Bước vào giai đoạn phát triển 2026–2030, nền kinh tế đứng trước yêu cầu mang tính bước ngoặt, đòi hỏi nhiều hơn ở các doanh nhân Việt về sự tự tin, kiên định nâng chuẩn mực và mạnh dạn đổi mới.

Cộng đồng doanh nghiệp đang ngày càng định hình vị thế quốc gia trên trường quốc tế. Tuy nhiên, chặng đường mới đòi hỏi nhiều hơn ở các doanh nhân Việt về sự tự tin, kiên định nâng chuẩn mực và mạnh dạn đổi mới.

Bước vào giai đoạn phát triển 2026–2030, nền kinh tế Việt Nam đứng trước yêu cầu mang tính bước ngoặt, không chỉ mở rộng quy mô mà còn phải nâng cao triệt để chất lượng tăng trưởng, năng suất lao động, năng lực tự chủ và sức cạnh tranh trên trường quốc tế.

Trước những yêu cầu đặt ra, nhân kỷ niệm ngày Doanh nhân Việt Nam 13/10, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đã tổ chức Diễn đàn “Doanh nhân tiên phong – Chính phủ kiến tạo trong kỷ nguyên mới,” ngày 11/10. Chủ đề của diễn đàn đặt ra mối quan hệ hai chiều: Chính phủ kiến tạo một thể chế minh bạch, ổn định, có khả năng dự báo, bảo đảm nguồn lực được vận hành thông suốt; Cộng đồng doanh nhân tiên phong đổi mới quản trị, nâng cao năng suất, làm chủ công nghệ và mở rộng liên kết. Hai nỗ lực chỉ tạo thành động lực tăng trưởng khi gặp nhau ở kết quả cụ thể của môi trường kinh doanh và hoạt động doanh nghiệp.

Tại diễn đàn, Phó Giáo sư, Tiến sỹ Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, nhấn mạnh đây hai điều kiện tiên quyết, bắt buộc phải đồng thời tồn tại để tạo ra một kỷ nguyên tăng trưởng mới. Theo ông, Nhà nước có thể mở ra không gian phát triển bằng thể chế tốt hơn, nhưng doanh nghiệp phải là người thực hiện và chuyển không gian phát triển đó thành kết quả đầu tư, sản xuất, sản phẩm, việc làm và giá trị mới. Bên cạnh đó, doanh nghiệp dù có vốn, có ý tưởng và khát vọng to lớn đến đâu, nhưng nếu môi trường kinh doanh thiếu tính ổn định, thủ tục hành chính kéo dài và nguồn lực bị ách tắc, thì khát vọng đó cũng khó lòng biến thành hiện thực.

Đưa đến góc nhìn chiến lược, ông Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng ban Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương, đã phác họa bức tranh vĩ mô đầy tham vọng của nền kinh tế. Dựa trên các Nghị quyết của Đảng như Nghị quyết 19, Nghị quyết 57 và Nghị quyết 68, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026-2030 từ mức 10% trở lên, hướng tới mốc thu nhập bình quân đầu người khoảng 8.500 USD vào năm 2030. Để duy trì đà tiến này và đưa đất nước trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào năm 2045, giai đoạn 2031-2035 tiếp tục đòi hỏi mức tăng trưởng khoảng 7,5%. Đây là những con số mang tính thách thức cực đại, buộc nền kinh tế phải dịch chuyển mạnh mẽ từ mô hình tăng trưởng dựa vào vốn, lao động giá rẻ và tài nguyên sang nền kinh tế dẫn dắt bởi khoa học công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Những động lực truyền thống từ xuất khẩu hay tiêu dùng phải được làm mới, chuyển từ cạnh tranh bằng số lượng sang cạnh tranh bằng giá trị gia tăng.

Để hiện thực hóa kịch bản tăng trưởng hai con số, hệ thống thể chế không thể vận hành theo phương thức cũ. Khái niệm "Chính phủ kiến tạo" đang được chuyển hóa thành những hành động lập pháp và hành pháp chưa từng có tiền lệ.

Phân tích cụ thể hơn về khía cạnh này, ông Phan Đức Hiếu, Đại biểu Quốc hội chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, cho biết tốc độ, cách thức và tư duy làm luật hiện nay đã thay đổi một cách sâu sắc, mạnh mẽ. Minh chứng rõ nét không chỉ là khối lượng công việc “khổng lồ” trong các kỳ họp Quốc hội gần đây, với hàng loạt văn bản quy phạm pháp luật được thông qua và luật được thông qua có nhiều thay đổi đột phá về tư duy, như hàng loạt nghị quyết đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho dự án đầu tư. Về tính quyết liệt, có những nghị quyết mang tính thể chế hóa cao độ được hoàn thành với thời gian rất nhanh chóng, Quốc hội không còn áp dụng tư duy "chờ đến cuối kỳ họp mới thông qua" mà chuyển sang nguyên tắc cuốn chiếu: Dự án luật nào hoàn thiện, tiếp thu đủ ý kiến chất lượng là được bấm nút thông qua ngay với quan điểm "sớm ngày nào tốt cho xã hội, cho doanh nghiệp ngày đó."

Đặc biệt, tư duy quản lý đã nhường bước cho tư duy kiến tạo phát triển trong xây dựng luật. Lấy ví dụ từ Luật Đầu tư sửa đổi, ông Hiếu chỉ ra sự thay đổi mang tính đột phá khi áp dụng danh mục ‘loại trừ’ các dự án phải chấp thuận chủ trương đầu tư. Thay vì tình trạng “mù mờ” như trước đây khiến doanh nghiệp phải dò dẫm từng bước, luật hiện hành quy định rõ một danh mục cụ thể các dự án phải xin chấp thuận; Những dự án nằm ngoài danh mục này sẽ tự động được triển khai bước tiếp theo. Tương tự, Luật Quy hoạch 2025 đã xóa bỏ hoàn toàn nỗi ám ảnh của nhà đầu tư khi phải đối mặt với "rừng quy hoạch" chồng chéo. Với nguyên tắc "1+1," khi chấp thuận chủ trương đầu tư hay thẩm định thiết kế cơ sở, cơ quan chức năng chỉ lấy duy nhất một quy hoạch làm căn cứ. Thậm chí, khi có hai quy hoạch mâu thuẫn, dự án vẫn không bị đình trệ; Cơ quan có thẩm quyền sẽ chọn một quy hoạch làm cơ sở để dự án chạy tiếp, quy hoạch còn lại sẽ được điều chỉnh song song. Một tiền lệ quan trọng là Quốc hội khóa XV cũng ban hành Nghị quyết số 206/2025/QH15, trao cơ chế đặc biệt cho Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội được phép dùng nghị quyết để lập tức tháo gỡ khó khăn, vướng mắc bất cập của luật, nghị định một cách nhanh chóng. Kết quả đã bãi bỏ hàng nghìn điều kiện kinh doanh cho doanh nghiệp.

Nhìn từ góc độ thực thi, ông Nguyễn Xuân Thọ, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính), cho biết trong thời gian qua, Bộ Tài chính đã chủ động cắt giảm và đơn giản hóa 837 trên tổng số 962 thủ tục hành chính, giúp tiết kiệm hơn 40.000 tỷ đồng chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí trong 9 tháng của năm 2026 cũng đạt quy mô lên tới 245,6 nghìn tỷ đồng, trực tiếp bơm nguồn lực vào quá trình sản xuất. Môi trường kinh doanh đang chuyển dịch mạnh mẽ từ phương thức "tiền kiểm" sang "hậu kiểm." Những nỗ lực này đã giúp Việt Nam thăng hạng ấn tượng trên các bảng đánh giá quốc tế, tiêu biểu là việc lọt vào nhóm 1 toàn cầu về hiệu quả vận hành theo chỉ số B-READY năm 2025 của Ngân hàng Thế giới.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng nhìn nhận thực tế một cách sòng phẳng. Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng lưu ý chính sách tốt chưa chắc tự động tạo ra kết quả tốt. Khoảng cách từ văn bản chủ trương đến thực tiễn đời sống vẫn là một thách thức. Sự thiếu đồng bộ trong thực thi ở các cấp địa phương có thể làm mất đi cơ hội thị trường của doanh nghiệp. Do đó, yêu cầu xuyên suốt trong kỷ nguyên mới là chuyển từ cải cách trên văn bản sang cải cách được cảm nhận thực tế: Quy định dễ thực hiện hơn, thời gian xử lý ngắn hơn và dự án được triển khai nhanh hơn.

Sự chuyển mình của khu vực Nhà nước tạo ra không gian, nhưng chính các doanh nhân mới là người lấp đầy không gian đó bằng giá trị vật chất và tinh thần cho xã hội. Để đáp ứng yêu cầu của thời đại mới, mô hình hoạt động của doanh nghiệp buộc phải thay đổi từ gốc rễ.

Tiến sỹ Nguyễn Đắc Bình Minh, Phó Viện trưởng Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ), nhận định quá trình đi từ tri thức đến thị trường là một hành trình từ 0 đến 100%. Nếu như từ 0 đến 1 là giai đoạn nghiên cứu cơ bản tạo ra công nghệ, thì hoạt động đổi mới sáng tạo lại nằm ở chặng đường đưa công nghệ đó ứng dụng ra thị trường để tạo ra “n” sản phẩm và “n” giải pháp. Đã qua rồi cái thời nghiên cứu khoa học chỉ cất trong ngăn kéo phòng thí nghiệm. Việc đánh giá sự thành công hiện nay không dựa vào số lượng công trình nghiên cứu, mà phải dựa trên hiệu quả thực tiễn, tính tác động và giá trị gia tăng mang lại cho nền kinh tế. Trong hệ sinh thái này, doanh nghiệp phải được đặt ở vị trí trung tâm. Nhà nước và các viện, trường sẽ xoay quanh doanh nghiệp. Theo ông, doanh nghiệp cần chủ động đưa ra "bài toán" thực tiễn để các nhà khoa học tìm lời giải, từ đó biến khoa học công nghệ thành đòn bẩy cạnh tranh.

Để đứng vững trước “sóng gió” của hội nhập, nền tảng cốt lõi ở thị trường nội địa là yếu tố sống còn. Với bề dày di sản hơn 150 năm, ông Tan chia sẻ Sabeco đang vận hành 26 nhà máy trải dài khắp đất nước, đạt công suất 2,4 tỷ lít mỗi năm. Đáng chú ý, 94% giá trị mua sắm của doanh nghiệp đến từ các nhà cung cấp nội địa. Con số này chính là minh chứng sống động cho tinh thần xây dựng hệ sinh thái kinh doanh bền vững. Khi những "con sếu đầu đàn" nâng cao tiêu chuẩn chất lượng mang tầm quốc tế, toàn bộ chuỗi cung ứng, từ các đối tác đến doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nước, cũng bắt buộc phải chuyển mình và phát triển theo. Theo ông, sự hiện diện mạnh mẽ của các sản phẩm Việt tại hơn 40 quốc gia, cùng mức tăng trưởng xuất khẩu đột phá 221% trong nửa đầu năm 2026 của Sabeco, đây không chỉ là thành tựu riêng của một tập đoàn, mà còn là thước đo khẳng định năng lực sản xuất của quốc gia.

Chia sẻ về sự chuyển đổi từ cạnh tranh bằng chi phí sang cạnh tranh bằng giá trị và thương hiệu trên trường quốc tế, Dưới góc nhìn thực tiễn của một doanh nghiệp dẫn đầu, Tổng Giám đốc Tổng Công ty Bia - Rượu - Nước giải khát Sài Gòn (Sabeco), ông Tan Teck Chuan Lester, nhấn mạnh rằng doanh nghiệp Việt Nam hiện không chỉ cạnh tranh bằng giá cả mà phải cạnh tranh bằng tính phù hợp. Việc vươn ra toàn cầu không đơn thuần là xuất khẩu được bao nhiêu lít bia, mà là việc các thương hiệu mang bản sắc Việt Nam, như Bia Sài Gòn, Bia 333 có được người tiêu dùng quốc tế nhận biết, tin tưởng và lựa chọn duy trì trong dài hạn hay không.

Tại Diễn đàn, các phát biểu và nội dung trao đổi của các đại biểu nhìn chung nhấn mạnh yêu cầu kết hợp mục tiêu tăng trưởng cao với ổn định kinh tế vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực. Các trọng tâm được đặt ra gồm phát triển cân bằng hệ thống tài chính và thị trường vốn; Nâng cao hiệu quả đầu tư, nhất là đầu tư công; Phát huy vai trò của doanh nghiệp Nhà nước, doanh nghiệp tư nhân và khu vực đầu tư nước ngoài trong một hệ sinh thái liên kết; Tiếp tục tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, thủ tục và tiếp cận nguồn lực.

Cùng với trách nhiệm kiến tạo của Nhà nước, định hướng của Diễn đàn đề cao trách nhiệm tự đổi mới của doanh nghiệp: Quản trị tài chính minh bạch, sử dụng vốn hiệu quả, chuyển từ tăng quy mô sang tăng năng suất và giá trị, đáp ứng chuẩn mực cao hơn về chất lượng, lao động, môi trường và quản trị. Đây là điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu.

Với vai trò tổ chức đại diện cộng đồng doanh nghiệp, đại diện VCCI cho xác định đối thoại chính sách không dừng ở việc tập hợp ý kiến mà cần gắn với dữ liệu, bằng chứng, phân loại đúng vấn đề và theo dõi quá trình xử lý. Trên cơ sở nội dung diễn đàn, VCCI sẽ phối hợp với các hiệp hội doanh nghiệp tổng hợp các kiến nghị theo nhóm vấn đề và thẩm quyền; Tiếp tục tham gia xây dựng, phản biện chính sách đồng thời thúc đẩy hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực quản trị, đổi mới sáng tạo, liên kết và hội nhập./.