Các làng nghề gốm sứ Bình Dương đang trong giai đoạn tái phát triển và mở rộng theo hướng ứng dụng khoa học công nghệ, quy trình sản xuất hiện đại, sản phẩm chất lượng cao đáp ứng nhu cầu xuất khẩu.

Thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đưa làng nghề thủ công gốm sứ Bình Dương tham gia vào Mạng lưới các Thành phố thủ công sáng tạo thế giới nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể quốc gia nghề gốm sứ Bình Dương, đồng thời thúc đẩy phát triển kinh tế, du lịch trải nghiệm.

Theo kế hoạch được Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh ban hành ngày 5/8, việc xây dựng và hoàn thiện hồ sơ đề nghị Hội đồng thủ công Thế giới xem xét, công nhận Làng nghề thủ công gốm sứ Bình Dương tham gia vào Mạng lưới các Thành phố thủ công sáng tạo thế giới, đảm bảo thời gian tổ chức công bố việc làng nghề gốm sứ Bình Dương được công nhận vào Lễ khai mạc Festival OCOP (Chương trình Mỗi xã một sản phẩm) Việt Nam năm 2026 dự kiến đầu tháng 12 năm 2026.

Việc xây dựng hồ sơ Làng nghề thủ công gốm sứ Bình Dương tham gia vào Mạng lưới các Thành phố thủ công sáng tạo thế giới được thực hiện trên phạm vi thuộc địa bàn các phường: Lái Thiêu, Thuận An, Chánh Hiệp, Tân Khánh, Thủ Dầu Một và Thuận Giao (khu vực Bình Dương trước đây).

Theo thông tin sử liệu được ghi nhận, lịch sử nghề gốm Bình Dương bắt nguồn từ thế kỷ XVIII, khi những người thợ gốm từ miền Bắc di cư vào Nam, mang theo kỹ thuật nung gốm, đắp lò, chế tác các sản phẩm từ đất sét. Giai đoạn phát triển mạnh nhất là nửa cuối thế kỷ XIX đến nửa đầu thế kỷ XX, với các làng nghề gốm truyền thống hình thành và phát triển trên vùng đất Thủ Dầu Một và Tân Uyên như Tân Phú Khánh, Lái Thiêu, Chánh Nghĩa, Phú Cường…

Hiện các làng nghề gốm sứ Bình Dương trong giai đoạn tái phát triển và mở rộng theo hướng đi mới, ứng dụng khoa học công nghệ, quy trình sản xuất hiện đại, sản phẩm chất lượng cao đáp ứng nhu cầu xuất khẩu đi các thị trường cao cấp như châu Âu, Mỹ, Nhật Bản...

Để xây dựng, hoàn thiện hồ sơ, thành phố sẽ tổ chức khảo sát, đánh giá hiện trạng làng nghề gốm sứ Bình Dương phục vụ xây dựng và phát triển làng nghề đáp ứng điều kiện để trở thành thành viên của mạng lưới các Thành phố thủ công sáng tạo Thế giới.

Đồng thời tiến hành thu thập tài liệu, xây dựng hồ sơ làng nghề thủ công gốm sứ Bình Dương đáp ứng điều kiện để trở thành thành viên của mạng lưới các Thành phố thủ công sáng tạo trên toàn thế giới.

Cùng với đó sẽ thiết kế, cải tạo, bố trí không gian bảo tàng, không gian trưng bày nghề gốm đáp ứng tiêu chí đánh giá của Hội đồng thủ công Thế giới nhằm lưu giữ, bảo tồn di sản nghề gốm Bình Dương, thúc đẩy phát triển kinh tế thương mại và du lịch trải nghiệm.

Để phát triển du lịch trải nghiệm làng nghề, thành phố triển khai các giải pháp liên kết với doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lữ hành, du lịch xây dựng các tuyến, điểm, phát triển các sản phẩm du lịch, xúc tiến du lịch gắn với làng nghề gốm sứ Bình Dương; xây dựng và tổ chức các tuyến hoạt động du lịch trải nghiệm, du lịch gắn với giáo dục đến làng nghề gốm sứ Bình Dương.

Đưa làng nghề thủ công gốm sứ Bình Dương tham gia vào Mạng lưới các Thành phố thủ công sáng tạo thế giới cũng là cơ sở để Thành phố Hồ Chí Minh tăng cường các hoạt động truyền nghề và đào tạo nghề gốm sứ, yếu tố then chốt giữ gìn và phát triển nghề truyền thống, bảo đảm di sản không bị mai một và xây dựng lực lượng lao động nghề kế cận, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao, tâm huyết với nghề.

Theo đó, thành phố phát huy vai trò của nghệ nhân, thợ giỏi trong đào tạo, tuyên truyền, thực hành nghề sản xuất gốm sứ; tổ chức các hoạt động đào tạo nghề cho lao động tham gia trong các cơ sở sản xuất gốm sứ. Song song đó sẽ tổ chức đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng kiến thức về quản lý sản xuất, quy định về môi trường, chất lượng sản phẩm, tiến bộ kỹ thuật, công nghệ mới cho cơ sở sản xuất gốm sứ.

Đẩy mạnh phối hợp giữa các doanh nghiệp lớn trong Hiệp hội Gốm sứ Bình Dương Thành phố Hồ Chí Minh với các trường mỹ thuật, thiết kế, trường nghề trên địa bàn thành phố, tổ chức đưa sinh viên thực tập, kết hợp lý thuyết thiết kế với thực hành nghề gốm hoặc các cuộc thi về thiết kế sáng tạo với nghề gốm./.