Với tinh thần lấy ngắn nuôi dài, kiên trì ứng dụng khoa học-kỹ thuật và tư duy phát triển nông nghiệp bền vững, nhiều hộ đồng bào Tày, Nùng ở xã  Đăk Ơ và Bù Gia Mập đứng vững trên quê hương mới.

Nằm ở vùng biên giới phía Bắc của thành phố Đồng Nai, xã Đăk Ơ và Bù Gia Mập từng được biết đến là vùng đất gặp nhiều khó khăn trong phát triển kinh tế.

Những năm gần đây, diện mạo các thôn nơi đây đang thay đổi từng ngày nhờ sự đóng góp không nhỏ từ ý chí kiên cường và tinh thần vượt khó của đồng bào Tày, Nùng là những người mang khát vọng vươn lên làm giàu trên quê hương thứ hai miền Đông Nam Bộ.

Rời quê hương Cao Bằng vào thôn Bù Bưng, xã biên giới Đăk Ơ lập nghiệp từ năm 1996 với số vốn ít ỏi, anh Chu Văn Thường (dân tộc Nùng) cùng vợ đã trải qua không ít thăng trầm. Nơi đất khách quê người, thời tiết khắc nghiệt cùng tình trạng thiếu vốn, thiếu kỹ thuật trở thành thử thách vô cùng lớn đối với gia đình anh.

Anh Thường chia sẻ: “Năm 2004, vợ chồng tôi mới ra ở riêng nên kinh tế rất khó khăn. Đến năm 2006, gia đình tôi sinh con lại càng vất vả hơn. Rời miền Bắc vào đây lập nghiệp, gia đình phải chắt chiu từng chút một để tích lũy vốn làm ăn, nuôi các con ăn học và trang trải cuộc sống.”

“Năm 2012, tôi đầu tư trồng tiêu. Giai đoạn 2012-2016, dịch bệnh trên cây tiêu bùng phát diện rộng khiến khoảng 65% diện tích tiêu trong thôn bị chết, nhưng nhờ tích cực tìm hiểu các giải pháp phòng trừ và chăm sóc đúng kỹ thuật, diện tích tiêu của gia đình tôi vẫn duy trì và phát triển tốt,” anh Thường chia sẻ thêm.

Nhờ đánh giá đúng thế mạnh từng loại cây, anh Thường chọn cây tiêu làm chủ lực, cây cao su cho nguồn thu lâu dài, còn cây điều đóng vai trò ổn định kinh tế. Tuy nhiên, yếu tố quyết định nhất vẫn là ý chí và tinh thần vượt khó.

Anh khẳng định quan trọng nhất là sự quyết tâm, năng lực tự vươn lên và phải biết tích lũy, khai thác hiệu quả diện tích đất sản xuất thì mới có thể nâng cao chất lượng cuộc sống.

Đến nay, mô hình kinh tế của anh Thường đã mang lại “quả ngọt” với 1ha cao su, 1ha tiêu (gần 2.000 gốc) và 1ha điều đang cho thu hoạch. Sau khi trừ chi phí, gia đình anh thu lãi trên 500 triệu đồng mỗi năm và đã xây dựng được căn nhà khang trang trị giá hơn 1 tỷ đồng.

Không riêng gia đình anh Thường, nhiều hộ đồng bào dân tộc Nùng khác tại thôn Bù Bưng cũng đang vươn lên phát triển kinh tế mạnh mẽ. Hộ anh Mạc Văn Đường cũng ở thôn Bù Bưng với sự nhạy bén trong tư duy làm ăn đã giúp gia đình nhanh chóng ổn định cuộc sống, vươn lên làm giàu, dù chỉ mới vào vùng đất mới lập nghiệp từ năm 2002.

Với phương châm “lấy ngắn nuôi dài,” những năm qua, anh Đường dùng nguồn thu nhập từ 1ha cao su đang khai thác cùng dịch vụ thu mua mủ nước trong thôn để tái đầu tư hàng trăm triệu đồng vào vườn cây ăn trái. Hiện gia đình anh đang chăm sóc 0,8ha cây gáo bầu, 120 gốc sầu riêng Thái Lan từ 2-4 năm tuổi và 800 gốc càphê giống mới đang trong giai đoạn cho thu hoạch.

Nhớ lại hành trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng, anh Mạc Văn Đường chia sẻ khi mới vào Bình Phước lập nghiệp, gia đình tôi chọn trồng điều vì đây là cây xóa đói giảm nghèo dễ chăm sóc. Tuy nhiên, nhận thấy hiệu quả kinh tế không cao, tôi quyết định chuyển sang trồng tiêu. Đến năm 2018, dịch bệnh khiến vườn tiêu bị chết hàng loạt, gia đình phải quay lại trồng điều. Đến giai đoạn 2020-2021, tôi quyết định cắt bỏ toàn bộ diện tích điều để chuyển sang trồng sầu riêng và càphê nhằm tối ưu hóa lợi nhuận trên cùng một diện tích canh tác.”

Bên cạnh xã Đăk Ơ, tại Thôn Cầu Sắt thuộc xã biên giới Bù Gia Mập, cộng đồng dân tộc Tày, Nùng cũng đã an cư lạc nghiệp, kinh tế phát triển ổn định và nhiều hộ là nông dân sản xuất giỏi.

Điển hình hộ sản xuất kinh doanh giỏi tiêu biểu tại thôn Cầu Sắt, ông Đinh Trường Giang (dân tộc Tày) thấu hiểu hơn ai hết những thăng trầm của nông nghiệp địa phương với các cây trồng chủ lực như điều, tiêu và càphê.

Ông Giang cho biết nơi đây bà con trồng điều rất nhiều, nhưng nguồn thu nhập lại bấp bênh, giá cả thất thường và hay mất mùa. Nếu chỉ phụ thuộc vào một loại cây, người nông dân rất khó đứng vững trước biến động thị trường.

Để giải quyết bài toán kinh tế, từ năm 2007, ông Giang đã chủ động học hỏi kinh nghiệm, đi đầu cùng nhiều hộ dân trồng các loại cây như cao su, tiêu, điều, càphê.

Gắn bó và thành công trên mảnh đất Bù Gia Mập. Ông Giang đúc kết kinh nghiệm phát triển bền vững trên quê hương thứ hai, muốn canh tác lâu dài thì ưu tiên sử dụng phân bón hữu cơ, vi sinh và giữ thảm thực vật tự nhiên để cải tạo đất và duy trì độ ẩm.

Canh tác đa tầng kết hợp xen canh giúp tối ưu không gian, giảm rủi ro sâu bệnh và tạo hệ sinh thái vườn cân bằng để vườn cây phát triển bền vững, cho năng suất ổn định.

Qua mô hình canh tác hiệu quả, hộ gia đình ông Đinh Trường Giang là một trong những nông dân sản xuất kinh doanh giỏi của xã Bù Gia Mập trong nhiều năm qua.

Ông Điểu Thuận, Chủ tịch Hội Nông dân xã Bù Gia Mập chia sẻ cộng đồng dân tộc Tày, Nùng trên địa bàn là lực lượng góp phần không nhỏ trong các phong trào thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi tại địa phương. Sự thành công của họ không đến từ may mắn mà đến từ ý chí vươn lên mạnh mẽ và tinh thần không chịu lùi bước trước khó khăn.

Qua thực tiễn phát triển kinh tế của các hộ dân, có thể thấy rõ sự chuyển biến tích cực trong tư duy canh tác của bà con. Thay vì thụ động phụ thuộc vào tự nhiên hay trung thành tuyệt đối với lối làm ăn truyền thống, người Tày, Nùng đã thể hiện sự nhạy bén đặc biệt với thị trường. Họ linh hoạt chuyển đổi cơ cấu cây trồng, sẵn sàng sàng lọc và thay thế những loại cây kém hiệu quả để tìm kiếm mô hình tối ưu hơn.

Đặc biệt, tinh thần lấy ngắn nuôi dài, sự kiên trì ứng dụng tiến bộ khoa học- kỹ thuật và tư duy phát triển nông nghiệp bền vững như đa dạng hóa cây trồng, cải tạo đất, linh hoạt vượt qua rủi ro dịch bệnh… đã giúp họ đứng vững trên quê hương mới.

Đây không chỉ là nguồn lực tự thân giúp các gia đình vươn lên làm giàu, mà còn tạo động lực lan tỏa, giúp thay đổi diện mạo nông thôn vùng biên giới./.

​