Ông Lưu Hoàng Long, Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ trả lời phỏng vấn TTXVN về Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới (26/4) với chủ đề “Sở hữu trí tuệ và Thể thao: Sẵn sàng-Bắt đầu-Đổi mới.”

Ngày Sở hữu Trí tuệ thế giới 26/4 hàng năm - Ngày để thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng tôn vinh sự đóng góp của các chủ thể sáng tạo, nhà sáng chế và doanh nhân, những người đã mở rộng giới hạn của sự sáng tạo và đổi mới sáng tạo, định hướng cho sự thay đổi và truyền cảm hứng cho một tương lai đổi mới sáng tạo hơn.

Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới (26/4) năm 2026 với chủ đề “Sở hữu trí tuệ và Thể thao: Sẵn sàng - Bắt đầu - Đổi mới” với các câu chuyện dẫn dắt thế giới thể thao, truyền cảm hứng cho các vận động viên và kết nối người hâm mộ ở khắp mọi nơi.

Phóng viên Thông tấn xã Việt Nam đã có cuộc trao đổi với ông Lưu Hoàng Long, Cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) xung quanh vấn đề này.

- Với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước về sở hữu trí tuệ, xin ông cho biết ý nghĩa thông điệp “Sở hữu trí tuệ và Thể thao: Sẵn sàng - Bắt đầu - Đổi mới!” trong bối cảnh nền kinh tế và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo của Việt Nam hiện nay?

Cục trưởng Lưu Hoàng Long: Mỗi năm Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới (WIPO) sẽ lựa chọn một thông điệp và chủ đề xuyên suốt cho chuỗi các hoạt động kỷ niệm ở các quốc gia thành viên dựa trên sự phát triển và gắn kết của sở hữu trí tuệ với các xu hướng phát triển trên toàn cầu.

Năm 2026, WIPO tiếp tục lựa chọn “Thể thao” làm chủ đề Ngày IPDay cho thấy sự gắn kết không thể tách rời giữa nền kinh tế thể thao hiện đại với hoạt động sở hữu trí tuệ.

Việc sử dụng các quyền sở hữu trí tuệ đã tạo điều kiện đưa thể thao phát triển thành một ngành công nghiệp toàn cầu với trị giá khoảng 350 tỷ USD cho thấy vai trò của sở hữu trí tuệ bởi đứng sau sự tăng trưởng đó là vai trò then chốt của hệ thống sở hữu trí tuệ - một cơ chế vô hình nhưng đầy quyền năng, giúp bảo vệ và tối ưu hoá giá trị từ các sáng tạo, thương hiệu và nội dung truyền thông liên quan đến thể thao.

Có thể nói sở hữu trí tuệ trong thể thao khẳng định vai trò với các trụ cột như: Bản quyền truyền hình với doanh thu từ việc khai thác thương mại các sự kiện thể thao; Bảo hộ Nhãn hiệu và phát triển Thương hiệu bởi các vận động viên, câu lạc bộ, liên đoàn thể thao, các nhà sản xuất dụng cụ thể thao... tạo ra doanh thu khổng lồ từ hoạt động nhượng quyền thương mại.

Bên cạnh đó, “thương hiệu” của các cầu thủ nổi tiếng cũng góp phần quan trọng làm gia tăng doanh thu cho các nhãn hàng thể thao, các dịch vụ phụ trợ trong lĩnh vực thể thao.

Ngoài ra, ngành công nghiệp thể thao là một ngành luôn được chú trọng đầu tư để liên tục đổi mới. Sáng chế bảo hộ các công nghệ tiên tiến để có được các dụng cụ tối ưu nhất cho hoạt động thể thao từ vật liệu siêu nhẹ cho giày chạy, xe đạp khí động học đến hệ thống phân tích dữ liệu thông minh giúp nâng cao thành tích của vận động viên hoặc các công nghệ để hỗ trợ trọng tài đảm bảo sự công bằng trong các trận đấu.

Đặc biệt, sở hữu trí tuệ cung cấp công cụ pháp lý chống lại nạn hàng giả thể thao và các hình thức tiếp thị phục kích nhằm trục lợi bất hợp pháp từ các sự kiện thể thao lớn.

Các thiết bị tiên tiến và công nghệ đột phá đến các thương hiệu và thiết kế đầy cảm hứng, quyền sở hữu trí tuệ tạo nên một nền văn hóa thể thao năng động, truyền cảm hứng và kết nối mọi người ở khắp mọi nơi.

Cùng với đó, ngành công nghiệp thể thao đã xuất hiện lĩnh vực thể thao mới như thể thao điện tử eSport, hiện đã có tới 500 triệu người xem. Công nghiệp thể thao là một lĩnh vực công nghiệp quan trọng tại rất nhiều quốc gia và khu vực bởi một sự kiện thể thao tác động rất mạnh đến kinh tế của các quốc gia đăng cai sự kiện.

- Trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước, lĩnh vực sở hữu trí tuệ của Việt Nam chuẩn bị gì trong tăng trưởng ngành công nghiệp thể thao của Việt Nam, thưa ông?

Cục trưởng Lưu Hoàng Long: Trong bối cảnh đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới với định hướng phát triển dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, lĩnh vực sở hữu trí tuệ của Việt Nam đã và đang có những bước chuẩn bị mang tính hệ thống nhằm đóng vai trò là một trụ cột của nền kinh tế tri thức, thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Cục Sở hữu trí tuệ thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện, các hoạt động được số hóa toàn bộ các khâu trong quá trình xử lý đơn sở hữu công nghiệp, đồng thời hệ thống nộp đơn trực tuyến cũng được triển khai đầy đủ, kèm theo cơ sở dữ liệu về sở hữu công nghiệp cũng được xây dựng thành công, giúp minh bạch hóa hoạt động, cho phép người dân tra cứu, khai thác "kho báu" tri thức nhân loại chỉ bằng vài cú nhấp chuột.

Đồng thời, cải cách hành chính với việc cắt giảm thời gian, giảm chi phí tuân thủ là cam kết để sở hữu trí tuệ thực sự đồng hành cùng nhịp đập của doanh nghiệp.

Ngoài ra, Cục Sở hữu trí tuệ đẩy thương mại hóa quyền sở hữu trí tuệ với việc chuyển trọng tâm từ "xác lập quyền" (trên giấy tờ) sang "khai thác giá trị" (trên thị trường) theo từng ngành trọng điểm, trong đó sẽ nghiên cứu để phối hợp các Bộ, ngành liên quan hỗ trợ phát triển các ngành công nghiệp mới như công nghiệp thể thao.

Đặc biệt, đối với lĩnh vực công nghiệp thể thao, đây là một không gian phát triển rất giàu tiềm năng nhưng cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với hệ thống sở hữu trí tuệ.

Trước hết, cần nhìn nhận rằng giá trị cốt lõi của công nghiệp thể thao hiện đại nằm ở tài sản trí tuệ, đặc biệt là quyền phát sóng, quyền hình ảnh, nhãn hiệu và các sản phẩm nội dung số.

Điển hình, thỏa thuận giữa FPT và Công ty Cổ phần Bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam (VPF) về bản hợp đồng chiến lược 5 mùa giải (2023-2027) thông qua nền tảng FPT Play.

Lần đầu tiên, bản quyền truyền hình của V-League, hạng Nhất Quốc gia và Cúp Quốc gia được định giá tiệm cận với chuẩn mực quốc tế, đạt mức khoảng 2,5 triệu USD/mùa, tương đương hơn 60 tỷ đồng. Đây là mức tăng trưởng theo cấp số nhân - gấp hơn 30 lần so với hợp đồng tiền mặt trước đó. Điều này cho thấy một thực tế thể thao không còn là lĩnh vực tiêu tiền, mà đang trở thành ngành kinh tế dựa trên quyền sở hữu trí tuệ.

- Những điểm mới cốt lõi của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ vừa có hiệu lực từ ngày 1/4/2026 sẽ góp phần thúc đẩy hoạt động đổi mới sáng tạo nói chung và trong lĩnh vực thể thao nói riêng như thế nào, thưa ông?

Cục trưởng Lưu Hoàng Long: Ngày 10/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ số 131/2025/QH15 và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/4/2026. Luật số 131/2025/QH15 sửa đổi 68 điều, bổ sung 3 điều mới và bãi bỏ 8 điều của Luật Sở hữu trí tuệ trước đó.

Đây là bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện thể chế, tạo điều kiện thuận lợi và thúc đẩy hoạt động đăng ký, bảo hộ, khai thác, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ nói riêng và hoạt động đổi mới sáng tạo tại Việt Nam nói chung.

Những quy định mới của Luật giúp các doanh nghiệp và tổ chức, cá nhân được tạo điều kiện thuận lợi hơn khi thực hiện thủ tục đăng ký quyền sở hữu trí tuệ, có khả năng được cấp văn bằng bảo hộ sớm hơn do thời gian xử lý đơn đã được rút ngắn, có cơ hội được bảo hộ rộng hơn do Luật đã mở rộng các đối tượng bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Bên cạnh đó, việc khai thác thương mại quyền sở hữu trí tuệ của các tổ chức, cá nhân được Nhà nước hỗ trợ, khuyến khích, thúc đẩy. Quyền sở hữu trí tuệ được bảo hộ đầy đủ và hiệu quả hơn, kể cả trên môi trường thực và môi trường kỹ thuật số, giúp các doanh nghiệp có thể yên tâm đầu tư cho việc nghiên cứu, tạo ra các tài sản trí tuệ mới và đẩy mạnh việc khai thác, sử dụng các tài sản đó.

Thể thao cũng là một ngành công nghiệp lớn, đa dạng với nhiều loại hình hoạt động, mỗi quốc gia sẽ có một đặc thù riêng và có những môn riêng, trong đó quyền sở hữu trí tuệ đóng vai trò rất quan trọng đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực này.

Thực tiễn ở Việt Nam và trên thế giới đã ghi nhận rất nhiều nhãn hiệu, sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, các tác phẩm, chương trình phát sóng… trong lĩnh vực thể thao được bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

Trên cơ sở những quy định mới của Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi, bổ sung năm 2025, việc xác lập, bảo hộ, khai thác và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực thể thao được tạo điều kiện thuận lợi và hiệu quả hơn.

Các quy định mới giúp các chủ thể trong lĩnh vực thể thao yên tâm có được khung pháp lý để thỏa sức sáng tạo và kinh doanh hướng tới một ngành kinh tế thể thao, một ngành công nghiệp không khói có tiềm năng đem lại lợi nhuận cao cho đất nước.

- Trân trọng cảm ơn ông!./.