Với những người phụ nữ ở vùng đệm Vườn Quốc gia Hoàng Liên, bảo tồn không phải một khái niệm trừu tượng, mà là một phần sống động của đời sống hàng ngày của gia đình và cộng đồng.

Từ ngày 27/3-10/4 tại Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam (Hà Nội) diễn ra triển lãm "Gieo xanh nơi đỉnh mây" kể về hành trình khởi nghiệp của chị em dân tộc thiểu số tại hai xã Tả Van và Bản Hồ (thuộc vùng đệm Vườn Quốc gia Hoàng Liên), Lào Cai.

Triển lãm là kết quả của đề tài nghiên cứu "Hành trình kể câu chuyện du lịch sinh thái của phụ nữ Việt Nam anh hùng thích ứng với biến đổi khí hậu." Viện Tài nguyên và Môi trường (Đại học Quốc gia Hà Nội), Đại học Hull, Đại học Loughborough (Vương Quốc Anh) và Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam phối hợp thực hiện từ tháng 7/2024 đến tháng 12/2025).

Dự án nhằm hỗ trợ phụ nữ dân tộc thiểu số tại vùng đệm Vườn Quốc gia Hoàng Liên trong bảo tồn thiên nhiên và văn hóa, đồng thời ghi nhận vai trò tiên phong của họ trong việc phát triển bền vững trước tình trạng biến đổi khí hậu.

Phó Giáo sư, Tiến sỹ Bùi Ngọc Quý - Phó Viện trưởng Viện Tài nguyên và Môi trường cho biết Vườn Quốc gia Hoàng Liên có không gian sinh thái đặc biệt quý giá, vừa là nơi hội tụ đa dạng sinh học cao, có các loài đặc hữu, vừa gắn với đỉnh Fansipan - biểu tượng thiên nhiên của Việt Nam.

Đây cũng là nơi kết tinh nhiều trầm tích văn hóa đặc sắc của các cộng đồng dân tộc thiểu số nhiều đời, tạo nên gắn bó bền chặt giữa con người, thiên nhiên và tri thức bản địa.

Tuy nhiên, biến đổi khí hậu với các hiện tượng thời tiết cực đoan, sức ép từ phát triển kinh tế, nông nghiệp thâm canh và du lịch đại trà đang đặt ra những thách thức lớn với hệ sinh thái và sinh kế địa phương.

Trong bối cảnh ấy, những người phụ nữ Tả Van và Bản Hồ đã và đang đóng góp to lớn vào sự nghiệp bảo tồn và phát huy các giá trị địa phương. Ở đó mỗi sinh kế bền vững, mỗi bước đi thích ứng đều là hành động thiết thực để ươm mầm tương lai.

Tại triển lãm "Gieo xanh nơi đỉnh mây," du khách sẽ được thấy tổng thể bức tranh đời sống các chị em dân tộc Mông, Dao, Giáy, Thái, Tày và những nỗ lực của trong thích ứng với điều kiện thời tiết mới bằng những sinh kế bền vững.

Chia sẻ tại sự kiện khai mạc triển lãm, chị Sùng Thị Lang (32 tuổi) người Mông, cư dân xã Tả Van tự tin cho biết từ sau COVID-19, chị đã cùng nhiều chị em trong bản làng chủ động đã tạo thành nhóm trau dồi kiến thức để làm du lịch, từ dệt vải, vẽ sáp ong, biểu diễn văn nghệ truyền thống, phục vụ các món ăn sản vật địa phương, cùng giúp đỡ nhau cùng cải thiện kế sinh kế.

Tuy nhiên hiện nay, biến đổi khí hậu đã trở thành ít nhiều thách thức đối với chị và cộng đồng người dân địa phương. "Thời tiết thất thường, mùa màng khó đoán hơn làm hoạt động du lịch thêm bấp bênh. Vì vậy chúng tôi chủ động trồng thêm nhiều cây xanh ven suối, để tạo không gian tươi mát cho du khách trải nghiệm. Ngoài ra các chúng tôi cũng chủ động dùng những trang phục truyền thống cũ của chị em để tái chế thành các sản phẩm lưu niệm...

Hơn hết, chúng tôi muốn các chị em có sự tự tin để luôn bước ra ngoài, không ngừng chủ động truyền tải những giá trị tốt đẹp nhất của dân tộc mình" - chị Lang chia sẻ.

Bà Nguyễn Thị Tuyết, Giám đốc Bảo tàng Phụ nữ nhận xét hành trình của các chị em Sa Pa mang tính chủ động cao. Họ không đơn thuần "thích ứng với biến đổi khí hậu" mà đang sống và làm việc như những người tiên phong, giống như câu nói của một phụ nữ vùng cao: "Ngày trước mình dệt để mặc. Bây giờ mình dệt để kể cho du khách biết mình là ai."

"Điều mà chúng tôi muốn khi thực hiện triển lãm này không phải chỉ để công chúng xem, mà còn để cùng cảm nhận sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên, cảm nhận các giá trị tri thức bản đại và vai trò ngày càng rõ nét của phụ nữ trong thích ứng với biến đổi khí hậu" - bà Tuyết chia sẻ.

Trong khuôn khổ triển lãm, ban tổ chức sẽ mang đến workshop "Màu sắc di sản," cho phép du khách tự tay tái chế đồ thổ cẩm với sự hỗ trợ từ chị em Hợp tác xã Mường Hoa, Lào Cai. Thời gian từ 9 giờ đến 11 giờ ngày 28/3./.