Cơ quan Năng lượng Quốc tế cho rằng thế giới đang ở giữa “cuộc khủng hoảng an ninh năng lượng lớn nhất,” đồng thời dự báo cuộc khủng hoảng này sẽ làm thay đổi chiến lược đầu tư năng lượng toàn cầu.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhận định cuộc chiến tại Trung Đông đang thúc đẩy các quốc gia đẩy mạnh tìm kiếm tuyến cung ứng mới và khai thác nhiều hơn các nguồn năng lượng trong nước nhằm ứng phó với cuộc khủng hoảng an ninh năng lượng lớn nhất từ trước đến nay.

Trong báo cáo “Đầu tư năng lượng thế giới” công bố ngày 28/5, Giám đốc điều hành IEA Fatih Birol cho rằng thế giới đang ở giữa “cuộc khủng hoảng an ninh năng lượng lớn nhất từng chứng kiến,” đồng thời dự báo cuộc khủng hoảng này sẽ làm thay đổi chiến lược đầu tư năng lượng toàn cầu theo cách tương tự các cú sốc dầu mỏ thập niên 1970.

Theo ông Birol, cả các nước sản xuất và tiêu thụ năng lượng đều đang tăng cường đa dạng hóa tuyến thương mại và nguồn cung, bao gồm thúc đẩy xây dựng các đường ống dẫn mới, mở rộng hạ tầng cung ứng, đồng thời chuyển hướng sang khai thác nhiều hơn các nguồn năng lượng sẵn có trong nước.

IEA dự báo tổng đầu tư năng lượng toàn cầu năm 2026 sẽ đạt khoảng 3.400 tỷ USD, nhỉnh hơn năm trước. Trong số đó, khoảng 2.200 tỷ USD sẽ được dành cho lưới điện, hệ thống lưu trữ năng lượng, nhiên liệu phát thải thấp, điện hạt nhân, năng lượng tái tạo, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và điện khí hóa. Bên cạnh đó, khoảng 1.200 tỷ USD vẫn sẽ được đầu tư vào dầu mỏ, khí tự nhiên và than đá.

Tuy nhiên, IEA cho rằng năm 2026, đầu tư vào dầu mỏ sẽ giảm năm thứ ba liên tiếp, xuống dưới 500 tỷ USD, bất chấp giá dầu thô tăng. Nguyên nhân là do những bất ổn liên quan đến thời gian duy trì giá cao, thời gian triển khai dự án kéo dài, hạn chế nguồn cung và thị trường giàn khoan ngoài khơi ngày càng thắt chặt, khiến các khoản đầu tư ngắn hạn ngoài khu vực Trung Đông bị hạn chế.

Trái lại, đầu tư vào khí tự nhiên được dự báo tăng lên mức 330 tỷ USD, cao nhất trong vòng một thập niên nhờ làn sóng các dự án xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) mới, đặc biệt tại Mỹ và Qatar.

Báo cáo cũng cho thấy nhiều quốc gia nhập khẩu năng lượng đang chuyển sang ưu tiên các nguồn năng lượng nội địa như năng lượng tái tạo, điện hạt nhân và than đá nhằm tăng cường an ninh năng lượng.

Theo IEA, đầu tư vào năng lượng tái tạo năm 2026 có thể đạt khoảng 665 tỷ USD, trong đó riêng điện mặt trời chiếm khoảng 365 tỷ USD. Đầu tư vào điện hạt nhân dự kiến vượt 80 tỷ USD mỗi năm, trong khi đầu tư vào than đá có thể đạt 180 tỷ USD - mức cao nhất trong 10 năm qua.

IEA cho biết riêng Trung Quốc sẽ chiếm gần 70% tổng chi tiêu toàn cầu cho nguồn cung than đá. Một số quốc gia châu Á cũng có thể kéo dài thời gian vận hành các nhà máy nhiệt điện than hiện có nhằm củng cố an ninh năng lượng.

Ngoài ra, đầu tư vào hạ tầng và nguồn cung điện toàn cầu dự kiến đạt gần 1.600 tỷ USD trong năm 2026, trong đó khoảng 550 tỷ USD dành cho lưới điện. Đầu tư vào hệ thống lưu trữ pin cũng được dự báo vượt 100 tỷ USD./.