Thỏa thuận được Ủy viên châu Âu phụ trách Thương mại và An ninh Kinh tế Maroš Šefčovič và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ký, đánh dấu bước chuyển từ cam kết chính trị sang hành động cụ thể.

Trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng mong manh trước những biến động địa chính trị, Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ đã có bước đi được xem là mang tính chiến lược: chính thức thiết lập khuôn khổ hợp tác sâu rộng trong lĩnh vực khoáng sản thiết yếu-nền tảng của các ngành công nghiệp tương lai.

Phóng viên TTXVN tại Brussels dẫn thông tin từ Ủy ban châu Âu (EC) cho biết ngày 23/4 tại Washington, D.C., đại diện hai bên đã ký kết Bản ghi nhớ về quan hệ đối tác chiến lược, đồng thời thông qua Kế hoạch Hành động chung nhằm củng cố khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.

Thỏa thuận được Ủy viên châu Âu phụ trách Thương mại và An ninh Kinh tế Maroš Šefčovič và Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ký, đánh dấu bước chuyển từ cam kết chính trị sang hành động cụ thể.

Không chỉ dừng ở những tuyên bố mang tính biểu tượng, khuôn khổ hợp tác mới hướng đến việc bao phủ toàn bộ chuỗi giá trị khoáng sản - từ thăm dò, khai thác cho đến chế biến, tinh luyện, tái chế và phục hồi.

Hai bên đồng thời đặt trọng tâm vào việc thúc đẩy đầu tư, đổi mới công nghệ, xây dựng bản đồ địa chất và hoàn thiện các công cụ điều tiết nhằm cân bằng cung-cầu.

Bên cạnh đó, Ủy viên Šefčovič cùng Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer đã phác thảo một kế hoạch hành động mang tính dài hạn, mở đường cho khả năng hình thành một sáng kiến thương mại đa phương với sự tham gia của nhiều đối tác khác trên thế giới. Đây được xem là nỗ lực nhằm “quốc tế hóa” các tiêu chuẩn và cơ chế hợp tác, thay vì chỉ giới hạn trong quan hệ song phương.

Theo định hướng này, Liên minh châu Âu và Mỹ sẽ cùng nghiên cứu và triển khai nhiều công cụ chính sách mới: từ cơ chế giá sàn điều chỉnh tại biên giới, các thị trường dựa trên tiêu chuẩn, cho đến trợ cấp chênh lệch giá và các thỏa thuận bao tiêu sản phẩm. Mục tiêu không chỉ là ổn định nguồn cung, mà còn tạo ra một môi trường cạnh tranh minh bạch và công bằng hơn cho các ngành công nghiệp liên quan.

Bên cạnh đó, hai bên cũng hướng tới việc xây dựng các bộ tiêu chuẩn chung trong khai thác, chế biến và tái chế khoáng sản; đẩy mạnh hợp tác nghiên cứu-đổi mới; thiết lập chiến lược dự trữ quốc gia và cơ chế phản ứng nhanh khi xảy ra đứt gãy chuỗi cung ứng.

Những nỗ lực này sẽ tiếp tục được thúc đẩy tại các diễn đàn quốc tế như Nhóm các nền kinh tế phát triển hàng đầu thế giới (G7) hay Diễn đàn Hợp tác Địa chiến lược Tài nguyên.

Thực tế, bước đi lần này không phải là ngẫu nhiên. Nó là sự tiếp nối của những cam kết đã được định hình từ trước, đặc biệt tại hội nghị bộ trưởng về khoáng sản thiết yếu hồi tháng 2/2026 tại Washington, cũng như trong tuyên bố chung Liên minh châu Âu-Mỹ vào tháng 8/2025. Tuy nhiên, điểm khác biệt nằm ở chỗ: các cam kết giờ đây đã được cụ thể hóa bằng công cụ chính sách và lộ trình hành động rõ ràng.

Trong cách nhìn của giới lãnh đạo châu Âu, khoáng sản thiết yếu không còn là câu chuyện tài nguyên đơn thuần, mà đã trở thành vấn đề chiến lược. Phó Chủ tịch điều hành Ủy ban châu Âu phụ trách công nghiệp Stéphane Séjourné cho rằng việc đảm bảo nguồn cung an toàn và bền vững chính là điều kiện tiên quyết để duy trì năng lực cạnh tranh và sức chống chịu của nền kinh tế.

Ông nhấn mạnh, bản ghi nhớ với Mỹ chỉ là một trong chuỗi công cụ mà Liên minh châu Âu đang triển khai nhằm giảm phụ thuộc, thúc đẩy đổi mới và củng cố chuỗi cung ứng trước những cú sốc toàn cầu.

Ở góc độ thực thi, ông Maroš Šefčovič cũng thẳng thắn nhìn nhận: tầm nhìn đã có, nhưng thành công hay không sẽ phụ thuộc vào khả năng biến các cam kết thành những dự án cụ thể, có sức lan tỏa thực sự. Theo ông, khoáng sản thiết yếu đang nằm ở trung tâm của mọi ngành công nghiệp tương lai từ năng lượng sạch đến công nghệ cao, vì vậy việc xây dựng một hệ thống cung ứng vững chắc không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc.

Trong một thế giới ngày càng cạnh tranh về tài nguyên chiến lược, cái bắt tay giữa Liên minh châu Âu và Mỹ cho thấy xu hướng hình thành các “liên minh chuỗi cung ứng” đang trở nên rõ nét.

Và với thỏa thuận lần này, hai bờ Đại Tây Dương dường như đang cùng nhau dựng nên một “lá chắn khoáng sản,” không chỉ để tự bảo vệ, mà còn để định hình luật chơi mới của thị trường toàn cầu./.

​