước Dinh, Ủy ban Nhân dân xã Vĩnh Hải và chủ đầu tư dự án thành phần 1 và 2 (bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng vùng dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và 2) là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh tập trung cao độ, đẩy nhanh giải quyết dứt điểm các vướng mắc có liên quan; phấn đấu hoàn thành 100% việc giải phóng mặt bằng các dự án trước ngày 15/10 tới.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Khánh Hòa Trịnh Minh Hoàng, khó khăn lớn kéo dài từ trước tới nay vẫn là khâu xác minh, quy chủ nguồn gốc đất. Theo đó dẫn đến việc triển khai dự án thành phần 1 và 2 bị chậm trễ, nhất là tại dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 (xã Phước Dinh).

Hàng tuần, Ủy ban Nhân dân tỉnh Khánh Hòa luôn tiến hành họp với Ủy ban Nhân dân hai xã vùng dự án, Ban Quản lý dự án và các sở, ngành có liên quan để có hướng chỉ đạo, xử lý dứt điểm các vướng mắc trên.

Thời gian qua, tuy cơ chế, chính sách liên quan đến dự án đã được khơi thông, thế nhưng khuất tất của vấn đề vẫn là việc xác minh, quy chủ nguồn gốc đất.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Trịnh Minh Hoàng, đến thời điểm này, tiến độ thực hiện dự án thành phần 1 và 2 (bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng vùng dự án) còn rất chậm.

Tại dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, số liệu rà soát về số trường hợp bị ảnh hưởng bởi dự án hiện nay đã có sự thay đổi so với trước đây. Việc báo cáo số liệu thiếu tính thống nhất, không chính xác giữa các kỳ báo cáo, dẫn đến nhiều bất cập trong giải quyết.

Lãnh đạo Ủy ban Nhân dân xã Phước Dinh cho biết, trước đây qua rà soát có khoảng 1.129 trường hợp với 515ha đất bị ảnh hưởng bởi dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1.

Nay tiến hành rà soát lại còn 783 trường hợp/515 ha đất bị ảnh hưởng. Đến ngày 5/9, Ủy ban Nhân dân xã đã dự thảo xác nhận nguồn gốc đất cho 333 trường hợp, đạt 42,5%; lập và niêm yết phương án bồi thường, hỗ trợ đối với 333 trường hợp với diện tích trên 338ha đất.

Dẫu vậy, đến thời điểm này Ủy ban Nhân dân xã Phước Dinh mới thực hiện chi trả cho 86 trường hợp với diện tích trên 146 ha, đạt khoảng 28,5% diện tích.

Hiện nay, hơn 123 ha đất tại vùng lõi nhà máy vẫn còn 472 trường hợp cần phải tiếp tục rà soát, xác minh nguồn gốc đất. 109 trường hợp khác tuy đã được phê duyệt phương án bồi thường nhưng chưa nhận tiền hoặc chưa triển khai chi trả.

Đối với dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Vĩnh Hải Nguyễn Văn Quế cũng chia sẻ, tiến độ triển khai dự án thành phần 2 ở địa phương có thuận lợi hơn.

Đến thời điểm này, 814/841 trường hợp bị ảnh hưởng bởi dự án đã được Ủy ban Nhân dân xã phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, đạt tỷ lệ 98,6%, tương ứng 97,5% diện tích đất thu hồi; trong đó, đã chi trả kinh phí bồi thường thu hồi đất cho 754 trường hợp. Hiện nay, còn 45 trường hợp tại khu nhà máy và 15 trường hợp tại khu tái định cư chưa nhận tiền bồi thường.

Tuy nhiên, địa phương hiện còn 27 trường hợp có trên 10 ha đất đang bị chồng lấn với đất rừng. Ủy ban Nhân dân xã Vĩnh Hải cũng đã báo với Ủy ban Nhân dân tỉnh chỉ đạo các sở, ngành liên quan cùng phối hợp xác minh. Vụ việc đang chờ kết quả để có hướng giải quyết đúng với quy định pháp luật, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Vĩnh Hải Nguyễn Văn Quế cho hay.

Từ việc trên, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Trịnh Minh Hoàng yêu cầu các địa phương rút kinh nghiệm sâu sắc. Đồng thời phân công rõ người phụ trách từng nhóm hồ sơ, thực hiện theo phương châm “cuốn chiếu,” hồ sơ đủ điều kiện phải khẩn trương xử lý, tiến hành chi trả bồi thường và thu hồi đất bàn giao mặt bằng.

Với các hồ sơ chưa đủ điều kiện cần xác định rõ nguyên nhân và phải đảm bảo thời hạn hoàn thành giải quyết các thủ tục liên quan.

Bên cạnh đó, Ủy ban Nhân dân xã Vĩnh Hải và Phước Dinh cần tiếp tục xác minh, rà soát lại chặt chẽ nguồn gốc đất và đối tượng thụ hưởng chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề. Đặc biệt làm rõ việc người dân địa phương sử dụng đất ổn định với các trường hợp người dân từ nơi khác đến gom, mua đất diện tích lớn.

Đồng thời cần xác nhận người trực tiếp sản xuất nông nghiệp bảo đảm đúng thực tế, đúng đối tượng. Người ký xác nhận phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của hồ sơ, không hợp thức hóa các trường hợp có dấu hiệu trục lợi chính sách…

Ngoài ra, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Trịnh Minh Hoàng cũng yêu cầu chủ đầu tư dự án thành phần 1 và 2 là Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh khẩn trương đẩy nhanh tiến độ xây dựng khu tái định cư theo mốc thời gian cụ thể, sớm bàn giao mặt bằng để người dân xây dựng nhà ở. Đồng thời khẩn trương hoàn thiện các hạng mục hạ tầng dự án như khu cải táng, mỏ vật liệu và các công trình kè, âu thuyền phục vụ phát triển của địa phương.

Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận là dự án quan trọng của quốc gia. Ủy ban Nhân dân tỉnh Khánh Hòa được Chính phủ giao nhiệm vụ thực hiện các dự án thành phần 1 và 2.

Việc xây dựng Nhà máy điện hạt nhân không chỉ mang lại nguồn năng lượng nền sạch, giúp đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững cho địa phương và đất nước.

Liên quan đến dự án, mới đây Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 66.26/2026/NQ-CP ngày 5/9/2026 của Chính phủ về hỗ trợ bảo đảm sinh kế, ổn định đời sống và tái định cư cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất thực hiện dự án điện hạt nhân đã được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư.

Nghị quyết áp dụng đối với địa phương có nhà máy điện hạt nhân đã được Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư (cụ thể là tỉnh Khánh Hòa), hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất ổn định có nguồn gốc lấn, chiếm trước ngày 1/7/2024 mà không đủ điều kiện được bồi thường về đất, tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất và các tổ chức, cá nhân có liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thực hiện Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.

Nguồn vốn thực hiện hỗ trợ là nguồn vốn ngân sách trung ương, nguồn tăng thu, tiết kiệm chi, nguồn dự phòng ngân sách trung ương hằng năm và các nguồn vốn hợp pháp khác được bố trí cho dự án.

Nghị quyết là cơ sở, là căn cứ để Ủy ban Nhân dân xã Phước Dinh thực hiện vận động, thuyết phục người dân nhận hỗ trợ, thống nhất bàn giao mặt bằng đối với khu vực 52ha thuộc khu tái định cư dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1./.