Hoàn thiện quy định quản lý thuốc lá mới và hiến, ghép mô, tạng
Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết dự thảo luật về hiến, lấy, ghép mô đã được chỉnh lý theo hướng tăng cường bảo đảm tính tự nguyện, minh bạch và ngăn ngừa việc lợi dụng hoạt động hiến, ghép.
Chiều 18/11, tiếp tục chương trình làm việc tại Phiên họp thứ 8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với nhóm 3 dự án luật: Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá
Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho biết, đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 6 luật gồm Luật Trẻ em, Luật Người khuyết tật, Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Luật Người cao tuổi và Luật Bảo hiểm y tế, Chính phủ đã tiếp thu, giải trình 382 ý kiến của đại biểu Quốc hội tại các phiên thảo luận tổ và hội trường. Dự thảo được hoàn thiện các nội dung liên quan đến bảo vệ trẻ em, người khuyết tật và điều chỉnh các quy định phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Dự thảo cũng hoàn thiện quy định quản lý thuốc, thiết bị y tế theo vòng đời, bảo đảm minh bạch trong chuỗi cung ứng và quản lý giá, góp phần giảm giá thuốc, thiết bị y tế, bảo đảm nguồn cung cho người dân. Một số nội dung khác như bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, phòng ngừa hành vi lợi dụng người khuyết tật, hỗ trợ phát triển công nghiệp dược và chính sách đầu tư cũng đã được Chính phủ tiếp thu.
Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết, Chính phủ đã tiếp thu các ý kiến đại biểu, trong đó làm rõ khái niệm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới, kể cả những sản phẩm không sử dụng nguyên liệu chứa nicotine.
Dự thảo bổ sung, cụ thể hóa các hành vi bị nghiêm cấm đối với thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, túi ngậm nicotine, shisha và các sản phẩm thuốc lá khác. Các hành vi sản xuất, kinh doanh, mua bán, tàng trữ, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh, chứa chấp và các hoạt động liên quan đều được quy định nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc xử lý vi phạm.
Quan điểm của Chính phủ là tăng cường quản lý thuốc lá theo hướng giảm nhu cầu sử dụng, từng bước giảm nguồn cung, phù hợp với Chiến lược quốc gia về phòng, chống tác hại thuốc lá đến năm 2030 và cam kết của Việt Nam khi tham gia Công ước khung của Tổ chức Y tế thế giới về kiểm soát thuốc lá.
Về tăng diện tích in cảnh báo sức khỏe trên bao bì thuốc lá, Chính phủ thống nhất tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội. Theo Bộ trưởng, sẽ tăng mức cảnh báo từ 50% hiện nay lên mức cao hơn, đảm bảo tính cảnh báo và nâng cao nhận thức của người dân về phòng, chống tác hại thuốc lá. Nội dung cụ thể sẽ được quy định trong nghị định hướng dẫn thi hành Luật. Chính phủ cũng tiếp thu ý kiến về việc giữ nguyên các điều kiện kinh doanh, giấy phép mua bán thuốc lá nhằm duy trì công cụ kiểm soát mạng lưới phân phối, hạn chế khả năng tiếp cận thuốc lá. Đồng thời, bổ sung quy định Bộ trưởng Bộ Công Thương công bố công khai sản lượng được phép sản xuất theo lộ trình giảm tiêu thụ thuốc lá.
Siết điều kiện hiến, lấy, ghép mô, tạng
Đối với dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), Bộ trưởng Đào Hồng Lan cho biết dự thảo đã được chỉnh lý theo hướng tăng cường bảo đảm tính tự nguyện, minh bạch và ngăn ngừa việc lợi dụng hoạt động hiến, ghép.
Chỉ cho người từ đủ 18 tuổi trở lên có quyền bày tỏ và đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể và hiến xác; cấm tuyệt đối việc hiến bộ phận cơ thể từ người sống dưới 18 tuổi; quy định cụ thể các trường hợp và điều kiện được hiến, lấy mô khi còn sống. Đối với người hiến khi còn sống, dự thảo nâng độ tuổi từ 18 lên 25. Người từ đủ 18 đến dưới 25 tuổi chỉ được hiến cho thành viên trong gia đình; người từ đủ 25 tuổi trở lên được hiến cho các đối tượng khác nhưng phải đáp ứng điều kiện chặt chẽ hơn.
Dự thảo cũng bổ sung quy định về tư vấn độc lập, đánh giá tâm lý phù hợp với độ tuổi và sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện, cha mẹ đẻ trong các trường hợp liên quan. Đối với việc lấy mô, bộ phận cơ thể sau khi người hiến chết não, chết tuần hoàn, dự thảo thu hẹp phạm vi người đại diện, bảo đảm quyền quyết định của gia đình, người đại diện. Trường hợp người đã đăng ký hiến nhưng gia đình không đồng ý thì không thực hiện việc lấy mô, bộ phận cơ thể, bảo đảm hoạt động này được thực hiện công khai, minh bạch, đúng nguyên tắc tự nguyện.
Đáng chú ý, dự thảo nâng số nhóm hành vi bị nghiêm cấm từ 10 lên 28 nhóm, nhằm ngăn chặn các hành vi lợi dụng, mua bán, trục lợi từ hoạt động hiến, ghép. Trong đó, bổ sung quy định ngăn chặn việc lợi dụng hoạt động nuôi con nuôi, chăm sóc thay thế, tiếp nhận đối tượng bảo trợ xã hội để lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người.

Báo cáo ý kiến về việc giải trình, tiếp thu và chỉnh lý dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban nhận thấy Chính phủ đã nỗ lực tiếp thu, giải trình, chỉnh lý cơ bản đầy đủ ý kiến của cơ quan chủ trì thẩm tra, các cơ quan của Quốc hội, các vị đại biểu Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội, tổ chức, cử tri về dự án Luật. Về cơ bản, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng quy định chặt chẽ hơn về điều kiện hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác; củng cố các quy định về bảo đảm nguyên tắc tự nguyện, không vì mục đích thương mại, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người hiến; phòng ngừa hành vi môi giới, mua bán, lợi dụng hoạt động hiến, lấy, ghép để trục lợi chính sách; đồng thời hoàn thiện cơ chế điều phối, quản lý, kết nối và chia sẻ thông tin, dữ liệu.
Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát các ý kiến kỹ lưỡng, chỉnh lý dự thảo Luật; rà soát để bảo đảm sự thống nhất giữa dự thảo Luật cùng tài liệu kèm theo; đáp ứng yêu cầu chặt chẽ cao nhất đối với lĩnh vực rất đặc thù này; khắc phục những hạn chế của Luật hiện hành nhưng phải hài hòa giữa mục tiêu sức khỏe với mục đích nhân văn, nhân đạo và văn hóa truyền thống, không tạo kẽ hở để ngăn chặn vi phạm pháp luật, nhất là những vấn đề mà cử tri và dư luận quan tâm. Cụ thể như các quy định về nguyên tắc hoạt động của Hội đồng xác định chết não, Hội đồng xác định chết tuần hoàn; ghép bộ phận cơ thể người có yếu tố nước ngoài; điều kiện lấy mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết não, chết tuần hoàn mà chưa có đăng ký hiến; điều phối hoạt động hiến, ghép bộ phận cơ thể người…
Thảo luận về điều kiện lấy mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết não, chết tuần hoàn mà chưa có đăng ký hiến, Thường vụ Quốc hội nhấn mạnh phải bảo đảm tuyệt đối các ca hiến xuất phát từ sự tự nguyện của cha đẻ, mẹ đẻ, người đại diện, hoàn toàn vì mục đích nhân đạo; tuyệt đối không được lấy mô, bộ phận cơ thể đối với các trường hợp mà nguyên nhân tử vong chưa rõ hoặc nghi ngờ có dấu hiệu vi phạm pháp luật, dấu hiệu bất thường./.
