Theo nhà công nghiệp kỳ cựu Avi Brenmiller, Israel cần đầu tư mạnh vào cơ sở hạ tầng và năng lực sản xuất, xây dựng các cơ sở chế tạo phục vụ việc sản xuất, lưu trữ và vận chuyển năng lượng.

Những hình ảnh từ nhà máy lọc dầu Bazan ở Haifa, với cột khói bốc cao sau cuộc tấn công bằng tên lửa của Iran hồi đầu tháng, đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về mức độ phụ thuộc của Israel vào các nguồn năng lượng của mình.

Trong suốt 5 tuần giao tranh, Iran đã phóng tên lửa nhắm vào các cơ sở hạ tầng trọng yếu của Israel, bao gồm các nhà máy điện tại Haifa và Hadera, thường là để đáp trả các cuộc không kích của Israel và Mỹ vào cơ sở năng lượng của Iran.

Đồng thời, căng thẳng tại Eo biển Hormuz khiến giá khí đốt toàn cầu tăng mạnh, đưa vấn đề an ninh năng lượng - đặc biệt tại Israel - trở thành tâm điểm tranh luận.

Theo nhà công nghiệp kỳ cựu Avi Brenmiller, đối với một quốc gia có nguồn tài nguyên hạn chế như Israel, vấn đề còn sâu xa hơn; đó là sự phụ thuộc quá mức vào các yếu tố bên ngoài. Ông nhấn mạnh rằng mỗi quốc gia cần tự chủ bằng cách khai thác các nguồn năng lượng sẵn có như mặt trời và gió, thay vì phụ thuộc vào bên ngoài.

Để đạt được điều này, Israel cần đầu tư mạnh vào cơ sở hạ tầng và năng lực sản xuất, đồng thời xây dựng các cơ sở chế tạo phục vụ việc sản xuất, lưu trữ và vận chuyển năng lượng trong nước.

Điều đó bao gồm các thiết bị và công nghệ trong toàn bộ chuỗi năng lượng – từ sản xuất, truyền tải đến lưu trữ - kể cả năng lượng tái tạo, khai thác dầu khí và hệ thống đường ống. Đây không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia.

Brenmiller, người có hơn 50 năm kinh nghiệm trong ngành năng lượng toàn cầu, hiện đang phát triển các giải pháp công nghệ nhằm giảm sự phụ thuộc này. Cùng con trai Nir, công ty gia đình Bren Energy đang phát triển công nghệ lưu trữ năng lượng nhiệt - một phương pháp tích trữ năng lượng bằng cách làm nóng hoặc làm lạnh các vật chất như nước, băng hoặc muối nóng chảy.

Công nghệ này đã được ứng dụng tại châu Âu, nơi các giải pháp nội địa được ưu tiên thay vì phụ thuộc vào nhập khẩu từ các quốc gia như Ấn Độ hay Trung Quốc. Theo Nir, mục tiêu chính của Liên minh châu Âu hiện nay là thúc đẩy điện khí hóa nhiệt trong công nghiệp.

Để đảm bảo an ninh năng lượng, Israel cần một cơ cấu nguồn năng lượng đa dạng, kết hợp giữa khí đốt tự nhiên, năng lượng tái tạo và các nguồn dự phòng như than đá, thay vì phụ thuộc quá mức vào một nguồn duy nhất.

Một trong những hướng đi là áp dụng mô hình châu Âu, khuyến khích sản xuất nội địa các tài sản năng lượng chiến lược.

Chuyên gia công nghệ năng lượng Leon Kraversky cho rằng Israel hiện vẫn phụ thuộc nhiều vào động cơ diesel và xăng, nhưng quốc gia này sở hữu đủ trữ lượng khí đốt ngoài khơi để đáp ứng nhu cầu trong khoảng 25 năm tới, thậm chí lâu hơn nếu các dự án hợp tác với các nước lân cận như Cyprus được triển khai.

Hiện nay, khoảng 75% điện năng của Israel được sản xuất từ các nhà máy sử dụng khí đốt tự nhiên. Các nguồn năng lượng thay thế như năng lượng mặt trời và nhiệt chiếm khoảng 18%, trong khi phần còn lại đến từ than đá – nguồn đang được lên kế hoạch loại bỏ trong tương lai gần.

Theo Kraversky, việc dựa vào khí đốt trong vài thập kỷ tới là một lựa chọn chiến lược hợp lý, xét trên cả yếu tố địa chính trị, tài chính và môi trường, do khí đốt ít gây ô nhiễm hơn so với than đá.

Tuy nhiên, doanh nhân công nghệ khí hậu David Waimann cảnh báo rằng vị trí các mỏ khí đốt gần các thành phố ven Địa Trung Hải như Haifa và Ashkelon tiềm ẩn rủi ro an ninh, đồng thời đặt ra nhiều thách thức về hạ tầng.

Khi nền kinh tế phát triển, nhu cầu năng lượng cũng tăng theo, đòi hỏi hệ thống phải liên tục được nâng cấp. Một trong những thách thức lớn là vận chuyển điện năng từ các khu vực sản xuất như Negev hay Golan - đến các trung tâm đô thị lớn như Tel Aviv, Haifa và Jerusalem.

Điều này đòi hỏi xây dựng các đường dây điện cao thế, vốn thường gặp phản đối từ người dân và cần chi phí đầu tư rất lớn.

Dù vậy, Israel cũng đang phát triển nhiều công nghệ năng lượng mới như lò phản ứng hạt nhân module, năng lượng địa nhiệt và chuyển đổi rác thải thành điện năng.

Theo Brenmiller, những điểm yếu bị phơi bày trong thời gian qua có thể trở thành cơ hội để khu vực công và tư hợp tác, giúp Israel chuyển mình từ “quốc gia khởi nghiệp” thành một cường quốc trong ngành năng lượng. Ông cho rằng chính phủ cần hỗ trợ ngành công nghiệp thông qua các bảo lãnh và cơ chế giảm rủi ro cho các dự án tiên phong.

Thực tế, Chính phủ Israel đã bắt đầu hành động, với việc Bộ Năng lượng đầu tư khoảng 1 tỷ shekel nhằm tăng cường các biện pháp bảo vệ, bao gồm nâng cấp thiết bị và tăng 30% dự trữ diesel chiến lược.

Dù còn nhiều thách thức phía trước, Kraversky nhận định rằng xu hướng chuyển dịch sang năng lượng tái tạo là không thể đảo ngược.

Ông dự đoán đến giữa thập niên 2030, tỷ lệ năng lượng sẽ đạt mức 70% khí đốt và 30% tái tạo, và đến những năm 2040 có thể đạt cân bằng 50-50.

Tương lai năng lượng của Israel, vì thế, nhiều khả năng sẽ xanh hơn - dù tốc độ chuyển đổi có thể chưa đáp ứng kỳ vọng./.