Dự án cao tốc Bảo Hà-Lai Châu có tổng mức đầu tư dự án lớn nên thời gian thu phí hoàn vốn kéo dài, không hấp dẫn các nhà đầu tư tham gia thực hiện.

Bộ Xây dựng vừa có văn bản gửi Bộ Tài chính về kết quả rà soát một số nội dung đối với Dự án cao tốc Bảo Hà-Lai Châu, trong đó đề nghị nghiên cứu bổ sung thêm phương án phân kỳ đầu tư.

Theo đó, Bộ Xây dựng đồng thuận với kiến nghị của Ủy ban Nhân dân tỉnh Lai Châu về việc lựa chọn hình thức đầu tư dự án theo hình thức đầu tư công, sau khi hoàn thành sẽ nghiên cứu phương án tổ chức thu phí để thu hồi vốn Nhà nước theo quy định.

Giải thích về phương án lựa chọn tuyến cao tốc này theo hình thức đầu tư công, lãnh đạo Bộ Xây dựng chỉ ra qua kết quả nghiên cứu phương án đầu tư toàn bộ dự án theo hình thức PPP loại hợp đồng BOT và ngân sách Nhà nước hỗ trợ khoảng 70% chi phí đầu tư thì thời gian thu phí hoàn vốn kéo dài trên 40 năm.

“Do nhu cầu vận tải thời gian đầu đưa vào khai thác chưa cao, tổng mức đầu tư dự án lớn nên thời gian thu phí hoàn vốn kéo dài, không hấp dẫn các nhà đầu tư tham gia thực hiện; đồng thời trong điều kiện dự án triển khai trên địa bàn còn nhiều khó khăn, giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm quốc phòng, an ninh, cần thiết giảm chi phí đầu vào, kích thích phát triển sản xuất của các tỉnh Lào Cai, Lai Châu,” lãnh đạo Bộ Xây dựng phân tích thêm.

Dẫn giải theo kết quả dự báo nhu cầu vận tải, đoạn từ trung tâm Lai Châu đến cửa khẩu Mà Lù Thàng có nhu cầu vận tải dự báo chưa cao, đã có các tuyến đường hiện hữu, Bộ Xây dựng đề nghị căn cứ khả năng cân đối nguồn lực để nghiên cứu bổ sung thêm phương án phân kỳ đầu tư, trước mắt ưu tiên đầu tư đoạn từ Bảo Hà đến trung tâm Lai Châu dài khoảng 120km theo hình thức đầu tư công; đoạn từ trung tâm Lai Châu đến cửa khẩu Ma Lù Thàng sẽ được đầu tư trong giai đoạn sau khi nhu cầu vận tải tăng cao và khả năng cân đối nguồn lực.

Nhất trí về quy mô đầu tư được kiến nghị lựa chọn là xây dựng tuyến đường theo tiêu chuẩn đường cao tốc, tốc độ thiết kế 80-100km/h, 4 làn xe và làn dừng khẩn cấp liên tục, Bộ Xây dựng đề nghị Ủy ban Nhân dân tỉnh Lai Châu chủ động cân đối ngân sách để nâng cấp, cải tạo các tuyến Quốc lộ 12, Quốc lộ 4D để đáp ứng nhu cầu vận tải, phát triển Khu kinh tế cửa khẩu Ma Lù Thàng.

Đánh giá dự án đi qua khu vực dự án có điều kiện địa hình khó khăn (cầu có chiều dài 49,4km, chiếm 30,5% chiều dài tuyến; 11,5km hầm, chiếm 7,1% chiều dài tuyến nên chi phí xây dựng cần khoảng 32.635 tỷ đồng, chiếm 68,1% tổng chi phí xây dựng), Bộ Xây dựng cho rằng quá trình nghiên cứu tiếp theo cần khảo sát, đánh giá kỹ lưỡng, so sánh đánh giá hiệu quả kinh tế-xã hội các phương án về đầu tư công trình cầu, hầm và hướng tuyến để lựa chọn phương án đầu tư hiệu quả, phù hợp quy hoạch, tiết kiệm chi phí đầu tư.

Với tổng mức đầu tư dự án là 65.518 tỷ đồng, chi phí xây dựng bình quân cho 1km khoảng 300,75 tỷ đồng/km (cao hơn so với suất chi phí xây dựng bình quân khoảng 190,5 tỷ đồng/km), Bộ Xây dựng lưu ý, trong bước thiết kế tiếp theo, trên cơ sở kết quả khảo sát chi tiết, chủ đầu tư sẽ tiếp tục xác định khối lượng, đơn giá, định mức làm cơ sở xác định tổng mức đầu tư, suất đầu tư cho dự án.

Qua rà soát kết quả tính toán hiệu quả kinh tế-xã hội, Bộ Xây dựng nhận thấy hiệu quả định lượng của dự án còn chưa cao, nguyên nhân chủ yếu do nhu cầu vận tải dự báo trên tuyến chưa cao trong giai đoạn đầu khai thác, trong khi tổng mức đầu tư lớn.

Mặt khác, các lợi ích trực tiếp của dự án chưa đủ lớn để bù đắp các chi phí đầu tư, vận hành, bảo trì trong vòng đời tính toán; chỉ khi xem xét bổ sung các lợi ích gián tiếp thì kết quả tính toán mới có thể bảo đảm lợi ích mang lại lớn hơn chi phí đầu tư, vận hành, bảo trì.

Đối với các lợi ích gián tiếp rất lớn nhưng chưa thể lượng hóa vào nguồn thu, do tuyến đường cao tốc là điều kiện quan trọng để thúc đẩy phát triển, tuy nhiên, lãnh đạo Bộ Xây dựng thừa nhận việc tính toán các lợi ích gián tiếp trong hồ sơ còn phụ thuộc vào nhiều giả định đầu vào, các thông số trong tương lai và cần được tính toán, xem xét kỹ lưỡng trong bước tiếp theo.

Do vậy, Bộ Xây dựng đề nghị Bộ Tài chính xem xét toàn diện hiệu quả đầu tư tổng thể của dự án bao gồm cả các yếu tố về sự cần thiết đầu tư, vai trò kết nối vùng, phát triển khu vực miền núi, biên giới, bảo đảm quốc phòng-an ninh, nâng cao năng lực ứng phó thiên tai và tạo điều kiện phát triển kinh tế-xã hội dài hạn; là một trong những đột phá chiến lược để các tỉnh Lào Cai và Lai Châu phát triển kinh tế, thúc đẩy hình thành hành lang kinh tế Bảo Hà-Lai Châu-cửa khẩu Ma Lù Thàng,...