Tỉnh Cà Mau triển khai bảo vệ nguồn lợi thủy sản, hướng tới nghề cá minh bạch, phát triển bền vững, quyết tâm chung tay cùng cả nước gỡ bỏ cảnh báo "thẻ vàng" của EC.

Tỉnh Cà Mau xác định, quản lý tàu cá và chống khai thác IUU không phải là nhiệm vụ riêng của ngành nông nghiệp hay lực lượng chức năng, mà đã trở thành trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và từng ngư dân. Từ đó, tỉnh đã triển khai bảo vệ nguồn lợi thủy sản, hướng tới nghề cá minh bạch, phát triển bền vững, quyết tâm chung tay cùng cả nước gỡ bỏ cảnh báo "thẻ vàng" của Ủy ban châu Âu (EC).

Siết chặt quản lý tàu cá từ bờ

Tỉnh Cà Mau đã ban hành kịp thời các văn bản chỉ đạo thực hiện chống khai thác IUU theo các Công điện của Thủ tướng Chính phủ và bộ, ngành Trung ương.

Các kế hoạch triển khai được thực hiện theo nguyên tắc “6 rõ,” phân công trách nhiệm cụ thể từng cá nhân, đơn vị, đề cao tinh thần trách nhiệm của người đứng đầu các sở, ngành, địa phương trong việc xử lý tồn đọng và thực hiện nhiệm vụ.

Ban Chỉ đạo và Tổ công tác Liên ngành giúp việc Ban Chỉ đạo về IUU tỉnh được kiện toàn, Quy chế làm việc được ban hành. Tỉnh đồng thời thành lập Tổ liên ngành kiểm tra, giám sát tàu cá ra vào cảng, kiểm tra hồ sơ, nhật ký khai thác và truy xuất nguồn gốc.

Trong quản lý, kiểm soát tàu cá, tỉnh xác định việc kiểm soát tàu cá cập cảng, rời cảng; đối soát số liệu tàu cá với lực lượng biên phòng; rà soát, kiểm tra các bến cá tư nhân và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị như biên phòng, cảng cá, chính quyền địa phương và Văn phòng IUU là những yếu tố then chốt, đặc biệt trong kiểm soát sản lượng bốc dỡ qua cảng.

Cà Mau hiện có 3 cảng cá loại II (Sông Đốc, Rạch Gốc, Gành Hào) được công bố danh sách Cảng cá chỉ định phục vụ xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản và tàu cá có chiều dài lớn nhất từ 15 mét trở lên cập, rời cảng theo quy định, cùng 1 cảng cá loại III (Cái Đôi Vàm) đủ điều kiện cho tàu cá từ vùng khơi trở ra cập cảng.

Ngoài ra, hệ thống kiểm soát bao gồm 14 trạm kiểm soát Biên phòng và 16 chốt kiểm tra, kiểm soát lưu động tại các cửa biển không có trạm kiểm soát Biên phòng cũng duy trì túc trực thường xuyên, vừa duy trì tính nghiêm minh của pháp luật, vừa chủ động phân công cán bộ theo dõi sát sao từng tàu cá có nguy cơ vi phạm.

Trung tá Nguyễn Thanh Hải, Đồn trưởng Đồn Biên phòng Khánh Hội, xã Khánh Lâm chia sẻ: Đơn vị đã tăng cường các biện pháp kiểm tra, kiểm soát tại trạm cũng như là kiểm tra lưu động đối với những cửa biển không có trạm kiểm soát, kiên quyết không xử lý, không giải quyết những trường hợp mà không đảm bảo thủ tục ra biển hoạt động và xử lý nghiêm đối với các phương tiện vi phạm….

Đồng thời, đơn vị chú trọng tăng cường các biện pháp vận động quần chúng, phân công cán bộ, đảng viên phối hợp cùng địa phương quản lý những phương tiện có nguy cơ đánh bắt vi phạm IUU, đặc biệt là vi phạm luật biển nước ngoài, theo phương châm mỗi cán bộ phụ trách trực tiếp từng phương tiện.

Ở cấp cơ sở, các địa phương ven biển của tỉnh Cà Mau cũng triển khai đồng bộ, linh hoạt nhiều giải pháp sát thực tế để "giữ chân" tàu cá chưa đủ điều kiện và nâng cao nhận thức người dân.

Ông Hứa Văn Quang, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã cho biết, xã triển khai kế hoạch tuyên truyền trực tiếp, phân công đảng viên quản lý tàu cá trên địa bàn, phối hợp tổ chức các phiên tòa giả định về khai thác bất hợp pháp, khai thác IUU để nâng cao nhận thức người dân, kiên quyết không để xảy ra việc tàu cá vi phạm.

Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã Vĩnh Hậu nhìn nhận, mô hình phân công cán bộ phụ trách quản lý tàu cá nằm bờ theo địa bàn, giao nhiệm vụ cụ thể cho bí thư, trưởng ấp, ban công tác mặt trận và cử cán bộ chuyên môn cấp xã theo dõi, số hóa đã kịp thời phát hiện nhanh chóng những tàu chưa đủ điều kiện ra khơi.

Bước đột phá minh bạch nguồn gốc khai thác

Sự chủ động, quyết liệt của các lực lượng chức năng và toàn hệ thống chính trị tỉnh Cà Mau không chỉ duy trì trật tự, kỷ cương trên biển mà còn là nền tảng quan trọng hướng tới một nghề cá minh bạch, hiệu quả và phát triển bền vững.

Tỉnh Cà Mau xác định số hóa dữ liệu nghề cá là bước đột phá minh bạch nguồn gốc khai thác. Đến nay, tỉnh đã có 2.340 tàu xóa đăng ký được cập nhật vào các cơ sở dữ liệu theo yêu cầu của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Đặc biệt, 100% dữ liệu tàu cá của tỉnh được cập nhật vào cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (Vnfishbase), Hệ thống giám sát tàu cá (VMS) và Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư (VneID). Việc cập nhật dữ liệu được thực hiện thường xuyên song song với hoạt động đăng ký, đăng kiểm tại các cửa biển, cảng cá.

Từ sự quyết liệt của các lực lượng chức năng đã tạo nên điểm tựa vững chắc để ngư dân yên tâm vươn khơi đúng luật, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và sinh kế lâu dài.

Ông Lưu Tấn Đạt (Chủ tàu cá Tấn Đạt, ấp 3, xã Cái Đôi Vàm) chia sẻ: “Bà con chúng tôi rất muốn chung tay cố gắng thực hiện gỡ bỏ thẻ vàng EC. Gỡ bỏ thẻ vàng, ngư dân được lợi, mà cụ thể là giá mực rồi giá cá sẽ tăng. Đồng thời, nếu làm có quy trình, không khai thác mắt lưới nhỏ, không bắt tận diệt, tôm, cá sẽ sinh sản, phát triển nhiều hơn, khi đó nguồn lợi thủy sản sẽ dồi dào, không sợ phải lo cạn kiệt.”

Tính đến nay, tỉnh Cà Mau đã triển khai Hệ thống eCDT tại tất cả các cảng cá trong tỉnh, đảm bảo 100% tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên tham gia hoạt động khai thác thực hiện cập, rời cảng trên eCDT và hệ thống nhật ký khai thác điện tử.

Hạ tầng công nghệ thông tin tại các cảng cá đáp ứng yêu cầu hỗ trợ ngư dân thực hiện cập nhật dữ liệu; ghi nhận 1.883 tàu lượt tàu cập cảng; 2.182 tàu rời cảng; sản lượng thủy sản qua cảng đạt khoảng 88.062 tấn.

Những con số này khẳng định quyết tâm số hóa ngành thủy sản của Cà Mau, hướng tới mục tiêu minh bạch hóa toàn bộ chuỗi cung ứng sản phẩm khai thác để khắc phục cảnh báo "thẻ vàng" của EC.

Ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau cho biết, trong thời gian tới, ngành nông nghiệp Cà Mau tiếp tục phối hợp triển khai đồng bộ các giải pháp chống khai thác IUU, tập trung tăng cường thực hiện Chỉ thị 01 của Tỉnh ủy về chống khai thác thủy sản mang tính hủy diệt; đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn ngư dân kết hợp tuần tra, kiểm soát và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo quy định pháp luật.

Ủy ban Nhân dân tỉnh cũng đã ban hành quy chế phối hợp liên ngành trong tuần tra kiểm soát và quản lý chặt chẽ tàu cá, hồ sơ truy xuất nguồn gốc để khi có vụ việc phát sinh sẽ được phối hợp xử lý kịp thời theo quy chế, tránh độ trễ về thời gian hành chính.

Từ sự siết chặt quản lý của các cơ quan chuyên môn trên biển, sự kiên quyết của lực lượng biên phòng tại các cửa biển, đến tinh thần trách nhiệm, sâu sát của từng cán bộ, đảng viên tại các xã ven biển., tất cả đã tạo nên một thế trận quản lý toàn diện và đồng bộ.

Quản lý tàu cá và chống khai thác IUU không còn là nhiệm vụ riêng của ngành nông nghiệp hay lực lượng chức năng, mà đã trở thành trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và từng ngư dân Cà Mau.

Sự đồng lòng ấy chính là nền tảng vững chắc để Cà Mau khôi phục nguồn lợi thủy sản, quyết tâm cùng cả nước gỡ bỏ "thẻ vàng" và hướng tới một nghề cá minh bạch, bền vững./.

​