Đại biểu Quốc hội đánh giá việc giảm giá điện và đưa thuế xăng về 0% từ 1/11/2026 là quyết sách vĩ mô linh hoạt, giúp kiểm soát lạm phát, kích cầu và thúc đẩy tăng trưởng.

Bối cảnh kinh tế toàn cầu đang ghi nhận nhiều biến động phức tạp, đặc biệt là những rủi ro từ thị trường năng lượng. Trước tình hình đó, sự can thiệp kịp thời bằng các chính sách vĩ mô đóng vai trò bệ đỡ quan trọng cho nền kinh tế.

Ngày 31/10/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 45/2026/NQ-CP quy định đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại về mức 0% (áp dụng từ 1/11/2026 đến hết 31/3/2027). Cùng ngày, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) thông báo điều chỉnh giảm 2% giá điện bán lẻ bình quân hiện hành (áp dụng từ 1/11/2026).

Bên lề kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân (Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh) đã có cuộc trao đổi với phóng viên VietnamPlus. Dưới góc độ kinh tế vĩ mô, đại biểu tin tưởng các quyết sách này sẽ tác động trực tiếp đến sinh kế của người dân, hoạt động sản xuất của doanh nghiệp và sự ổn định của nền kinh tế.

Ngăn chặn hiệu ứng tăng giá dây chuyền

- Thưa Đại biểu, việc Chính phủ quyết định đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0% đồng thời hạ giá bán lẻ điện từ ngày 1/11/2026 được đánh giá như thế nào?

Đại biểu Trần Hoàng Ngân: Trước hết, cần khẳng định rằng thời gian qua, Chính phủ đã điều hành chính sách tài khóa và tiền tệ một cách linh hoạt, bám sát thực tiễn. Đây là phương thức thích ứng hiệu quả trước những biến động mạnh từ thị trường xăng dầu thế giới cũng như sự bất định của kinh tế toàn cầu.

Tôi đánh giá cao việc Chính phủ và các Bộ, ngành đã ban hành quyết định kịp thời về việc giảm giá điện, đặc biệt là đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với mặt hàng xăng về 0%. Tác động trực tiếp và lớn nhất của quyết sách này là việc kìm giữ được giá của hai mặt hàng thiết yếu vốn có nguy cơ tạo ra hiệu ứng tăng giá dây chuyền lên hàng loạt hàng hóa, dịch vụ khác trên thị trường.

Sự can thiệp này mang lại lợi ích đa chiều. Thứ nhất, việc hạ nhiệt giá điện và giá xăng dầu trực tiếp làm giảm chi phí đầu vào của các doanh nghiệp, từ đó giảm áp lực tài chính cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Thứ hai, chính sách làm giảm chi phí sinh hoạt hàng ngày của người dân. Khi áp lực chi phí giảm, sức mua sẽ được cải thiện, góp phần kích cầu tiêu dùng nội địa và tạo động lực hỗ trợ tăng trưởng kinh tế chung.

Có thêm không gian chính sách

- Ông nhìn nhận thế nào về tác động trực tiếp của chính sách này đối với mục tiêu kiểm soát lạm phát và ổn định nền kinh tế?

Đại biểu Trần Hoàng Ngân: Nhìn rộng hơn vào cấu trúc vĩ mô, yếu tố quan trọng nhất là khi chúng ta kiểm soát tốt rổ hàng hóa và lạm phát, nền kinh tế sẽ có thêm không gian chính sách. Việc hạ nhiệt giá cả tạo ra dư địa để Ngân hàng Nhà nước điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt hơn. Từ dư địa này, hệ thống ngân hàng có cơ sở để duy trì hoặc giảm mặt bằng lãi suất, nới lỏng tín dụng nhằm cung ứng kịp thời nguồn vốn “chi phí thấp” cho nền kinh tế, từ đó trực tiếp thúc đẩy tăng trưởng.

Chính phủ đang nỗ lực giải quyết bài toán khó khăn với "mục tiêu kép." Việc cắt giảm một khoản thuế lớn chắc chắn làm giảm nguồn thu ngân sách Nhà nước. Tuy nhiên, Chính phủ đã có sự tính toán kỹ lưỡng, chấp nhận giảm thu để kiểm soát chỉ số giá tiêu dùng (CPI) theo đúng mục tiêu Quốc hội đề ra, đồng thời vẫn phải có phương án kiểm soát tỷ lệ bội chi ngân sách nhằm duy trì sự an toàn của chính sách tài khóa trong dài hạn.

Thực tế, mặt hàng xăng dầu hiện đang chịu nhiều loại thuế (như thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng và thuế nhập khẩu). Việc linh hoạt đưa thuế tiêu thụ đặc biệt về 0% đã mang lại kết quả thực chứng. Cụ thể, trong khi lạm phát bình quân toàn cầu hiện neo ở mức khoảng 4,7%, Việt Nam vẫn đang duy trì và kiểm soát lạm phát thành công ở mức thấp hơn, đạt khoảng 4,5%.

Tuy nhiên, tôi lưu ý công tác quản lý thị trường khi giá nhiên liệu, năng lượng giảm, các cơ quan chức năng phải tăng cường giám sát để tránh tình trạng giá hàng hóa tăng nhanh khi xăng dầu tăng, nhưng lại chậm điều chỉnh khi giá xăng dầu giảm. Đồng thời, do chênh lệch giá xăng trong nước hiện rẻ hơn so với các quốc gia lân cận, nguy cơ buôn lậu qua biên giới có thể gia tăng. Các lực lượng chức năng phải nâng cao năng lực phòng chống buôn lậu để bảo vệ thành quả của chính sách vĩ mô.

Cải thiện cán cân thương mại

- Bên cạnh chính sách giá để hỗ trợ sản xuất và tiêu dùng, bối cảnh khủng hoảng năng lượng toàn cầu và áp lực từ thương quốc tế cũng đặt ra nhiều thách thức. Ông đánh giá thế nào về vai trò điều hành của các cơ quan quản lý, trong việc đảm bảo an ninh năng lượng và cải thiện tình trạng nhập siêu?

Đại biểu Trần Hoàng Ngân: Cần nhìn nhận khách quan rằng việc đảm bảo nguồn cung năng lượng trong bối cảnh thế giới đối mặt với khủng hoảng là nhiệm vụ trọng yếu, mang tính quyết định đối với sự vận hành của nền kinh tế.

Thời gian qua, các Bộ, ngành đã thể hiện rõ vai trò quản lý Nhà nước khi kịp thời tham mưu và ban hành các chính sách điều hành. Nhờ đó, Việt Nam vẫn giữ vững được an ninh năng lượng quốc gia. Chúng ta đảm bảo được nguồn điện ứng cho nhu cầu phục hồi và mở rộng sản xuất đang tăng nhanh theo mục tiêu tăng trưởng. Song song đó, nguồn cung xăng dầu cho thị trường tiêu dùng và sản xuất công nghiệp trong nước luôn được duy trì ổn định, không để xảy ra tình trạng đứt gãy. Đây là một nỗ lực đáng ghi nhận.

Điểm sáng đáng chú ý trong bức tranh kinh tế vĩ mô gần đây là sự cải thiện tích cực của cán cân thương mại, cụ thể là việc từng bước giải quyết tình trạng nhập siêu. Đây là một chỉ số cực kỳ quan trọng đối với sức khỏe nền kinh tế.

Theo dõi dữ liệu thống kê, trong 8 tháng của năm 2026, nền kinh tế chịu áp lực lớn khi mức nhập siêu lên tới trên 20 tỷ USD. Trước tình hình này, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, các Bộ, ngành đã tiến hành rà soát, đánh giá nguyên nhân gốc rễ dẫn đến tình trạng gia tăng nhập siêu. Các điểm nghẽn trong hoạt động xuất-nhập khẩu đã được nhận diện và có giải pháp khắc phục kịp thời.

Hiệu quả của công tác điều hành được thể hiện rõ qua các số liệu. Bước sang tháng Chín và tháng Mười, Việt Nam đã ghi nhận xuất siêu trở lại. Cụ thể, trong tháng 10/2026, nền kinh tế đạt mức xuất siêu trên 7 tỷ USD.

Nhờ diễn biến tích cực này, cán cân thương mại đã được cải thiện đáng kể. Con số nhập siêu trên 20 tỷ USD của 8 tháng đầu năm nay đã được thu hẹp, hiện chỉ còn quanh mức 12 tỷ USD. Với tốc độ tăng trưởng xuất khẩu hiện tại, nếu trong hai tháng cuối năm (tháng 11 và tháng 12), Việt Nam duy trì được mức xuất siêu từ 5 đến 6 tỷ USD mỗi tháng, nền kinh tế hoàn toàn có cơ sở để đưa cán cân thương mại cả năm về mức cân bằng và có thặng dư. Đây sẽ là kết quả quan trọng, phản ánh năng lực thích ứng và phục hồi bền vững của nền kinh tế trước các thách thức toàn cầu./.

Xin trân trọng cảm ơn Đại biểu!