Giá năng lượng tăng cao, tranh luận về ngân sách dài hạn và khác biệt trong chính sách thương mại, an ninh đặt ra thách thức đối với 27 nước thành viên EU trong nỗ lực tìm kiếm tiếng nói chung.

Hội nghị thượng đỉnh Liên minh châu Âu (EU) khai mạc ngày 15/10 tại Brussels (Bỉ), với chương trình nghị sự tập trung vào giá năng lượng tăng cao, ngân sách dài hạn, quan hệ thương mại với Trung Quốc và việc duy trì hỗ trợ Ukraine.

Những bất đồng về chi tiêu, chính sách năng lượng và cách ứng phó với các thách thức an ninh được dự báo sẽ thử thách khả năng tìm kiếm đồng thuận của 27 nước thành viên.

Giá năng lượng tăng mạnh do căng thẳng tại Trung Đông là một trong những vấn đề cấp bách nhất. Giá dầu duy trì trên 100 USD/thùng, trong khi giá khí đốt lên mức cao nhất kể từ mùa Đông năm 2022 và lượng khí dự trữ thấp hơn mức trung bình.

Trước sức ép chi phí gia tăng đối với người dân và doanh nghiệp, Italy và Hy Lạp đề nghị nới lỏng quy định tài khóa để các chính phủ có dư địa triển khai những biện pháp hỗ trợ tạm thời, có mục tiêu.

Tuy nhiên, một số nước lo ngại việc nới lỏng quá mức có thể khuyến khích tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch và làm chậm quá trình chuyển đổi xanh. Đề xuất áp thuế lợi nhuận vượt trội đối với các công ty năng lượng cũng chưa nhận được đủ sự ủng hộ.

Quan hệ thương mại với Trung Quốc là thách thức kinh tế lớn tiếp theo. Sau các cuộc tiếp xúc tại Bắc Kinh tuần trước, hai bên ghi nhận những nhượng bộ bước đầu liên quan đến xe lai (hybrid), đất hiếm, nam châm vĩnh cửu và khả năng tiếp cận thị trường.

Dù đánh giá đây là tín hiệu tích cực, EU cho rằng những kết quả này mới chỉ là bước khởi đầu, đồng thời yêu cầu Trung Quốc thực hiện các cam kết và thúc đẩy tăng cường công cụ phòng vệ thương mại nhằm bảo vệ doanh nghiệp châu Âu trước tình trạng mất cân bằng thương mại.

Bất đồng về ngân sách EU giai đoạn 2028-2034 được dự báo là nội dung khó đạt đồng thuận nhất. Đề xuất của Ireland, nước đang giữ chức Chủ tịch luân phiên Hội đồng EU, cắt giảm 141 tỷ euro so với dự thảo ban đầu, chủ yếu tác động đến các lĩnh vực nghiên cứu, công nghệ, khí hậu, an ninh và chính sách đối ngoại.

Trong khi nhóm nước chủ trương tiết kiệm yêu cầu cắt giảm sâu hơn, nhóm ủng hộ chính sách gắn kết cho rằng mức cắt giảm hiện nay đã quá lớn. Các nước thành viên cũng chưa thống nhất về những nguồn thu mới cho ngân sách chung, làm gia tăng khó khăn đối với mục tiêu đạt thỏa thuận vào cuối năm nay.

Về an ninh, các nhà lãnh đạo dự kiến tái khẳng định sự ủng hộ đối với Ukraine trong bối cảnh những diễn biến mới trong quan hệ Mỹ-Nga làm dấy lên lo ngại về tác động đối với nỗ lực chấm dứt xung đột.

Theo dự thảo kết luận hội nghị, Hội đồng châu Âu bày tỏ lấy làm tiếc trước quyết định của Mỹ tạm thời nới lỏng các biện pháp trừng phạt đối với dầu diesel của Nga.

Các nước châu Âu cũng sẽ trao đổi về cách duy trì phối hợp với Washington, đồng thời bảo đảm lợi ích và vai trò của EU trong tiến trình giải quyết xung đột.

Bên cạnh đó, hội nghị sẽ bàn về việc chuẩn bị cho quá trình mở rộng EU và cải cách cơ chế ra quyết định nội khối. Montenegro, quốc gia đang đi đầu trong tiến trình gia nhập, đặt mục tiêu hoàn tất các chương đàm phán trong năm nay.

Vấn đề di cư cũng nằm trong chương trình nghị sự, trong bối cảnh các nước thành viên còn khác biệt về cách kiểm soát dòng người nhập cư và quản lý biên giới.

Trước những sức ép kinh tế và địa chính trị đan xen, hội nghị được xem là phép thử đối với khả năng tìm kiếm đồng thuận của EU trong việc vừa bảo vệ lợi ích trước mắt, vừa duy trì các mục tiêu chiến lược dài hạn./.