Việc xây dựng Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý, bảo đảm an toàn thực phẩm cho người dân và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

An toàn thực phẩm không chỉ là câu chuyện "ăn chín uống sôi" của mỗi cá nhân mà là vấn đề chiến lược mang tính sống còn của toàn xã hội.

Quan điểm này đã được Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh tại phiên họp ngày 25/11/2025: "Nếu không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm thì xây bao nhiêu bệnh viện cũng không thể đủ được, đào tạo bao nhiêu bác sĩ cũng không thể giải quyết được việc này."

Việc xây dựng Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý, bảo đảm an toàn thực phẩm cho người dân và đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

An toàn thực phẩm vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển bền vững

Theo Bộ Y tế, bảo đảm an toàn thực phẩm mang lại những lợi ích to lớn và toàn diện, góp phần phòng ngừa bệnh tật, phát triển thể chất và nâng cao tuổi thọ của người dân.

Hạn chế thực phẩm không bảo đảm an toàn giúp giảm gánh nặng cho hệ thống y tế, giảm chi phí điều trị, giảm thiệt hại do mất sức lao động, đồng thời giúp người tiêu dùng yên tâm, từng bước xóa bỏ tâm lý "ăn gì cũng sợ."

Đây cũng là động lực để doanh nghiệp và người nông dân chuyển dịch sang mô hình sản xuất, chế biến sạch, bảo vệ môi trường sinh thái. An toàn thực phẩm vừa là mục tiêu, vừa là động lực của phát triển bền vững; đầu tư cho an toàn thực phẩm cũng chính là đầu tư cho tương lai và sự thịnh vượng của quốc gia.

Từ thực tiễn quản lý, Bộ Y tế cho biết việc quản lý an toàn thực phẩm hiện nay vẫn chưa chặt chẽ theo chuỗi cung ứng sản phẩm, chưa kiểm soát hiệu quả nguy cơ tại từng mắt xích, nhất là ở khâu sản xuất ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản, thu hái, đánh bắt, khai thác và giết mổ.

Để khắc phục hạn chế này, dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đưa ra quy định quản lý dựa trên kiểm soát nguy cơ theo toàn bộ chuỗi cung ứng, từ sản xuất ban đầu đến sơ chế, chế biến, kinh doanh và lưu thông trên thị trường. Trọng tâm là kiểm soát ngay từ "gốc," bảo đảm an toàn thực phẩm cho người dân, hướng tới phương thức quản lý của các nước phát triển.

Một bất cập khác được chỉ ra là việc phân loại sản phẩm theo mức độ rủi ro và quy định về công bố hợp quy đối với thực phẩm chưa còn phù hợp với phương thức quản lý an toàn thực phẩm trên thế giới.

Dự thảo chính sách đề xuất cải cách phương thức quản lý sản phẩm và cơ chế kiểm tra trên thị trường theo hướng chia thành ba nhóm sản phẩm gồm: nhóm phải đăng ký bản công bố; nhóm phải công bố tiêu chuẩn áp dụng và nhóm chỉ kiểm tra, giám sát trong quá trình lưu thông.

Trên cơ sở đó sẽ xây dựng cơ chế hậu kiểm dựa trên cơ sở dữ liệu về an toàn thực phẩm để kiểm soát nguy cơ theo từng mắt xích của chuỗi cung ứng, chủ động phòng ngừa, ngăn chặn sự cố và thực hiện truy xuất nguồn gốc ngay khi xảy ra mất an toàn thực phẩm.

Theo Bộ Y tế, hiện nay cũng chưa có quy định về cơ sở dữ liệu an toàn thực phẩm kết nối liên thông với hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành để quản lý trực tuyến việc đăng ký lưu hành, công bố, xuất khẩu, nhập khẩu, truy xuất nguồn gốc, thanh tra, kiểm tra và giám sát thực phẩm.

Dự thảo chính sách đưa ra định hướng số hóa, xây dựng hệ thống thông tin thống nhất về an toàn thực phẩm từ Trung ương đến địa phương, ứng dụng công nghệ trong giải quyết thủ tục hành chính, phân tích nguy cơ, phòng ngừa, ngăn chặn, khắc phục sự cố, truy xuất nguồn gốc và hậu kiểm thực phẩm lưu thông trên thị trường.

Đối với tình trạng ngộ độc thực phẩm tập thể do thức ăn đường phố và suất ăn tập thể, dự thảo chính sách yêu cầu các cơ sở cập nhật kiến thức về an toàn thực phẩm, kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, bảo đảm điều kiện địa điểm kinh doanh và tăng cường vai trò kiểm tra, giám sát của chính quyền địa phương, đặc biệt đối với các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ.

Một nội dung khác được đặt ra là mô hình phân công quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo mặt hàng riêng biệt còn bộc lộ hạn chế, sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý chưa thật sự hiệu quả, còn tình trạng cắt khúc, giao thoa, chồng chéo, thậm chí có trường hợp chưa xác định rõ trách nhiệm quản lý khi chuỗi cung ứng liên quan đến nhiều bộ, ngành.

Hiện, Bộ Y tế đang phối hợp với các bộ, ngành xây dựng Đề án hoàn thiện bộ máy quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất đầu mối từ Trung ương đến địa phương để trình Chính phủ báo cáo Bộ Chính trị. Sau khi có kết luận của Bộ Chính trị, các quy định cụ thể trong Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) và nghị định hướng dẫn sẽ được hoàn thiện theo đúng chỉ đạo của Ban Bí thư.

Dự kiến trình Quốc hội tại phiên họp tháng 9/2026

Về tiến độ xây dựng dự án luật, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 119/2026/UBTVQH15 ngày 6/2/2026 điều chỉnh Chương trình lập pháp năm 2026, trong đó Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) dự kiến trình Quốc hội tại phiên họp tháng 9/2026.

Bộ Y tế đang phối hợp với Bộ Tư pháp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương xây dựng hồ sơ chính sách trình Chính phủ phê duyệt. Song song với đó, Tổ soạn thảo đã tổ chức 15 cuộc họp để xây dựng nội dung dự thảo luật.

Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được xây dựng theo hướng bảo đảm an toàn thực phẩm cho người dân và tạo sự bình đẳng đối với các cơ sở đầu tư chất lượng. Chỉ nhóm nhỏ sản phẩm yêu cầu công nghệ bào chế kỹ thuật cao, có tình trạng sản xuất giả như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học… mới phải kiểm soát hồ sơ kỹ thuật theo thông lệ quốc tế; đa số sản phẩm còn lại thực hiện cơ chế doanh nghiệp tự công bố tiêu chuẩn áp dụng và được kiểm tra, giám sát trên thị trường.

Đối với thực phẩm nhập khẩu, dự thảo quy định tăng cường lấy mẫu hậu kiểm ngẫu nhiên tại cửa khẩu nhưng hàng hóa vẫn được thông quan mà không phải chờ kết quả kiểm nghiệm. Trường hợp kết quả không đạt, cơ quan có thẩm quyền sẽ thực hiện truy xuất nguồn gốc, phòng ngừa, ngăn chặn sự cố và xử lý theo quy định. Đồng thời, các lô hàng có chứng nhận an toàn thực phẩm theo thỏa thuận của cơ quan có thẩm quyền sẽ không phải lấy mẫu tại cửa khẩu; các cơ sở áp dụng các hệ thống quản lý tiên tiến như Global GAP, ASEAN GAP, hữu cơ, RA, GMP, HACCP, ISO 22000, IFS, BRC và FSSC 22000 sẽ được áp dụng phương thức kiểm tra giảm.

Theo Bộ Y tế những ý kiến cho rằng dự thảo làm gia tăng tiền kiểm, thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ hoặc chưa công nhận các hệ thống quản lý, chứng nhận quốc tế là chưa đúng với chủ trương của chính sách.

Bên cạnh đó, việc vận động giữ nguyên mô hình quản lý ba bộ hoặc đề nghị tổ chức bên thứ ba tham gia hoạt động cấp phép cũng được xác định là không phù hợp với quan điểm chỉ đạo của Đảng và xu thế quản lý an toàn thực phẩm hiện nay.

Theo kế hoạch truyền thông, trước khi Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được ban hành sẽ tập trung tuyên truyền những ưu điểm của chính sách và đề nghị các cơ quan báo chí tránh để các luận điểm xuyên tạc lợi dụng làm sai lệch chủ trương của chính sách.

Sau khi luật được ban hành, công tác truyền thông sẽ tập trung phổ biến các quy định cụ thể của luật tới người dân và doanh nghiệp, đồng thời xây dựng các chương trình phát sóng định kỳ về an toàn thực phẩm trên các phương tiện thông tin đại chúng nhằm nâng cao nhận thức và hiệu quả thực thi pháp luật./.