Đưa quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam-Azerbaijan đi vào chiều sâu, hiệu quả

Chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Ilham Aliyev mở cơ hội cụ thể hóa quan hệ Đối tác chiến lược, thúc đẩy hợp tác năng lượng, thương mại và nhiều lĩnh vực.

Nhận lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân, Tổng thống Cộng hòa Azerbaijan Ilham Aliyev và Phu nhân thăm chính thức Việt Nam từ ngày 19-21/11.

Đây là chuyến thăm chính thức Việt Nam lần thứ hai của Tổng thống Ilham Aliyev kể từ sau chuyến thăm lần đầu của ông vào năm 2014.

Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh hai nước vừa nâng quan hệ lên thành Đối tác chiến lược trong chuyến thăm cấp Nhà nước đến Azerbaijan của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hồi tháng 5/2025.

Chuyến thăm lần này không chỉ tạo dấu ấn về chính trị, ngoại giao mà còn mở ra những cơ hội hợp tác cụ thể, mang lại lợi ích thiết thực cho nhân dân và doanh nghiệp hai nước.

Hơn 3 thập kỷ quan hệ hữu nghị truyền thống tốt đẹp Việt Nam-Azerbaijan

Việt Nam và Azerbaijan có bề dày quan hệ lâu đời, được đích thân Chủ tịch Hồ Chí Minh và Tổng thống Azerbaijan Heydar Aliyev cùng nhiều thế hệ Lãnh đạo và Nhân dân hai nước dày công xây dựng và vun đắp suốt nhiều thập kỷ qua.

Những dấu mốc lịch sử như chuyến thăm của Chủ tịch Hồ Chí Minh đến Azerbaijan năm 1959 và chuyến thăm của Lãnh tụ dân tộc Azerbaijan Heydar Aliyev đến Việt Nam năm 1983 đã đặt nền móng vững chắc cho tình hữu nghị giữa hai dân tộc.

Trong suốt chặng đường phát triển, Azerbaijan luôn dành cho Việt Nam sự ủng hộ và tình cảm chân thành Việt Nam cũng luôn coi trọng quan hệ hữu nghị và hợp tác với Azerbaijan.

Hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 23/9/1992. Hiện Đại sứ quán Việt Nam tại Liên bang Nga kiêm nhiệm Azerbaijan; trong khi Đại sứ quán Azerbaijan tại Việt Nam đã hoạt động từ tháng 8/2013.

Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao đến nay, hai bên duy trì việc trao đổi đoàn các cấp, tiếp xúc cấp cao. Về phía Việt Nam, có các chuyến thăm Azerbaijan của: Chủ tịch nước Trương Tấn Sang thăm chính thức (tháng 5/2015); Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh dự Hội nghị cấp cao Phong trào Không liên kết tại Azerbaijan (năm 2019); Thứ trưởng Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng thăm Azerbaijan và tiến hành Tham vấn chính trị (tháng 4/2025); Tổng Bí thư Tô Lâm thăm cấp Nhà nước Azerbaijan (tháng 5/2025), gặp Tổng thống Ilham Aliyev nhân dịp dự cuộc họp khai mạc Hội đồng Hòa bình về Gaza tại Hoa Kỳ (tháng 2/2026); Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân dự Hội nghị thượng đỉnh về phối hợp hành động và các biện pháp xây dựng lòng tin ở châu Á (CICA) lần thứ 7 tại Azerbaijan (tháng 10/2026)...

Tổng thống Azerbaijan chào mừng Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân dự Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 7 của CICA tại Azerbaijan. (Ảnh: Tâm Hằng/TTXVN)

Về phía Azerbaijan, có các chuyến thăm Việt Nam của: Tổng thống Ilham Aliyev thăm chính thức (tháng 5/2014); Bộ trưởng Ngoại giao Elmar Mammadyarov thăm chính thức (tháng 9/2017); Thứ trưởng Ngoại giao Elnur Mammadov sang Việt Nam tiến hành Tham vấn chính trị giữa hai Bộ Ngoại giao (tháng 7/2022); Phó Chủ tịch Đảng “Azerbaijan mới” (Đảng cầm quyền) Tahir Budagov thăm Việt Nam và ký Thỏa thuận hợp tác với Đảng cộng sản Việt Nam (tháng 11/2023); Phó Chủ tịch kiêm Chánh Văn phòng Trung ương Đảng “Azerbaijan mới” Tahir Budagov thăm làm việc (tháng 1/2026); Đặc phái viên của Tổng thống Azerbaijan, ông Elchin Amirbayov thăm làm việc (tháng 8/2024; tháng 10/2026)...

Gần đây, trong chuyến thăm cấp Nhà nước Cộng hòa Azerbaijan của Tổng Bí thư Tô Lâm (nay là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm) vào tháng 5/2025, lãnh đạo hai nước đã thông qua Tuyên bố chung về thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam-Azerbaijan.

Đây là dấu mốc có ý nghĩa lịch sử, là cơ sở để củng cố và tăng cường mạnh mẽ quan hệ hai nước, nhằm tận dụng những thế mạnh của nhau, đưa Việt Nam và Azerbaijan phát triển trong kỷ nguyên mới, vì lợi ích của nhân dân hai nước, vì hòa bình, ổn định và phát triển trong khu vực và trên thế giới.

Hai bên đã thành lập Ủy ban liên Chính phủ Việt Nam-Azerbaijan về hợp tác kinh tế-thương mại và khoa học-kỹ thuật ở cấp Bộ trưởng.

Hợp tác kinh tế-thương mại giữa hai nước có xu hướng tăng trong những năm gần đây. Năm 2025 kim ngạch thương mại song phương đạt gần 150 triệu USD; 9 tháng năm 2026 đạt gần 60 triệu USD.

Các mặt hàng xuất khẩu truyền thống từ Việt Nam sang Azerbaijan chủ yếu gồm điện thoại các loại và linh kiện, máy móc thiết bị, dụng cụ phụ tùng, máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện. (Ảnh: Ngọc Hà/TTXVN)

Hợp tác trên các lĩnh vực khác như quốc phòng, khoa học-công nghệ, giáo dục-đào tạo, văn hóa-du lịch cũng từng bước được thúc đẩy và còn nhiều tiềm năng, dư địa để phát triển. Trong đó, hợp tác giáo dục-đào tạo là lĩnh vực truyền thống (Azerbaijan từng giúp đào tạo nhiều sinh viên và chuyên gia cho Việt Nam dưới thời Liên Xô cũ) và dần được khôi phục, với một số sinh viên ngành dầu khí và quan hệ quốc tế theo học tại Azerbaijan thời gian gần đây.

Hàng năm, Azerbaijan đào tạo cho Việt Nam nhiều sỹ quan hải quân và chuyên gia trong ngành dầu khí, tư pháp.

Sự kiện “Những ngày Việt Nam” được Đại sứ quán Azerbaijan tại Việt Nam tổ chức hàng năm tại Baku từ năm 2024. Hai bên tiếp tục phối hợp chặt chẽ, ủng hộ lẫn nhau tại các tổ chức quốc tế và các diễn đàn đa phương, nhất là Liên hợp quốc, Phong trào Không liên kết, Tổ chức phối hợp hành động và các biện pháp xây dựng lòng tin ở châu Á (CICA) và các cơ chế quốc tế mà hai nước cùng tham gia, cùng đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở mỗi khu vực và trên thế giới.

Triển khai hiệu quả quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam-Azerbaijan

Trên nền tảng quan hệ tốt đẹp, chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Cộng hòa Azerbaijan Ilham Aliyev và Phu nhân từ ngày 19-21/11/2026 là sự kiện có ý nghĩa quan trọng.

Đây là chuyến thăm chính thức Việt Nam lần thứ hai của Tổng thống Ilham Aliyev kể từ sau chuyến thăm lần đầu của ông vào năm 2014. Chuyến thăm diễn ra trong bối cảnh hai nước vừa nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược nhân chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Azerbaijan hồi tháng 5/2025.

Theo Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tại Liên bang Nga kiêm nhiệm Azerbaijan Đặng Minh Khôi, chuyến thăm này là một dấu mốc mới trong lịch sử quan hệ hữu nghị truyền thống giữa hai nước, đồng thời thể hiện sự coi trọng của lãnh đạo cấp cao Azerbaijan đối với Việt Nam và quan hệ song phương.

Đây là dịp để lãnh đạo cấp cao hai nước tiếp tục củng cố tin cậy chính trị, trao đổi toàn diện về các định hướng phát triển quan hệ, đồng thời xác định những biện pháp cụ thể nhằm triển khai hiệu quả khuôn khổ Đối tác chiến lược.

Tổng Giám đốc Thông tấn xã Việt Nam Vũ Việt Trang tiếp Đại sứ Cộng hòa Azerbaijan tại Việt Nam Shovgi Kamal Oglu Mehdizade (Hà Nội, 3/10/2024). (Ảnh: Phương Hoa/TTXVN)

Theo Đại sứ Đặng Minh Khôi, quan hệ Việt Nam-Azerbaijan đang đứng trước nhiều cơ hội thuận lợi để phát triển toàn diện và thực chất hơn.

Về hợp tác năng lượng, Azerbaijan có thế mạnh và kinh nghiệm lâu năm trong khai thác, chế biến dầu khí; Việt Nam có nhu cầu phát triển ngành năng lượng, bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng. Hai bên có thể mở rộng hợp tác giữa Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) và Công ty Dầu khí Quốc gia Azerbaijan (SOCAR) trong cung ứng dầu thô, thăm dò, khai thác, chế biến dầu khí, hóa dầu và các dịch vụ kỹ thuật liên quan. Hai bên đồng thời cần nghiên cứu mở rộng hợp tác trong năng lượng tái tạo và các lĩnh vực năng lượng mới.

Về hợp tác thương mại, Việt Nam có thế mạnh về nông sản, thủy sản, hàng tiêu dùng, sản phẩm công nghiệp chế biến và điện tử; Azerbaijan có vị trí thuận lợi để kết nối hàng hóa Việt Nam với thị trường khu vực Nam Caucasus, Trung Á và châu Âu.

Việt Nam cũng có thể trở thành cửa ngõ để hàng hóa và doanh nghiệp Azerbaijan tiếp cận thị trường ASEAN. Vì vậy, thời gian tới hai nước cần tăng cường xúc tiến thương mại, tổ chức các diễn đàn doanh nghiệp, hội chợ, triển lãm và thúc đẩy các hoạt động kết nối trực tiếp giữa cộng đồng doanh nghiệp.

Về hợp tác giao thông vận tải và logistics, với vị trí địa lý đặc biệt, Azerbaijan có vai trò trong các hành lang vận tải kết nối châu Á và châu Âu. Việt Nam cũng có vị trí chiến lược tại Đông Nam Á, với hệ thống cảng biển và mạng lưới thương mại quốc tế ngày càng phát triển. Hai bên có thể tăng cường hợp tác trong kết nối vận tải, logistics và chuỗi cung ứng nhằm tạo thuận lợi cho hoạt động giao thương.

Bên cạnh đó, việc mở rộng hợp tác trong lĩnh vực khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nông nghiệp công nghệ cao, giáo dục và đào tạo cũng là những lĩnh vực được hai bên coi trọng. Đây là những lĩnh vực phù hợp với yêu cầu phát triển của cả hai nước, đồng thời có khả năng tạo ra giá trị gia tăng và lợi ích lâu dài...

Với những triển vọng hợp tác trong thời gian tới, Đại sứ Đặng Minh Khôi tin tưởng chuyến thăm chính thức Việt Nam lần này của Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev và Phu nhân sẽ tạo xung lực mới, góp phần tăng cường hợp tác song phương trên tất cả các lĩnh vực, từ chính trị, ngoại giao, kinh tế, thương mại, đầu tư đến năng lượng, giáo dục, khoa học công nghệ và giao lưu nhân dân.

Chuyến thăm sẽ mở ra giai đoạn cụ thể hóa tầm nhìn chiến lược, biến trao đổi tiềm năng thành cơ hội thực tiễn, vì lợi ích của nhân dân hai nước, đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định và phát triển ở mỗi khu vực và trên thế giới./.

(TTXVN/Vietnam+)