Hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara công bố dự án hợp tác và mua sắm vũ khí trị giá hàng tỷ USD nhằm nâng cao năng lực quân sự và sản xuất quốc phòng.

Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ngày 7/7 đã khai mạc tại Ankara (Thổ Nhĩ Kỳ) bằng Diễn đàn Công nghiệp Quốc phòng, nơi liên minh công bố hàng loạt chương trình hợp tác và mua sắm vũ khí mới trị giá hàng chục tỷ USD nhằm tăng cường năng lực quân sự và thúc đẩy sản xuất quốc phòng.

Tổng Thư ký NATO Mark Rutte giới thiệu Sáng kiến Drone Edge nhằm nâng cao năng lực phòng, chống máy bay không người lái (UAV), với cam kết đầu tư hơn 40 tỷ USD trong 5 năm tới.

NATO cũng ra mắt nền tảng Front Door để tạo điều kiện cho doanh nghiệp quốc phòng tư nhân tiếp cận các hợp đồng của liên minh, đồng thời triển khai chương trình hợp tác công nghiệp trị giá 2,8 tỷ USD, cho phép các doanh nghiệp Mỹ phối hợp với đối tác châu Âu sản xuất xe tăng Abrams, tên lửa ATACMS và nhiều khí tài khác ngay tại châu Âu.

Liên minh cũng công bố nhiều dự án mua sắm chung, trong đó có kế hoạch thay thế đội máy bay cảnh báo sớm AWACS đã phục vụ khoảng 50 năm bằng tối đa 10 máy bay trinh sát GlobalEye do hãng Saab (Thụy Điển) sản xuất.

Một số nước thành viên đồng thời mở rộng hợp tác mua sắm máy bay vận tải chiến lược, tiếp dầu trên không và máy bay không người lái trinh sát Triton.

Theo ông Rutte, các chương trình mới nhằm chuyển các cam kết tăng chi tiêu quốc phòng thành năng lực quân sự thực tế, trong bối cảnh NATO thúc đẩy các nước thành viên nâng ngân sách quốc phòng lên 5% GDP vào năm 2035 và châu Âu phải gánh vác nhiều hơn trách nhiệm an ninh.

Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Hà Lan Dilan Yeşilgöz-Zegerius cho biết các đồng minh chưa có lộ trình rõ ràng để tăng chi tiêu quốc phòng sẽ phải chịu sức ép từ các nước thành viên khác.

Bà nhấn mạnh những cam kết được đưa ra chỉ có ý nghĩa khi được thực hiện bằng các kế hoạch cụ thể, trong bối cảnh NATO cho rằng châu Âu cần tăng cường năng lực phòng thủ trước các thách thức an ninh, đặc biệt là xung đột Nga-Ukraine.

Về phía Mỹ, Thứ trưởng Quốc phòng Michael Duffy cho biết Washington sẽ tăng cường xuất khẩu vũ khí cho các đồng minh và mở rộng hợp tác với các doanh nghiệp quốc phòng châu Âu nhằm nâng cao năng lực sản xuất.

Theo ông Duffy, nhu cầu hiện nay đòi hỏi phải tăng sản lượng quốc phòng trên mọi lĩnh vực để đáp ứng yêu cầu tăng cường năng lực răn đe và phòng thủ của NATO.

Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có mặt tại Ankara để tham dự hội nghị kéo dài hai ngày. NATO kỳ vọng việc công bố các dự án quốc phòng quy mô lớn sẽ chứng minh với Washington rằng các đồng minh đang tăng cường đầu tư quốc phòng, trong khi Mỹ chuyển trọng tâm chiến lược sang khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Bên lề hội nghị, nhiều cuộc biểu tình phản đối NATO diễn ra tại Ankara và một số thành phố lớn của Thổ Nhĩ Kỳ. Người biểu tình cho rằng việc gia tăng ngân sách quốc phòng sẽ làm giảm nguồn lực dành cho các lĩnh vực an sinh xã hội./.