Đổi mới tư duy lập pháp, đưa thể chế thành động lực tăng trưởng
Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI ghi dấu nỗ lực đổi mới lập pháp, tháo gỡ vướng mắc từ thực tiễn. Thể chế phải trở thành động lực tăng trưởng, đồng thời phát huy tiềm năng, trách nhiệm của từng địa phương trên cả nước.
“Thể chế sẽ không còn là rào cản mà thể chế sẽ là động lực của tăng trưởng, thể chế sẽ giúp cho kinh tế tăng tốc phát triển trong thời gian tới.”
Nhấn mạnh điều này khi đánh giá kết quả Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus, đại biểu Trần Hoàng Ngân (Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng việc kịp thời hoàn thiện thể chế, đổi mới cách làm luật và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền là những kết quả có ý nghĩa quan trọng của kỳ họp.
Cùng chung nhận định về thành công của kỳ họp, đại biểu Quốc hội Triệu Thế Hùng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Xã hội của Quốc hội, nhấn mạnh yêu cầu thể chế hóa những quan điểm lớn của Đảng, tạo căn cứ pháp lý cho việc thực hiện chủ trương tinh gọn bộ máy, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.
Những đánh giá từ nghị trường cho thấy dấu ấn của kỳ họp không chỉ ở số lượng luật, nghị quyết được thông qua mà còn ở nỗ lực xử lý những vướng mắc từ thực tiễn, tạo hành lang pháp lý cho phát triển.
Đổi mới lập pháp, tháo gỡ điểm nghẽn
Đánh giá về kỳ họp, đại biểu Trần Hoàng Ngân bày tỏ vui mừng khi Quốc hội thông qua khoảng 50 luật và nghị quyết có tính chất pháp luật. Đây là những nội dung quan trọng, được cử tri quan tâm, cộng đồng doanh nghiệp chờ đợi.
Theo đại biểu, trong 9 tháng năm 2026, đất nước đạt được nhiều thành tựu nổi bật, nhất là về tăng trưởng kinh tế và thực hiện các mục tiêu tại Nghị quyết về kinh tế - xã hội năm 2026. Một trong những nguyên nhân quan trọng là việc kịp thời hoàn thiện thể chế, với sự đồng hành của Quốc hội và Chính phủ trong rà soát, ban hành các luật, nghị quyết đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Đáng chú ý, cách làm luật tại kỳ họp có những thay đổi theo hướng tăng cường tính liên kết giữa các lĩnh vực. Đại biểu Trần Hoàng Ngân nhận xét: “Tức là chúng ta đưa một chuỗi các luật có liên quan để cùng nhau gắn kết đồng bộ và thảo luận, để ban hành ra các văn bản quy phạm pháp luật.”

Theo đại biểu, đây là cách tiếp cận cần thiết đối với những lĩnh vực có mối quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại, như đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản. Đây cũng là những lĩnh vực được cử tri đặc biệt quan tâm. Trong khi đó, cộng đồng doanh nghiệp chú ý đến các quy định về phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, chính sách thuế, miễn, giảm thuế, phí.
Việc Quốc hội xem xét, thông qua các chính sách trong những lĩnh vực này được đại biểu đánh giá là đáp ứng yêu cầu thực tiễn, góp phần tháo gỡ khó khăn cho người dân và doanh nghiệp. Quan trọng hơn, cách xây dựng pháp luật có tính liên thông, đồng bộ sẽ hạn chế những vướng mắc phát sinh do quy định giữa các lĩnh vực chưa thống nhất.
Đánh giá về ý nghĩa của kỳ họp, đại biểu Triệu Thế Hùng cho rằng, đây là kỳ họp thành công, đáp ứng yêu cầu thể chế hóa những quan điểm lớn của Đảng chỉ đạo, đồng thời tạo căn cứ pháp lý quan trọng cho việc thực hiện chủ trương tinh gọn bộ máy và cơ chế hành chính, nhất là tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.
Đại biểu nhấn mạnh, các dự luật được trình Quốc hội xem xét đã làm rõ thẩm quyền của từng cấp chính quyền: “Quyền gì thuộc về các cơ quan Trung ương, quyền gì thuộc về tỉnh, và quyền gì tỉnh có thể trao cho địa phương để thực hiện nhiệm vụ đó khi địa phương cấp xã có đủ điều kiện, đủ năng lực.”
Theo đại biểu Triệu Thế Hùng, việc phân định rõ thẩm quyền không chỉ có ý nghĩa đối với tổ chức bộ máy mà còn trực tiếp giải quyết những vướng mắc trong thực tiễn. Trong bối cảnh tình hình thế giới có nhiều biến động, tác động đến các mặt của đời sống, việc kịp thời sửa đổi, điều chỉnh pháp luật cho phù hợp là yêu cầu cần thiết để khơi thông cơ sở pháp lý cho từng lĩnh vực, ngành nghề phát triển.

Phân cấp, phân quyền để khơi thông nguồn lực địa phương
Một nội dung được đại biểu Trần Hoàng Ngân đặc biệt quan tâm tại kỳ họp là việc phát huy tiềm năng, lợi thế của 34 địa phương trên cả nước. Đây cũng là vấn đề đại biểu đã trực tiếp chất vấn Thủ tướng Chính phủ.
Đại biểu cho biết phần trả lời của Thủ tướng về vấn đề này nhận được sự hài lòng. Một trong những giải pháp quan trọng được đề cập là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo hướng “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm.”
Theo đại biểu Trần Hoàng Ngân, việc phân cấp, phân quyền đã phát huy tinh thần năng động, sáng tạo của các địa phương. Đại biểu nhận định: “Chúng ta thấy rằng tăng trưởng 9 tháng đầu năm có sự đóng góp đồng đều của nhiều động lực tăng trưởng ở tại 34 địa phương trong cả nước.”
Đây là kết quả được đại biểu nhìn nhận từ thực tiễn triển khai các chủ trương phân cấp, phân quyền, đồng thời cho thấy vai trò của địa phương trong phát huy tiềm năng, lợi thế và đóng góp vào tăng trưởng chung.
Đặt trong yêu cầu tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, ý kiến của đại biểu Triệu Thế Hùng cũng nhấn mạnh sự cần thiết phải xác định rõ quyền hạn, trách nhiệm và năng lực thực hiện nhiệm vụ của từng cấp. Khi thẩm quyền được phân định cụ thể, địa phương có đủ điều kiện, năng lực sẽ chủ động hơn trong giải quyết công việc, hạn chế những vướng mắc phát sinh từ thực tiễn.
Đây cũng là yêu cầu quan trọng trong hoàn thiện thể chế: phân cấp, phân quyền phải gắn với trách nhiệm, bảo đảm các quy định pháp luật thực sự đi vào vận hành, phát huy hiệu quả trong đời sống.
Chất vấn thẳng thắn, làm rõ trách nhiệm
Đánh giá về phiên chất vấn tại kỳ họp, đại biểu Trần Hoàng Ngân cho rằng, Thủ tướng Chính phủ và hai Bộ trưởng dù mới nhận nhiệm vụ chưa đầy một năm nhưng đã nắm bắt được những vấn đề quan trọng mà đại biểu Quốc hội đặt ra, trả lời thẳng thắn và làm rõ các nội dung được chất vấn.
Đại biểu bày tỏ sự hài lòng với phần trả lời ở lĩnh vực tài chính và khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo – những lĩnh vực có nhiều vấn đề phức tạp, được đại biểu và cử tri quan tâm.

Đối với phần trả lời của Thủ tướng Chính phủ, đại biểu đánh giá đã bao quát các vấn đề được đại biểu Quốc hội nêu ra. “Nhìn chung là một phiên chất vấn trọn vẹn, đáp ứng được sự mong đợi của cử tri,” đại biểu Trần Hoàng Ngân nhận xét.
Bên cạnh nội dung trả lời chất vấn, đại biểu cũng ghi nhận sự điều hành linh hoạt của Chủ tịch Quốc hội. Theo đó, những nội dung đại biểu Quốc hội đặt ra được Chủ tịch Quốc hội khái quát, rút gọn để các Bộ trưởng và Thủ tướng tập trung trả lời, giúp phiên chất vấn diễn ra sinh động, không nhàm chán.
Những đánh giá của các đại biểu cho thấy nỗ lực đổi mới trong hoạt động lập pháp, từ cách tiếp cận các nhóm luật có liên quan đến việc hoàn thiện căn cứ pháp lý cho mô hình tổ chức bộ máy mới và phân cấp, phân quyền.
Yêu cầu tiếp theo là các quy định được Quốc hội thông qua phải được triển khai hiệu quả, tháo gỡ những vướng mắc trong thực tiễn, để thể chế thực sự trở thành động lực cho tăng trưởng và phát triển đất nước./.
