Thành phố Hồ Chí Minh đặt hàng Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao và nhân tài cho các lĩnh vực công nghệ số, khoa học cơ bản và hạ tầng chiến lược.

Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực trung tâm của tăng trưởng, nguồn nhân lực tiếp tục được xem là một trong ba đột phá chiến lược phát triển đất nước nhanh và bền vững.

Trong bối cảnh đó, việc kết nối và phát huy hiệu quả các nguồn lực Nhà nước-nhà trường-doanh nghiệp giữ vai trò then chốt; hợp tác “ba nhà” đang từng bước đi vào chiều sâu, tạo nền tảng cho đào tạo, nghiên cứu gắn với yêu cầu thực tiễn.

Hợp lực để từng bước làm chủ công nghệ lõi

Chương trình hợp tác giữa Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh và Đại học Quốc gia Thành phố giai đoạn 2022 - 2025 ghi nhận nhiều kết quả, đóng góp thiết thực cho mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và thúc đẩy đổi mới sáng tạo của địa phương.

Với việc triển khai 45 nhiệm vụ và 54 nội dung cụ thể, hợp tác giữa hai bên đã đi sâu giải quyết những bài toán ưu tiên của Thành phố Hồ Chí Minh, từ phát triển hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao đến hoàn thiện các cơ chế, chính sách mang tính đột phá.

Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh tham gia sâu vào các chương trình chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo của Thành phố.

Nhiều chương trình quan trọng đang được triển khai như: Hệ thống hỏi - đáp hỗ trợ người dân trong giải quyết thủ tục hành chính, ứng dụng AI trong y tế và phát triển năng lực thiết kế vi mạch phục vụ thu hút đầu tư.

Cùng với đó, các nghiên cứu về kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và các báo cáo phân tích kinh tế vĩ mô do Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện đã cung cấp luận cứ khoa học quan trọng cho công tác điều hành và hoạch định chính sách của Thành phố.

Giai đoạn 2026 - 2030, hai bên tiếp tục ký kết chương trình hợp tác mới với định hướng góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

Theo đó, Thành phố đặt hàng Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực chất lượng cao và nhân tài cho các lĩnh vực công nghệ số, khoa học cơ bản và hạ tầng chiến lược.

Đại học sẽ chủ trì nghiên cứu các công nghệ lõi phục vụ phát triển kinh tế số; đồng thời tham gia xây dựng, đề xuất cơ chế thử nghiệm công nghệ nhằm hỗ trợ cộng đồng khởi nghiệp…

Ngoài hợp tác với địa phương, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh còn đẩy mạnh liên kết với doanh nghiệp theo hướng đi vào thực chất.

Hợp tác không chỉ dừng ở chương trình khung mà được cụ thể hóa bằng các dự án, mục tiêu cụ thể nhằm tạo ra kết quả nghiên cứu, thương mại hóa và từng bước làm chủ công nghệ lõi; góp phần nâng cao vị thế quốc gia trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Trong đó, chương trình hợp tác giữa Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh và Công ty Cổ phần Real-Time Robotics Việt Nam hướng tới thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp thiết bị bay không người lái (UAV/Drone) Việt Nam vươn tầm quốc tế.

Doanh nghiệp đặt hàng và phối hợp với các chuyên gia của Đại học Quốc gia Thành phố triển khai những đề tài nghiên cứu về chế tạo động cơ, vi mạch chuyên dụng cho truyền tải dữ liệu và pin có mật độ năng lượng cao, hướng tới sản phẩm có khả năng xuất khẩu.

Hai bên hợp tác trong đào tạo chuyên sâu về UAV nhằm cung ứng nguồn nhân lực trình độ cao; đề xuất cơ chế thử nghiệm với Thành phố trong việc ứng dụng thiết bị bay không người lái vào quản lý đô thị thông minh và ứng phó thiên tai.

Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh hợp tác với Tập đoàn CT Group nghiên cứu và phát triển các sản phẩm chiến lược quốc gia, tập trung vào lĩnh vực vi mạch bán dẫn và các công nghệ nền tảng, góp phần nâng cao năng lực nghiên cứu, đào tạo và từng bước làm chủ các công nghệ lõi phục vụ phát triển kinh tế số và công nghiệp công nghệ cao…

Cuối tháng 1/2026, Hội đồng Cố vấn chiến lược đổi mới sáng tạo Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh chính thức ra mắt 13 thành viên sáng lập là các chuyên gia kinh tế và lãnh đạo doanh nghiệp đầu ngành.

Đây được xem là minh chứng rõ nét cho sức mạnh của mô hình hợp tác giữa “ba nhà.”

Ông Phạm Phú Ngọc Trai (Chủ tịch Liên minh Tái chế bao bì Việt Nam, Chủ tịch Hội đồng Cố vấn chiến lược đổi mới sáng tạo Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) nhận định, Thành phố Hồ Chí Minh có lợi thế đặc biệt với hệ thống trường đại học, viện nghiên cứu lớn, cộng đồng doanh nghiệp năng động và lực lượng lao động trẻ. Vấn đề then chốt không chỉ nằm ở nguồn lực mà ở cách kết nối nguồn lực để từ đó chuyển hóa thành năng lực tăng trưởng mới.

Hội đồng có nhiệm vụ tham mưu, tư vấn chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phù hợp với định hướng của Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, của Thành phố và cả nước; qua đó góp phần chuyển từ trạng thái “có nguồn lực” sang “có năng lực làm chủ công nghệ lõi”.

Chủ tịch Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được chia sẻ, để thúc đẩy hợp tác “ba nhà” hiệu quả, Thành phố triển khai cơ chế làm việc “bốn nhanh” gồm: lắng nghe nhanh, phản hồi nhanh, tháo gỡ nhanh và quyết định nhanh.

Sự đồng hành của Thành phố không chỉ thể hiện qua nguồn lực ngân sách mà còn ở cơ chế, chính sách, không gian thử nghiệm và phương thức đặt hàng phù hợp nhằm tạo điều kiện để các sáng kiến sớm đi vào thực tiễn, tạo ra giá trị kinh tế - xã hội cụ thể.

Đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn

Trong bối cảnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, đổi mới sáng tạo và công nghệ, giáo dục đại học đứng trước yêu cầu phải đổi mới theo hướng đào tạo gắn với thực tiễn, đáp ứng nhu cầu nhân lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Việc liên kết chặt chẽ “ba nhà” trong đào tạo sẽ góp phần nâng cao hiệu quả trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.

Tại Trường Đại học Công nghệ thông tin (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh), đổi mới chương trình đào tạo được xác định không chỉ là cập nhật kiến thức mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện hoạt động đào tạo theo hướng liên ngành, ứng dụng và sáng tạo.

Gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp được xem là trụ cột quan trọng để thực hiện tự chủ đại học; đồng thời gắn đào tạo với nghiên cứu và nhu cầu thực tiễn của nền kinh tế số.

Trên cơ sở đó, nhà trường triển khai hai mô hình chủ đạo là mời giảng viên thỉnh giảng từ doanh nghiệp và thực hiện đồ án tốt nghiệp tại doanh nghiệp; qua đó góp phần thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết và ứng dụng.

Nhiều chuyên gia của doanh nghiệp tham gia giảng dạy và đồng hướng dẫn đồ án cho sinh viên nhà trường, tập trung vào các học phần như: kiến trúc phần mềm, trí tuệ nhân tạo, mạng máy tính và thiết kế vi mạch.

Trong vòng 5 năm trở lại đây, hơn 30 doanh nghiệp uy tín trong và ngoài nước đã hợp tác với nhà trường trong các hoạt động tuyển dụng, thực tập, hướng nghiệp, tài trợ học bổng, trang thiết bị giảng dạy, nghiên cứu khoa học và hướng dẫn đề tài cho sinh viên.

Để nâng cao hiệu quả mô hình hợp tác “ba nhà,” Phó Giáo sư, Tiến sỹ Lâm Đức Khải, Trưởng phòng Đào tạo Đại học (Trường Đại học Công nghệ Thông tin, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế tài chính và chính sách ưu đãi nhằm khuyến khích doanh nghiệp tham gia đào tạo; cần có cơ chế đặt hàng đào tạo nhân lực chiến lược; tăng quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục đại học, đơn giản hóa thủ tục hợp tác và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong liên kết giữa nhà trường và doanh nghiệp.

Tại Trường Đại học Công nghệ Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, chương trình đào tạo được cập nhật thường xuyên với sự tham gia góp ý, phản biện của hội đồng chuyên gia và lãnh đạo doanh nghiệp.

Nhiều chương trình được xây dựng trực tiếp từ đặt hàng của doanh nghiệp, bảo đảm chuẩn đầu ra tiệm cận, thậm chí đi trước yêu cầu của thị trường lao động, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ mới.

Mô hình “Chuyên đề doanh nghiệp” trở thành học phần đặc thù của trường, giúp sinh viên tiếp cận trực tiếp kiến thức, công nghệ và các tình huống thực tiễn thông qua chia sẻ của chuyên gia trong ngành.

Bên cạnh đó, chương trình đào tạo chú trọng tăng cường thực hành và thực tập với tỷ lệ chiếm khoảng 15 - 20% tổng thời lượng.

Thực tiễn triển khai tại nhiều cơ sở giáo dục đại học cho thấy, khi doanh nghiệp tham gia trực tiếp vào quá trình đào tạo, chất lượng đầu ra được nâng lên rõ rệt.

Mô hình liên kết “ba nhà” từng bước hình thành hệ sinh thái tri thức năng động, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa lý thuyết và thực tiễn; qua đó nâng cao năng suất lao động và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy sự tham gia của doanh nghiệp vào thiết kế và cập nhật chương trình đào tạo tại một số nơi còn hạn chế; thiếu hành lang pháp lý đồng bộ và các chính sách khuyến khích đủ mạnh.

Phó Giáo sư, Tiến sỹ Trần Lê Quan, Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) kiến nghị cần sớm ban hành các quy định khung về hợp tác “ba nhà”; xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông kết nối nhu cầu nhân lực, đào tạo và nghiên cứu.

Bên cạnh đó, các trường cần chủ động đổi mới chương trình theo chuẩn năng lực và gắn thực tiễn. Doanh nghiệp tích cực tham gia đồng giảng dạy, hướng dẫn, tài trợ học phần ứng dụng và hỗ trợ nghiên cứu phát triển, thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học./.