Cục Dự trữ Liên bang Mỹ tăng lãi suất lần đầu sau 3 năm, sẽ tác động tích cực trong ngắn hạn đến chứng khoán Việt Nam, nhưng rủi ro dài hạn vẫn còn tiềm ẩn.

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) đã tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản (0,25%) vào ngày 16/9, đây là đợt tăng lãi suất đầu tiên trong vòng 3 năm qua trong bối cảnh Ngân hàng Trung ương Mỹ đang nỗ lực ngăn chặn tình trạng lạm phát tăng cao.

Bên cạnh đó, FED cũng đồng thời phát tín hiệu có thể tiếp tục tăng trong năm nay, điều này sẽ tác động trực tiếp như thế nào tới thị trường chứng khoán Việt Nam trong ngắn hạn?

Áp lực bán phòng ngừa có thể giảm

Theo ông Nguyễn Tấn Phong, chuyên gia phân tích Công ty Chứng khoán Pinetree, việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm đã nằm trong dự báo của thị trường, nên bản thân quyết định này không mang nhiều yếu tố bất ngờ. Trong ngắn hạn, điều tác động mạnh tới giá cổ phiếu thường là khoảng cách giữa thực tế và kỳ vọng.

“Khi thông tin được công bố đúng như dự kiến, tâm lý chờ đợi được giải tỏa, dòng tiền có thể quay lại và tạo ra một nhịp tăng, thậm chí tăng mạnh,” ông Phong chia sẻ.

Vì vậy, ông Phong nhận định thị trường chứng khoán Việt Nam chia sẻ phản ứng tích cực sau một thông tin vốn được xem là bất lợi, đây là diễn biến có thể lý giải. Bên cạnh đó, các nhà đầu tư đã chuẩn bị cho quyết định tăng lãi suất từ trước. Khi sự kiện diễn ra mà không xuất hiện thêm yếu tố tiêu cực vượt kỳ vọng, áp lực bán phòng ngừa trên thị trường có thể giảm xuống.

Tuy nhiên, ông Phong nhấn mạnh cần phân biệt nhịp phản ứng sau thông tin với xu hướng trung hạn. Bởi, một phiên tăng điểm chưa đủ để kết luận thị trường đã hấp thụ hết tác động của môi trường lãi suất cao.

Áp lực lên tỷ giá, chi phí huy động vốn và lợi nhuận doanh nghiệp thường xuất hiện với độ trễ. Do đó, kịch bản hồi phục ngắn hạn vẫn có thể đi cùng rủi ro điều chỉnh đáng kể trong những tháng tiếp theo. Sức bền của thị trường sẽ phụ thuộc vào diễn biến lãi suất trong nước và khả năng tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp. Nếu chi phí vốn được kiểm soát và các chính sách hỗ trợ chuyển hóa thành tăng trưởng lợi nhuận thực chất, thị trường vẫn có nền tảng để vận động tích cực. Ngược lại, áp lực sẽ lớn hơn nếu lãi suất trong nước tăng trong khi khả năng sinh lời của doanh nghiệp chưa cải thiện tương ứng.

Trên thực tế, thị trường chứng khoán Việt Nam đã có những phiên điều chỉnh trước thời điểm FED họp.

Theo các chuyên gia, thông tin FED tăng lãi suất có thể đã được phản ánh một phần vào kỳ vọng, nhưng khó xác định mức độ chỉ bằng nhịp giảm của VN-Index trước cuộc họp. Chỉ số chung chịu ảnh hưởng lớn từ những cổ phiếu vốn hóa cao (như VIC), nên cần nhìn thêm diễn biến của phần còn lại để đánh giá đúng trạng thái thị trường.

Về điều này, chuyên gia phân tích của Pinetree nhấn mạnh điểm đáng chú ý là dòng tiền vẫn có sự phân hóa. Với các nhóm ngân hàng, dầu khí hay phân bón, nhà đầu tư còn cân nhắc triển vọng kinh doanh, diễn biến giá hàng hóa và những động lực riêng của từng doanh nghiệp. Vì vậy, chưa có cơ sở coi FED là yếu tố chi phối toàn bộ nhịp điều chỉnh vừa qua, cũng như chưa thể xem mức giảm của chỉ số là thước đo cho việc thị trường đã phản ánh bao nhiêu tác động từ FED.

Yếu tố có ảnh hưởng trực tiếp hơn tới chứng khoán Việt Nam hiện nay vẫn là mặt bằng lãi suất và cách triển khai các chính sách trong nước. Trong môi trường FED duy trì lãi suất cao, điều quan trọng là Việt Nam giữ ổn định tỷ giá, bảo đảm thanh khoản và đáp ứng nhu cầu vốn của nền kinh tế như thế nào.

Thu hút vốn ngoại khó hơn

Trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới nâng hạng thị trường, FED tăng lãi suất có làm giảm sức hấp dẫn của chứng khoán Việt Nam đối với dòng vốn ngoại hay tác động này có thể được bù đắp bởi các yếu tố nội tại hay không?

Về vấn đề này, ông Phong đánh giá FED tăng lãi suất có thể khiến bài toán thu hút vốn ngoại khó hơn, nhưng tác động đáng quan tâm nằm ở sức ép lên điều hành chính sách trong nước. Thị trường chứng khoán vẫn có thể phản ứng tích cực khi thông tin đã được dự báo trước, trong khi dư địa hỗ trợ nền kinh tế lại chịu thêm ràng buộc.

Bởi, Việt Nam đang phải đồng thời kiểm soát lạm phát, giữ ổn định tỷ giá và bảo đảm nguồn lực cho mục tiêu tăng trưởng GDP tối thiểu 10%. Khi FED duy trì lãi suất cao, dư địa tiếp tục hạ lãi suất và nới lỏng tiền tệ trong nước không còn rộng. Do đó, nếu đẩy mạnh cung ứng vốn để thúc đẩy tăng trưởng, áp lực lên tỷ giá và giá cả có thể gia tăng. Nhưng, nếu giữ điều kiện tiền tệ quá chặt, chi phí vốn sẽ trở thành trở ngại đối với đầu tư và hoạt động của doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, ông Phong cho rằng nâng hạng vẫn là yếu tố hỗ trợ sức hấp dẫn của thị trường, nhưng khó bù đắp hoàn toàn những sức ép vĩ mô. Bởi, các nhà đầu tư nước ngoài sẽ quan tâm đến khả năng Việt Nam duy trì tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp mà vẫn giữ được ổn định tiền tệ.

“Vì vậy, yếu tố nội tại có thể tạo đối trọng với tác động từ FED chính là chất lượng thực thi chính sách. Đó là những tháo gỡ vướng mắc cho dự án, nâng hiệu quả đầu tư công và thúc đẩy năng suất để giảm sự phụ thuộc vào tín dụng rẻ. Với VN-Index, khả năng chuyển những chính sách này thành kết quả kinh doanh thực chất sẽ có ý nghĩa bền vững hơn phản ứng của dòng tiền quanh một kỳ họp FED,” ông Phong dự báo.

Theo báo cáo vĩ mô từ Công ty quản lý quỹ Dragon Capital, đà tăng trưởng của Việt Nam duy trì sự khởi sắc trong tháng Tám nhờ sản xuất, tiêu dùng và vốn đầu tư ngân sách nhà nước tiếp tục đóng vai trò nâng đỡ. Cán cân thương mại cải thiện đáng kể giúp giảm bớt áp lực bên ngoài, tuy nhiên mặt bằng lãi suất vẫn ở mức cao do các ngân hàng gia tăng huy động vốn nhằm đáp ứng nhu cầu đầu tư dài hạn của nền kinh tế. Sự kết hợp giữa sức cầu nội địa hồi phục và hoạt động đầu tư tích cực tiếp tục hỗ trợ cho đà tăng trưởng, dù chi phí vốn tăng cao đã bắt đầu gây áp lực lên cộng đồng doanh nghiệp.

Dragon Capital lưu ý về áp lực lên lãi suất xuất phát từ quy mô và kỳ hạn của nguồn vốn huy động. Trước đó, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước chỉ ra khoảng 80% nguồn vốn huy động của hệ thống ngân hàng là ngắn hạn, trong khi nhu cầu vay vốn trung và dài hạn lại rất lớn. Do đó, việc phát triển hạ tầng và đầu tư sản xuất kinh doanh đòi hỏi các ngân hàng phải thu hút nguồn tiền gửi ổn định hơn, từ đó giữ chi phí vốn ở mức cao. Theo khảo sát của Dragon Capital vào giữa tháng Tám, lãi suất tiền gửi kỳ hạn 6 tháng dành cho khách hàng tổ chức đạt bình quân 7,2%, trong đó mức cao nhất lên tới 9,4%. Theo đó, những chính sách nới lỏng quản lý gần đây đã giúp giảm bớt đôi chút căng thẳng, nhưng nhu cầu gốc về huy động vốn vẫn rất lớn.

Vừa qua, thị trường chứng khoán ghi nhận sự phục hồi tích cực, chỉ số VN-Index ghi nhận mức sinh lời 6,6% (tính theo USD, bao gồm cổ tức) trong tháng Tám, nâng mức tăng từ đầu năm lên 5,1% và đóng cửa tại 1.832 điểm. Báo cáo của Dragon Capital cho biết giá trị bán ròng của khối ngoại trên sàn HoSE giảm đáng kể xuống còn 60,9 triệu USD, thấp hơn rất nhiều so với mức bán ròng bình quân hàng tháng 590,3 triệu USD trong giai đoạn tháng Ba và tháng Bảy, qua đó giải tỏa đáng kể một nguồn áp lực lên thị trường.

Mặc dù vậy, báo cáo cũng chỉ ra đà phục hồi diễn ra cùng với thanh khoản tương đối trầm lắng: giá trị giao dịch bình quân ngày đạt 662,6 triệu USD, đây là mức thấp nhất kể từ đầu năm. Bên cạnh đó, quá trình đưa Việt Nam vào chỉ số FTSE theo từng giai đoạn sẽ bắt đầu từ ngày 21/9, sẽ đóng vai trò là động lực thu hút dòng vốn ngoại, dù đợt giải ngân đầu tiên với tỷ trọng 10% đồng nghĩa với việc phân bổ vốn sẽ diễn ra từng bước.

Nhìn chung, quan điểm của Dragon Capital vẫn tin tưởng đà tăng trưởng kinh tế cùng sự cải thiện của thương mại đang tạo nền tảng tích cực cho triển vọng chung, nhưng một đà bứt phá bền vững hơn sẽ phụ thuộc vào việc xu hướng lãi suất trở nên rõ ràng hơn./.