Các chuyên gia của HSBC đánh giá dù đối mặt sóng gió toàn cầu, Việt Nam vẫn giữ vững đà tăng trưởng nhờ xuất khẩu, tiêu dùng nội địa và dòng vốn FDI ổn định.

Các chuyên gia của HSBC cho biết trong bối cảnh giá năng lượng leo thang, thương mại biến động và địa chính trị bất ổn, Việt Nam vẫn cho thấy sức chống chịu đáng kể nhờ nền tảng sản xuất, xuất khẩu và tiêu dùng nội địa ngày càng vững chắc.

Sức chống chịu của nền kinh tế

Theo Tiến sĩ Frederic Neumann, chuyên gia Kinh tế trưởng Khối nghiên cứu khu vực châu Á của HSBC và bà Yun Liu, Chuyên gia Kinh tế cấp cao Khu vực ASEAN của HSBC, bất ổn đang dần trở thành “trạng thái bình thường mới” của kinh tế toàn cầu.

Xung đột tại Trung Đông, gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz cùng đà tăng của giá dầu đang tạo thêm áp lực lên nhiều nền kinh tế châu Á, đặc biệt với các quốc gia phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu như Việt Nam.

Các chuyên gia cho rằng tác động bước đầu của cú sốc năng lượng đã phản ánh qua lạm phát của Việt Nam khi dữ liệu tháng 3 và tháng 4 đều vượt mức mục tiêu của Ngân hàng Nhà nước. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để Việt Nam nhìn lại chiến lược năng lượng và chính sách kinh tế trong bối cảnh thế giới xoay vần nhanh chóng.

Phải thừa nhận là thị trường hiện vẫn đang tập trung quá nhiều vào những thách thức năng lượng trong ngắn hạn. Điều quan trọng không kém là cần nhìn rộng ra và đi sâu vào các yếu tố cơ bản. Đối với Việt Nam, nhiều yếu tố mang tính cấu trúc vẫn không bị ảnh hưởng.

Trên nhiều phương diện khác, Việt Nam đang rất tự tin vào khả năng của bản thân. Năm 2025 được xem là một năm đầy biến động đối với Việt Nam với những trở ngại về thuế quan thay đổi liên tục. Tuy nhiên, Việt Nam đã trụ vững trước áp lực thuế quan và chứng minh khả năng chống chịu của nền kinh tế với mức tăng trưởng GDP ấn tượng 8%, trở thành nền kinh tế tăng trưởng nhanh thứ hai châu Á, chỉ sau Đài Loan (Trung Quốc).

Trong một năm mà thuế quan là chủ đề được dư luận quan tâm nhiều nhất, Việt Nam vẫn ghi nhận mức kim ngạch thương mại cao kỷ lục. Một phần động lực đến từ xu hướng đẩy mạnh xuất khẩu sớm khi doanh nghiệp tranh thủ giao hàng trước nguy cơ chi phí thương mại gia tăng.

“Thành quả này không tự nhiên mà có, đó là kết quả của những nỗ lực bền bỉ nhằm thu hút dòng vốn FDI chất lượng, cải thiện môi trường kinh doanh và từng bước tiến lên trong chuỗi giá trị,” chuyên gia HSBC nhấn mạnh.

Nếu trước đây dệt may và giày dép giá trị thấp chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu xuất khẩu, hiện hơn một phần ba kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đã đến từ các sản phẩm điện tử.

Việt Nam ngày càng đóng vai trò lớn hơn trong chuỗi lắp ráp điện tử tiêu dùng toàn cầu, hưởng lợi từ xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng của các tập đoàn công nghệ lớn như Samsung.

Theo chuyên gia HSBC, dù Trung Quốc đại lục vẫn giữ vị trí thống lĩnh trong nhiều mặt hàng xuất khẩu này, thị phần điện tử tiêu dùng của Việt Nam bao gồm điện thoại thông minh, máy in và máy tính đã tăng đáng kể, từ gần như con số không tròn trĩnh lên 8–15% trong vòng 15 năm qua.

Bên cạnh điện tử tiêu dùng, Việt Nam cũng đang nỗ lực tiến lên cao hơn trong chuỗi giá trị, nhắm đến phân khúc mạch tích hợp. Thực tế, Việt Nam đã chiếm thêm thị phần tại thị trường Mỹ trong một số mặt hàng điện tử tiêu dùng nhất định bất chấp các rủi ro thuế quan.

Bước tiến trong chuỗi cung ứng toàn cầu

Tuy nhiên, Việt Nam không chỉ nhắm đến những thị trường xuất khẩu truyền thống, các cơ hội thương mại mới cũng đặc biệt quan trọng. Việt Nam sở hữu một loạt các hiệp định thương mại tự do (FTA), trong đó nổi bật là Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam - EU (EVFTA).

Các chuyên gia HSBC đánh giá dù nhiều rào cản thuế quan đã được gỡ bỏ, Việt Nam có thể nỗ lực nhiều hơn để điều chỉnh và tăng chiều sâu cho những hiệp định này, chẳng hạn như xử lý các rào cản phi thuế quan gồm những yêu cầu về giấy phép nhập khẩu và các thủ tục hải quan còn rườm rà. Trong khi đó, hoạt động thương mại của Việt Nam với các nước ASEAN vẫn đang thuộc hàng thấp nhất khu vực.

Dù ASEAN gần như đã đạt được mức 100% thương mại miễn thuế, việc loại bỏ các rào cản phi thuế quan có thể mở khóa tiềm năng thúc đẩy tự do hóa thương mại nội khối mạnh mẽ hơn nữa. Ngoài ra, dù hiện vẫn còn ở quy mô nhỏ, Việt Nam cũng có thể hướng tới những khu vực khác như Nam Mỹ và Trung Đông.

Trong một môi trường thương mại toàn cầu đầy biến động, tình hình thuế quan bất ổn chắc chắn sẽ khiến các nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn, khiến họ chuyển sang trạng thái “chờ đợi và quan sát” trong ngắn hạn. Tuy nhiên, về lâu về dài, lợi thế của Việt Nam vẫn được duy trì, bởi dòng vốn FDI chính là tấm gương phản chiếu niềm tin của nhà đầu tư quốc tế vào tiềm năng tăng trưởng trung và dài hạn của một nền kinh tế.

“Dù xét về mức độ cởi mở với FDI, kết nối hạ tầng hay hiệu quả chi phí lao động, xây dựng nguồn nhân lực phát triển cho đến các hệ sinh thái sản xuất hiện hữu, Việt Nam đang có sức cạnh tranh vượt trội so với nhiều quốc gia ASEAN khác,” chuyên gia HSBC đánh giá.

Bên cạnh khu vực xuất khẩu, tiêu dùng nội địa cũng được đánh giá là động lực tăng trưởng quan trọng của Việt Nam trong dài hạn.

HSBC cho rằng các xu hướng như đô thị hóa, thị trường lao động cải thiện, tầng lớp trung lưu gia tăng cùng sự phát triển mạnh của thương mại điện tử và thế hệ Gen Z sẽ tiếp tục tạo dư địa lớn cho tăng trưởng tiêu dùng trong nước.

“Những thách thức kinh tế vẫn hiện hữu, nhưng cơ hội dành cho Việt Nam vẫn còn đó nếu Việt Nam biết tận dụng đúng lợi thế,” chuyên gia HSBC kết luận./.

​