Từ chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, công tác Đoàn tại Hà Nội và Lào Cai hướng tới đổi mới lề lối làm việc, tổ chức phong trào sát nhu cầu và nâng cao hiệu quả phục vụ người dân.

Đổi mới phương thức lãnh đạo, đề cao trách nhiệm thực thi và lấy kết quả thực chất làm thước đo đánh giá là những yêu cầu được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tại Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV.

Từ thực tiễn công tác Đoàn tại phường Hoàn Kiếm (Hà Nội) và xã Bảo Thắng (Lào Cai), những yêu cầu này được cụ thể hóa qua việc đổi mới lề lối làm việc, tổ chức phong trào sát nhu cầu thực tế và hỗ trợ người dân giải quyết những vấn đề thiết thực ngay từ cơ sở.

Đổi mới từ lề lối làm việc đến cách tổ chức phong trào

Trong phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: "Đổi mới phương thức lãnh đạo phải bắt đầu từ lề lối làm việc của cấp ủy, cơ quan lãnh đạo. Giảm hội họp, báo cáo trùng lặp; dùng chung thông tin đã kiểm chứng, dành thời gian cho cơ sở và giải quyết công việc. Chuyển đổi số phải giúp công việc thông suốt, không phát sinh thêm thủ tục."

Liên hệ với thực tiễn công tác Đoàn tại địa phương, Bí thư Đoàn phường Hoàn Kiếm Đặng Thanh Tú cho rằng, đổi mới trước hết cần bắt đầu từ chính cơ quan lãnh đạo Đoàn, theo hướng khoa học, tinh gọn và hướng về cơ sở.

Việc sử dụng phần mềm quản lý đoàn viên, các nền tảng trao đổi trực tuyến cần nhằm giảm công việc hành chính, hạn chế những cuộc họp và báo cáo trùng lặp, qua đó dành thêm thời gian cho cán bộ Đoàn nắm bắt tình hình, lắng nghe và giải quyết khó khăn từ các chi đoàn.

Theo anh Đặng Thanh Tú, đổi mới lề lối làm việc phải đi cùng thay đổi cách tổ chức phong trào. Hoạt động Đoàn cần chuyển từ chú trọng các chương trình bề nổi, dàn trải sang tạo môi trường để thanh niên phát huy năng lực, đóng góp vào những vấn đề cụ thể của địa phương.

Tại phường Hoàn Kiếm, các hoạt động có thể gắn với giữ gìn văn minh đô thị, bảo vệ môi trường khu vực Hồ Gươm, bảo đảm trật tự an toàn giao thông và ứng dụng công nghệ trong cải cách hành chính.

Một số mô hình, hoạt động như cuộc thi sáng tạo ấn phẩm “AI-Thanh niên Hoàn Kiếm tiên phong,” các tổ công nghệ số cộng đồng, “Trạm Kết nối số” hỗ trợ thanh niên viết hồ sơ xin việc, tìm kiếm việc làm và hành trình tình nguyện vì sức khỏe cộng đồng là những hướng triển khai của đoàn phường để gắn với nhu cầu thực tế.

Theo Bí thư Đoàn phường Hoàn Kiếm, điều quan trọng là tạo điều kiện để thanh niên không chỉ tham gia thực hiện mà còn chủ động đề xuất sáng kiến, tổ chức hoạt động và tạo ra giá trị mới.

Để phát huy vai trò đó, tổ chức Đoàn cần xây dựng không gian sinh hoạt phù hợp với từng nhóm thanh niên, phát huy các câu lạc bộ theo sở thích, nhu cầu; đồng thời chú trọng bồi dưỡng cán bộ Đoàn về kỹ năng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, năng lực tổ chức và tinh thần trách nhiệm.

Việc kiện toàn đội ngũ cán bộ ở cơ sở cũng cần phù hợp với những thay đổi trong tổ chức địa bàn dân cư.

Cùng với đổi mới cách làm, yêu cầu đặt ra là đánh giá hoạt động dựa trên kết quả thực tế. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: "Kết quả thực hiện là căn cứ đánh giá năng lực lãnh đạo, công tác cán bộ, trách nhiệm của từng cơ quan, địa phương."

Từ yêu cầu này, anh Đặng Thanh Tú cho rằng, công tác Đoàn không thể chỉ được đánh giá qua số lượng chương trình, số lượt người tham gia hay số văn bản được ban hành, mà cần xem xét những thay đổi cụ thể đối với thanh niên và cộng đồng.

Theo đó, hiệu quả hoạt động cần được nhìn nhận trên các phương diện: sự chuyển biến về kiến thức, kỹ năng của đoàn viên, thanh niên; lợi ích và mức độ hài lòng của người dân; tính bền vững, khả năng duy trì, nhân rộng mô hình; đóng góp vào nhiệm vụ chính trị, phát triển kinh tế-xã hội của địa phương; cùng với sự đổi mới lề lối làm việc và năng lực thực thi của cán bộ Đoàn.

Chẳng hạn, với hoạt động chuyển đổi số, kết quả không chỉ là số buổi hướng dẫn mà còn thể hiện ở việc người dân có thể tự sử dụng dịch vụ công trực tuyến, ứng dụng VNeID hay không.

Với hoạt động hướng nghiệp, bên cạnh số người tham gia, cần quan tâm đến khả năng tiếp cận cơ hội nghề nghiệp của thanh niên đạt hiệu quả bao nhiêu.

Một mô hình tình nguyện cũng chỉ thực sự phát huy giá trị khi duy trì được hoạt động, đáp ứng nhu cầu thực tế và có khả năng nhân rộng, hiệu quả còn lại sau khi chương trình kết thúc.

Để đánh giá sát thực hơn, Bí thư Đoàn phường Hoàn Kiếm đề xuất đổi mới cách chấm điểm thi đua theo hướng coi trọng sản phẩm đầu ra, phản hồi của người dân và đánh giá của cấp ủy; tăng cường kiểm tra, khảo sát, lắng nghe ý kiến từ các chi đoàn và cộng đồng để kịp thời điều chỉnh hoạt động.

Từ thực tế này, anh Đặng Thanh Tú nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm điều kiện thực hiện nhiệm vụ, từ nhân lực có kỹ năng số, cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ đến cơ chế phối hợp và sự giao nhiệm vụ cụ thể của cấp ủy, chính quyền.

Khi trách nhiệm đi cùng nguồn lực và quyền hạn phù hợp, tổ chức Đoàn sẽ có điều kiện phát huy vai trò của thanh niên, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động tại cơ sở.

Hướng dẫn để người dân tự làm chủ kỹ năng số

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu: "Cán bộ cơ sở phải nắm chắc địa bàn, giải quyết công việc, phục vụ nhân dân."

Từ thực tiễn xã Bảo Thắng, yêu cầu này được cụ thể hóa qua việc phát huy vai trò của thanh niên trong hướng dẫn người dân sử dụng công nghệ, giải quyết những khó khăn phát sinh trong quá trình tiếp cận dịch vụ số.

Theo Bí thư Đoàn Thanh niên, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên xã Bảo Thắng Bàn Thị Đào, cán bộ Đoàn cần gần gũi thanh niên và nhân dân, nắm chắc đặc điểm địa bàn, hiểu nhu cầu thực tế để lựa chọn cách hỗ trợ phù hợp.

Hoạt động không nên dừng ở tuyên truyền hay tổ chức đợt cao điểm, mà cần theo sát quá trình thực hiện và kết quả người dân đạt được.

Thực tế, những thao tác như sử dụng VNeID, nộp hồ sơ trực tuyến hay thanh toán không dùng tiền mặt có thể không khó với người trẻ nhưng lại là trở ngại đối với người cao tuổi hoặc người ít tiếp xúc với công nghệ. Vì vậy, mô hình “Bình dân học vụ số” tại Bảo Thắng được triển khai theo hướng duy trì lực lượng thanh niên hỗ trợ người dân, với nguyên tắc không làm thay mà hướng dẫn để người dân tự thực hiện.

Mô hình đã tổ chức 103 hoạt động tuyên truyền, hướng dẫn trực tiếp, thu hút 1.024 lượt người dân tham gia; số hồ sơ trực tuyến được hỗ trợ trong năm 2026 là 8.161 hồ sơ.

Tuy nhiên, theo Bí thư Đoàn xã, số lượt hoạt động và số người được hỗ trợ mới phản ánh quy mô triển khai. Hiệu quả cần được đánh giá qua khả năng người dân tự sử dụng thiết bị, thực hiện giao dịch số và giải quyết công việc của mình sau khi được hướng dẫn.

Để làm được điều đó, nội dung hỗ trợ cần phù hợp với từng nhóm đối tượng. Với người cao tuổi, thanh niên hướng dẫn từng bước, thao tác trực tiếp trên thiết bị.

Với hộ kinh doanh nhỏ, hoạt động có thể tập trung vào thanh toán bằng mã QR và quảng bá sản phẩm trên nền tảng số. Với người dân có nhu cầu giải quyết thủ tục hành chính, lực lượng hỗ trợ hướng dẫn cách sử dụng dịch vụ công trực tuyến, nộp hồ sơ và nhận diện nguy cơ lừa đảo trên không gian mạng.

Một yêu cầu quan trọng là để người dân trực tiếp thao tác trên thiết bị của mình, thay vì chỉ quan sát cán bộ làm thay. Sau khi người dân thực hành, lực lượng hỗ trợ kiểm tra, giải thích những nội dung chưa rõ và tiếp tục hướng dẫn khi cần thiết.

Các video ngắn, hình ảnh minh họa và nhóm Zalo tại thôn, bản cũng có thể giúp người dân xem lại hướng dẫn, tự học và trao đổi khi gặp vướng mắc.

Theo Bí thư Đoàn xã Bảo Thắng, việc đánh giá mô hình cần chú trọng khả năng người dân tự tra cứu thông tin trên VNeID, hoàn thành hồ sơ trực tuyến hay nhận biết những dấu hiệu lừa đảo.

Mục tiêu không chỉ là hỗ trợ giải quyết một công việc cụ thể, mà còn giúp người dân tự tin, chủ động hơn khi sử dụng công nghệ, giảm dần sự phụ thuộc vào lực lượng hỗ trợ.

Bên cạnh việc tổ chức hoạt động tình nguyện, tổ chức Đoàn còn có thể phát huy vai trò tập hợp ý kiến, phản ánh vấn đề từ cơ sở và tham gia giám sát, phản biện xã hội.

Theo Bí thư Đoàn xã Bảo Thắng, đoàn viên, thanh niên có lợi thế gần gũi người dân, dễ tiếp cận công nghệ nên có thể phối hợp với Ban Công tác Mặt trận, trưởng thôn và các tổ chức đoàn thể để nắm bắt những vấn đề liên quan đến thủ tục hành chính, môi trường, an sinh xã hội và chuyển đổi số.

Các ý kiến, khó khăn được ghi nhận cần được tổng hợp, phản ánh đến cấp ủy, chính quyền địa phương và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam để xem xét, giải quyết theo thẩm quyền.

Trong quá trình này, tổ chức Đoàn có thể phối hợp khảo sát mức độ hài lòng của người dân, ghi nhận những bất cập và phản ánh vấn đề phát sinh trong thực hiện chính sách. Hoạt động giám sát, phản biện cần bảo đảm tính khách quan, có căn cứ và đi kèm đề xuất phù hợp.

Hệ thống truyền thông số của địa phương với 54 Fanpage và 63 nhóm Zalo được khai thác hiệu quả cũng có thể được sử dụng để tiếp nhận phản ánh, cung cấp thông tin và thông báo kết quả xử lý trong phạm vi thẩm quyền.

Tuy nhiên, theo Bí thư Đoàn xã Bảo Thắng, hoạt động trên môi trường số cần song hành với gặp gỡ, trao đổi trực tiếp để nắm đúng tình hình, hiểu rõ khó khăn của người dân. Cán bộ Đoàn cũng cần được bồi dưỡng kỹ năng giao tiếp, đối thoại, giám sát và phản biện xã hội; đồng thời có cơ chế tiếp nhận, phản hồi ý kiến rõ ràng.

Từ Hoàn Kiếm đến Bảo Thắng, đổi mới công tác Đoàn không nhất thiết phải bắt đầu từ những việc lớn lao, mà có thể bắt đầu từ những việc nhỏ, sát với nhu cầu thực tế của người dân và thanh niên.

Đó là dành thêm thời gian xuống cơ sở, lắng nghe và tháo gỡ vướng mắc cho các chi đoàn; là kiên trì hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ số cho đến khi họ có thể tự thực hiện; là tổ chức những hoạt động thiết thực và theo dõi đến cùng kết quả mang lại.

Khi cán bộ Đoàn thực sự gần cơ sở, hiểu người dân cần gì và chịu trách nhiệm với công việc được giao, tinh thần đổi mới sẽ không chỉ dừng ở chủ trương mà được thể hiện bằng những chuyển biến cụ thể trong đời sống, để người dân thực sự cảm nhận được hiệu quả của đổi mới./.