Tại Hội nghị sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57, đại diện đến từ nhà trường, doanh nghiệp đã có tham luận, nhấn mạnh giải pháp đổi mới sáng tạo, phát triển công nghệ Việt Nam.

Tại Hội nghị sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện Nghị quyết số 57 -NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia diễn ra chiều 1/7, đại diện đến từ viện, trường, doanh nghiệp đã có tham luận nhằm đưa Nghị quyết 57-NQ/TW ngày càng lan tỏa mạnh mẽ.

Phát huy tiềm năng của các viện, trường

Đại học Bách khoa Hà Nội với mục tiêu chiến lược trở thành đại học đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp hàng đầu châu Á đã hình thành khá đầy đủ các mảnh ghép của một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong đại học.

Giáo sư, Tiến sỹ Lê Anh Tuấn, Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết, thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, Đại học Bách khoa Hà Nội đã và đang tái cơ cấu các tổ chức trực thuộc, hoạt động đào tạo nguồn nhân lực, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo để xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hoàn chỉnh ngay trong lòng đại học, nơi mà đào tạo trình độ cao, nghiên cứu cơ bản và ứng dụng thực tiễn kết nối liền mạch, và công nghệ có thể đi từ phòng thí nghiệm ra thị trường một cách nhanh nhất có thể.

Theo Giáo sư, Tiến sỹ Lê Anh Tuấn, để kết nối toàn bộ các thành tố của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thành một thể thống nhất cần xây dựng Không gian đổi mới sáng tạo liên ngành.

Ngày 27/6/2026, Đại học Bách khoa Hà Nội đã chính thức ra mắt Không gian đổi mới sáng tạo này. Đây sẽ là không gian vật lý nền tảng tại một cơ sở giáo dục đại học, nơi các viện nghiên cứu liên ngành, các phòng thí nghiệm hỗn hợp, studio sáng tạo, không gian làm việc chung, doanh nghiệp đối tác cùng tồn tại, tương tác và bổ trợ lẫn nhau.

Trung tâm đổi mới sáng tạo liên ngành là hiện thân của mô hình hợp tác ba nhà: Nhà nước, nhà trường, doanh nghiệp. Trước mắt, Đại học Bách khoa Hà Nội sẽ tập trung vào bốn lĩnh vực, mục tiêu trọng điểm gắn với các ưu tiên quốc gia gồm chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tầm thấp và đô thị thông minh.

Để tăng tốc hơn nữa phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, Giáo sư, Tiến sỹ Lê Anh Tuấn kiến nghị 5 vấn đề. Đó là hiện thực hóa chủ trương công nghiệp vật liệu là ngành công nghiệp nền tảng, chiến lược của quốc gia, cần sớm đầu tư mạnh cơ sở vật chất cho đào tạo trình độ cao, thành lập phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu hiện đại theo mô hình kết nối ba nhà cùng với cơ chế học bổng khuyến khích người học tài năng, cơ chế đãi ngộ, thu hút giảng viên, nhà khoa học xuất sắc trong lĩnh vực này.

Thủ tục, quy trình hành chính cần tiếp tục được rút ngắn theo hướng một cửa hay luồng xanh bên cạnh việc ưu tiên phân bổ ngân sách trực tiếp cho các đại học nghiên cứu trọng điểm.

“Chỉ có như vậy các nhiệm vụ khoa học công nghệ mới có thể được triển khai đúng tính thời sự nhờ rút ngắn thời gian từ phê duyệt đến triển khai thực tế,” Giáo sư, Tiến sỹ Lê Anh Tuấn nhấn mạnh.Ban hành hướng dẫn chi tiết về định giá tài sản trí tuệ và thủ tục thành lập doanh nghiệp khởi nguồn từ cơ sở giáo dục đại học.

Giáo sư, Tiến sỹ Lê Anh Tuấn nhận định, khá nhiều sản phẩm nghiên cứu có công nghệ tốt, có đối tác doanh nghiệp muốn đầu tư, nhưng chưa thể triển khai vì thiếu hành lang pháp lý rõ ràng, chấp nhận rủi ro trong tự chủ định giá và thỏa thuận phân chia lợi ích.

Tăng tốc vận hành thực chất quỹ phát triển khoa học công nghệ, quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia và các thành phố lớn; thúc đẩy nhanh việc thành lập và vận hành quỹ phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo tại các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu với nguồn tài chính đa dạng, có đối ứng từ ngân sách nhà nước làm cơ sở cho định hướng đầu tư cho nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

Nghiên cứu triển khai chương trình đầu tư trọng điểm quốc gia về phát triển Công viên đổi mới sáng tạo tại một số đại học hoặc cụm đại học trọng điểm có đủ năng lực dẫn dắt hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Theo Giáo sư, Tiến sỹ Lê Anh Tuấn, Chương trình này cần được xem là đầu tư cho hạ tầng chiến lược của nền kinh tế tri thức.

Nhà nước cần có cơ chế đặc thù về đất đai, tài chính, hạ tầng nghiên cứu, phòng thí nghiệm dùng chung, trung tâm thử nghiệm công nghệ, cơ chế đối tác công-tư, thu hút doanh nghiệp nghiên cứu và phát triển, quỹ đầu tư và chuyên gia quốc tế cùng tham gia xây dựng, vận hành.

Ghi nhận và hoan nghênh các kiến nghị của Đại học Bách khoa Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị, Chính phủ giao Bộ Giáo dục và Đào tạo, bằng cơ chế, chính sách, nguồn vốn ưu tiên để Đại học Bách khoa Hà Nội thực hiện ngay những cái kiến nghị này trong phạm vi của trường. Với cơ sở vật chất, hệ thống phòng thí nghiệm, đội ngũ nhà khoa học, giảng viên, sinh viên hiện có, Đại học Bách khoa Hà Nội tập trung phát triển những sản phẩm phục vụ đời sống xã hội. Và từ thành công của Đại học Bách khoa Hà Nội có thể tổng kết, nhân rộng ra phạm vi toàn quốc.

AI và Big Data thúc đẩy phát triển các công nghệ chiến lược

Hưởng ứng tinh thần của Nghị quyết 57, các doanh nghiệp Việt đã triển khai nhiều hoạt động thúc đẩy chuyển đổi số mạnh mẽ. Ông Lưu Anh Tuấn, đại diện Tập đoàn Vingroup cho rằng muốn đột phá các công nghệ chiến lược, Việt Nam phải coi trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data) là hạ tầng nền của nền kinh tế.

Từ thực tiễn triển khai, Vingroup nhận thấy cơ hội của Việt Nam rất rõ với dân số lớn, thị trường số tăng nhanh, lực lượng kỹ sư trẻ và cộng đồng người Việt công nghệ trên toàn cầu.

Ở góc độ doanh nghiệp, Vingroup hiện đã đầu tư xây dựng bộ dữ liệu tiếng Việt quy mô hơn 350 tỉ tokens, phát triển các mô hình ngôn ngữ lớn có kích thước lên tới 420 tỉ tham số và đang hình thành hệ sinh thái ứng dụng AI trong toàn tập đoàn. Qua đó cho thấy người Việt có thể làm chủ công nghệ phức tạp nếu có mục tiêu lớn, cách tổ chức đúng và cơ chế đủ mở.

Nhằm phát huy hiệu quả việc tích hợp AI và Big Data để thúc đẩy phát triển các công nghệ chiến lược, đại diện Vingroup đề xuất 6 đột phá.

Đó là, Chính phủ triển khai Chương trình Hạ tầng dữ liệu AI quốc gia, bao gồm chuẩn hóa dữ liệu; xây dựng cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa Nhà nước, doanh nghiệp và viện trường; phát triển các kho dữ liệu mở; hình thành các Data Trust cho những lĩnh vực quan trọng. Đây sẽ là nền tảng để phát triển các mô hình AI mang bản sắc và lợi thế của Việt Nam.

Theo ông Lưu Anh Tuấn, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam vẫn phụ thuộc vào các mô hình AI nước ngoài, kéo theo chi phí lớn, phụ thuộc công nghệ và rủi ro về dữ liệu. Chính phủ có thể xây dựng Chương trình AI quốc gia với trọng tâm là phát triển các mô hình AI nền tảng như mô hình ngôn ngữ lớn, mô hình đa phương thức, mô hình AI cho robot, sản xuất thông minh và các lĩnh vực chiến lược.

Các mô hình này cần được phát triển theo hướng nền tảng mở để cộng đồng doanh nghiệp có thể tiếp tục phát triển hàng nghìn ứng dụng khác nhau, hình thành hệ sinh thái AI Make in Vietnam.

Bên cạnh dữ liệu và mô hình, năng lực tính toán là điều kiện tiên quyết để phát triển AI. Chính phủ đầu tư Hạ tầng tính toán AI quốc gia theo mô hình dùng chung, tương tự hạ tầng điện toán đám mây, cho phép các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực tính toán với chi phí hợp lý. Hạ tầng này cần được xác định là hạ tầng chiến lược quốc gia, giống như điện, viễn thông hay cao tốc.

Đổi mới thể chế để thúc đẩy đổi mới sáng tạo bằng việc sớm ban hành khung pháp lý theo hướng xây dựng AI sandbox cho các công nghệ mới; hoàn thiện quy định về dữ liệu; ưu tiên mua sắm công đối với các sản phẩm AI trong nước; xây dựng tiêu chuẩn đánh giá AI đáng tin cậy; đồng thời áp dụng cơ chế đầu tư và nghiệm thu linh hoạt đối với các chương trình nghiên cứu AI, phù hợp với đặc thù đổi mới sáng tạo.

Phát triển nguồn nhân lực và thu hút nhân tài AI bao gồm đào tạo đội ngũ chuyên gia trình độ cao; thu hút các nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài và chuyên gia quốc tế; hình thành các trung tâm AI xuất sắc; khuyến khích khởi nghiệp DeepTech; tăng cường liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp và các trường đại học để rút ngắn quá trình chuyển giao kết quả nghiên cứu vào sản xuất.

Để AI thực sự trở thành động lực tăng trưởng, cần hình thành các doanh nghiệp AI có quy mô khu vực và quốc tế. Vì vậy Chính phủ cần triển khai Chương trình Vietnam AI Global, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển sản phẩm đạt chuẩn quốc tế, bảo hộ sở hữu trí tuệ, kết nối với các quỹ đầu tư và mở rộng thị trường toàn cầu.

Đồng thời, cần coi khu vực công là "khách hàng đầu tiên" đối với các sản phẩm AI Make in Vietnam, tạo thị trường ban đầu để doanh nghiệp hoàn thiện công nghệ trước khi vươn ra quốc tế.

Với những đề xuất của Tập đoàn Vingroup, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ làm việc với Tập đoàn Vingroup để cùng doanh nghiệp giải quyết từng vấn đề; nếu có khó khăn, vướng mắc báo cáo Bộ Chính trị để tháo gỡ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá những đề xuất của Tập đoàn Vingroup rất cụ thể, thể hiện tâm huyết của doanh nghiệp, cần được các ngành liên quan lắng nghe, ghi nhận. Đây là những lĩnh vực Việt Nam hoàn toàn có thể thực hiện được.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng mong muốn, khích lệ các doanh nghiệp bằng những sáng chế, kinh nghiệm thực tế tiếp tục có nhiều đề xuất với Đảng, Nhà nước, đóng góp vào quá trình phát triển đất nước./.

​