Cục Hải quan chỉ đạo các Chi cục Hải quan khu vực tăng cường ứng trực, kịp thời thực hiện thủ tục thông quan ngay khi các bộ chuyên ngành có biện pháp tháo gỡ các vướng mắc trên.

Ngày 1/2, Cục Hải quan cho biết đang tích cực phối hợp với các Bộ, ngành, Ủy ban Nhân dân các tỉnh, thành phố tháo gỡ vướng mắc cho các lô hàng nông sản bị ách tắc tại các cửa khẩu biên giới đường bộ, đường thủy.

Theo đó, sau khi có chỉ đạo của lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cùng với sự phối hợp từ các Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng (Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật), các lô hàng nông sản đã cơ bản được thông quan.

Cục Hải quan cho biết, các hải quan khu vực đã bố trí lực lượng hải quan sẵn sàng ứng trực để kịp thời thông quan cho doanh nghiệp. Đến 21h30 ngày 31/1 tại các cửa khẩu địa bàn Tây Ninh tình hình đã được giải quyết.

Tại các cửa khẩu Xa Mát, Chàng Riệc, Vạc Sa (Tây Ninh), lực lượng Hải quan thuộc Chi cục Hải quan khu vực 17 vẫn đang nỗ lực giải quyết thủ tục cho đến lô hàng cuối cùng để giảm thiểu tối đa thiệt hại cho doanh nghiệp.

Trước đó, theo thống kê nhanh của Cục Hải quan chỉ tính riêng trong ngày 30/1 tại các cửa khẩu biên giới đường bộ, đường thuỷ hiện đang ách tắc hơn 1.300 phương tiện (xe, ghe thuyền) chở nông sản tươi sống, thực phẩm chưa có kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm để được thông quan hàng hóa.

Cụ thể, tại cửa khẩu quốc tế Kim Thành (Lào Cai) có khoảng 300 xe nông sản tươi sống (rau, củ quả) và hàng bánh kẹo chưa có kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm để được thông quan hàng hóa.

Tại cửa khẩu Hoa Lư (Đồng Nai) có 251 xe chở mặt hàng sắn lát chuối chưa có kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm. Ngoài ra, tại một số cửa khẩu khác, số lượng hàng hoá là thực phẩm bị ùn tắc như: Lao Bảo (Quảng Trị) 50 xe, Dinh Bà (Đồng Tháp) 100 xe, Vĩnh Xương (An Giang) 200 ghe thuyền, Thường Phước (Đồng Tháp) 200 ghe thuyền, Tịnh Biên (An Giang) 200 xe…

Cục Hải quan cho biết, nguyên nhân của việc chưa thực hiện thông quan được các hàng hoá nêu trên do các đơn vị thực hiện kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm theo quy định tại Nghị định số 46/2026/NĐ-CP tạm ngưng cấp giấy chứng nhận kiểm dịch và kiểm tra an toàn thực phẩm cho các lô hàng thực phẩm nhập khẩu có nguồn gốc từ thực vật và động vật.

Mặc dù Nghị định số 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP của Chính phủ có quy định chuyển tiếp đối với việc tự công bố và đăng ký bản công bố sản phẩm, cơ quan kiểm tra nhà nước đối với thực phẩm nhập khẩu, tuy nhiên không có điều khoản chuyển tiếp đối với trình tự kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm đối với thực phẩm nhập khẩu để làm cơ sở ban hành Thông báo kết quả xác nhận thực phẩm đạt yêu cầu nhập khẩu.

Trong khi đó, hàng hóa là thực phẩm nhập khẩu qua các cửa khẩu, đặc biệt là các cửa khẩu biên giới chủ yếu là hàng nông sản, hoa quả tươi sống, dễ hư hỏng hoặc bánh kẹo, thực phẩm có hạn sử dụng ngắn ngày nếu không được thông quan ngay trong ngày sẽ gây thiệt hại rất lớn cho doanh nghiệp, kéo theo các chi phí lưu công, lưu bãi, phạt do đình trệ giao hàng… sẽ gây khó khăn và thiệt hại cho doanh nghiệp.

Mặt khác, nguy cơ gây ách tắc tại cửa khẩu do không giải phóng hàng hóa, phương tiện cũng tiềm ẩn các nguy cơ gây mất an toàn, an ninh khu vực biên giới, đặc biệt là trong đợt cao điểm Tết Nguyên đán sắp đến.

Do vậy, để kịp thời tháo gỡ vướng mắc, ngày 31/1/2026, Cục Hải quan đã có Công văn hoả tốc số 8012/CHQ-GSQL kiến nghị Bộ Y tế, Bộ Công Thương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường (với vai trò là cơ quan quản lý an toàn thực phẩm theo lĩnh vực được giao) sớm có hướng dẫn để tháo gỡ vướng mắc, khó khăn trên, hạn chế thiệt hại cho doanh nghiệp, tránh ách tắc hàng hóa gây mất an toàn an ninh tại cửa khẩu. Đồng thời, Cục Hải quan chỉ đạo các Chi cục Hải quan khu vực tăng cường ứng trực, kịp thời thực hiện thủ tục thông quan ngay khi các bộ chuyên ngành có biện pháp tháo gỡ các vướng mắc trên.

Nghị định 46/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 26/1/2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm có quyết định thi hành ngay.

Theo đó, quy định tại Điều 21 và Phụ lục 3 Nghị định thì nhóm hàng rau, củ, quả tươi thuộc nhóm hàng hóa kiểm tra an toàn thực phẩm và thực hiện theo phương pháp kiểm tra thông thường bao gồm: kiểm tra hồ sơ, kiểm tra thực trạng hàng hóa và lấy mẫu kiểm nghiệm các chỉ tiêu chất lượng, an toàn thực phẩm với thời gian chờ kết quả từ 7-15 ngày tùy chỉ tiêu./.