Năm nay, Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn lựa chọn nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư (106 tuổi) là Đại sứ truyền cảm hứng của Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn.

Bước vào mùa giải thứ Bảy, Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn của Báo Thể thao và Văn hóa (Thông tấn xã Việt Nam) tiếp tục được nâng tầm với mong muốn không chỉ tôn vinh những tác phẩm xuất sắc dành cho thiếu nhi, mà còn lan tỏa những giá trị văn hóa bền vững, tinh thần học tập và sáng tạo suốt đời.

Nếu mùa giải trước, Đại sứ Dế Mèn - nhạc sỹ Nguyễn Văn Chung lan tỏa tình yêu quê hương và âm nhạc thiếu nhi tới cộng đồng và không gian số, thì năm nay, Đại sứ truyền cảm hứng - nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư (106 tuổi) mang đến tinh thần trao truyền văn hóa qua các thế hệ, tình yêu sách, tinh thần tự học và khát vọng cống hiến bền bỉ cho văn hóa dân tộc.

Ở tuổi 106, ông Nguyễn Đình Tư là nhân chứng của hai thế kỷ, là học giả dành trọn đời cho văn hóa, lịch sử và tri thức Việt Nam.

Với hành trình học thuật bền bỉ và hàng loạt công trình nghiên cứu đồ sộ về lịch sử, văn hóa, ông đã được ghi nhận bằng nhiều giải thưởng lớn như Giải thưởng Trần Văn Giàu năm 2023, cùng 2 lần nhận Giải A Giải thưởng Sách Quốc gia cho các công trình nghiên cứu đồ sộ về lịch sử và văn hóa Nam Bộ, gồm Giải A Sách hay của Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ Nhất năm 2018 với bộ sách “Chế độ thực dân Pháp trên đất Nam Kỳ (1859-1954)” và Giải A Giải thưởng Sách Quốc gia 2024 với bộ sách 2 tập “Gia Định-Sài Gòn-Thành phố Hồ Chí Minh: Dặm dài lịch sử (1698-2020).”

Chính sách vở đã góp phần hình thành con đường học thuật của nhà nghiên cứu này. Ông chia sẻ: “Tôi tự xác định cho mình chí lập thân bằng cách phải cố gắng học tập, trau dồi kiến thức để phục vụ cho đời. Tôi chọn con đường hoạt động nghiên cứu lịch sử nước nhà, viết những cuốn sách hữu ích để lại cho đời sau. Tôi tự hào vì mình được ghi danh bằng những giải thưởng cao quý cấp quốc gia.”

Không chỉ say mê lịch sử, nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư còn gắn bó sâu đậm với văn học thiếu nhi và văn hóa đọc từ rất sớm. Đặc biệt, ông từng đọc những ấn phẩm thiếu nhi đầu tiên của nhà văn Tô Hoài trên tuần báo Truyền bá, trong đó có “Con dế mèn.”

Với Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn, sự đồng hành của nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư không chỉ mang ý nghĩa biểu tượng, mà còn góp phần lan tỏa sâu rộng hơn tình yêu tri thức, văn hóa đọc và tinh thần sáng tạo bền bỉ tới thế hệ trẻ hôm nay. Hình ảnh một học giả 106 tuổi vẫn miệt mài đọc sách, viết sách và đau đáu với văn hóa dân tộc cũng chính là một “thông điệp sống” đầy xúc động về sức mạnh của tri thức và hành trình học tập suốt đời.

Không chỉ dừng lại ở việc tôn vinh các sáng tạo nghệ thuật dành cho thiếu nhi, Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn những năm qua còn từng bước lan tỏa tinh thần sẻ chia, nuôi dưỡng văn hóa đọc và đồng hành cùng trẻ em ở nhiều vùng miền thông qua các hoạt động cộng đồng và thiện nguyện.

Trong đó, chương trình thiện nguyện “Vì mái trường cho em” do báo Thể thao và Văn hóa khởi xướng từ năm 2022 đã trở thành một hành trình giàu ý nghĩa, mang sách vở, học bổng, không gian học tập đến với học sinh ở nhiều địa phương còn khó khăn.

Tính đến nay, chương trình đã hoàn thành 5 công trình gồm: điểm trường Huổi Khoang, xã Huổi Một (Sơn La) năm 2022; phòng Tin học cho Trường Tiểu học Quế Châu (Đà Nẵng) năm 2023; 4 phòng học tại Trường phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Na Ngoi 2 (Nghệ An) năm 2024; điểm trường Mầm non thôn Đề Lảng (Tuyên Quang) tháng 8/2025; và điểm trường Mầm non An Bình, xã Đông Cuông (Lào Cai) tháng 2/2026.

Có thể nói, cùng với Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn, chương trình “Vì mái trường cho em” đang góp phần tạo nên một không gian văn hóa giàu tính nhân văn dành cho trẻ em - nơi các em không chỉ được tiếp cận tri thức, nuôi dưỡng tâm hồn và tình yêu nghệ thuật, mà còn được khích lệ phát huy khả năng sáng tạo, nuôi dưỡng ước mơ và khát vọng vươn lên trong cuộc sống. Đây cũng chính là tinh thần mà Giải thưởng Thiếu nhi Dế Mèn hướng tới trong hành trình xây dựng một hệ sinh thái văn hóa - nghệ thuật bền vững dành cho thiếu nhi Việt Nam./.