Nghiên cứu của UOB cho thấy 85% doanh nghiệp Việt Nam có tâm lý tích cực, dự báo tăng trưởng và chuyển đổi số mạnh mẽ trong bối cảnh toàn cầu biến động.

Tâm lý kinh doanh tại Việt Nam đang phục hồi mạnh mẽ bất chấp môi trường hoạt động vẫn tiềm ẩn nhiều thách thức, từ chi phí gia tăng đến những bất ổn toàn cầu liên quan đến thương mại và địa chính trị.

Theo Nghiên cứu Triển vọng Doanh nghiệp năm 2026 của Ngân hàng UOB, 85% doanh nghiệp Việt Nam ghi nhận tâm lý kinh doanh tích cực, tăng mạnh so với mức 48% của năm 2025, thời điểm niềm tin doanh nghiệp chịu tác động từ các biến động liên quan đến chính sách thuế quan của Hoa Kỳ.

Các doanh nghiệp kỳ vọng kết quả kinh doanh sẽ cải thiện trong năm 2026 và dự báo tăng trưởng doanh thu mạnh hơn trong giai đoạn 2027-2028. Tuy nhiên, một số doanh nghiệp cũng cho biết chi phí đang gia tăng do ảnh hưởng của thuế quan và căng thẳng địa chính trị. Điều này cho thấy nhu cầu ngày càng lớn đối với các giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động, kiểm soát chi phí và hỗ trợ chuyển đổi bền vững trong bối cảnh kinh doanh phức tạp.

AI trở thành động lực tăng trưởng mới

Chuyên gia UOB cho biết bên cạnh những lo ngại về thương mại và địa chính trị, quản lý năng lượng đang nổi lên như một ưu tiên chiến lược của doanh nghiệp Việt Nam. Nghiên cứu cho thấy 96% doanh nghiệp coi trọng việc quản lý và sử dụng năng lượng hiệu quả, cao hơn đáng kể so với mức trung bình khu vực là 87%.

Trước biến động của thị trường năng lượng toàn cầu và nguy cơ gián đoạn nguồn cung, doanh nghiệp đang chủ động hơn trong chiến lược sử dụng năng lượng, trong đó 55% ưu tiên đảm bảo nguồn cung năng lượng ổn định và bền vững cho hoạt động sản xuất kinh doanh; 53% tập trung tối ưu hóa sử dụng năng lượng; còn 47% chú trọng cắt giảm mức tiêu thụ và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, doanh nghiệp đang tăng đầu tư vào những giải pháp tiết kiệm năng lượng như máy móc hiệu suất cao (43%) và năng lượng Mặt Trời (42%), nhằm cân bằng giữa kiểm soát chi phí và phát triển bền vững.

Cùng với quản lý năng lượng, chuyển đổi số tiếp tục được đẩy mạnh, trong đó trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng đóng vai trò quan trọng trong chiến lược tăng trưởng.

Theo khảo sát, các doanh nghiệp đã bắt đầu triển khai AI, dù phần lớn vẫn ở giai đoạn đầu. Chỉ khoảng 25% doanh nghiệp đã ứng dụng AI ở cấp độ nâng cao.

Nghiên cứu cho thấy mức độ trưởng thành số là yếu tố quyết định khả năng ứng dụng AI. Những doanh nghiệp sở hữu hệ thống số hóa tích hợp toàn diện có khả năng triển khai các giải pháp AI cao hơn đáng kể so với nhóm còn lại.

Hiệu quả thực tế của AI cũng ngày càng rõ nét. Có 49% doanh nghiệp ghi nhận năng suất được cải thiện, 47% đạt hiệu quả tiết giảm chi phí và 46% ghi nhận tăng trưởng doanh thu nhờ ứng dụng công nghệ này. Với niềm tin ngày càng lớn vào AI, hai phần ba doanh nghiệp dự kiến tăng ngân sách đầu tư cho AI thêm hơn 25% trong năm 2026.

Tuy nhiên, quá trình triển khai vẫn gặp không ít rào cản. Các thách thức lớn nhất gồm chi phí và hạn chế nguồn lực tài chính (49%), những giới hạn trong giải pháp AI và hệ sinh thái đối tác (48%), cùng các vấn đề liên quan đến dữ liệu và mức độ sẵn sàng của hệ thống (47%).

Đa dạng hóa chuỗi cung ứng, hướng mạnh ra ASEAN

Kết quả nghiên cứu của UOB cũng cho thấy quản lý chuỗi cung ứng tiếp tục là ưu tiên chiến lược khi 97% doanh nghiệp Việt Nam đánh giá đây là yếu tố quan trọng đối với hoạt động kinh doanh.

Dù các gián đoạn đã giảm bớt so với những năm trước, nhiều rủi ro vẫn hiện hữu, đặc biệt là rủi ro địa chính trị (40%) và sự phức tạp trong hoạt động mua sắm (34%). Bên cạnh đó, sự thiếu rõ ràng trong các quy định pháp lý cũng là mối quan ngại lớn, ảnh hưởng đến 88% doanh nghiệp.

Để tăng cường khả năng chống chịu, doanh nghiệp đang chủ động đa dạng hóa chuỗi cung ứng, một số doanh nghiệp dự kiến mở rộng mạng lưới nhà cung cấp trong năm 2026. Hơn một nửa hướng tới gia tăng số lượng nhà cung cấp trong khu vực ASEAN, trong khi 23% tập trung vào nguồn cung nội địa.

Xu hướng dịch chuyển hoạt động sản xuất về các thị trường gần hơn cũng ngày càng rõ nét. Khoảng một phần ba doanh nghiệp có kế hoạch thiết lập hoặc mở rộng hoạt động sản xuất trong nước, trong khi 43% cân nhắc mở rộng sản xuất sang các nước ASEAN. Điều này tiếp tục củng cố vai trò của khu vực như một trung tâm sản xuất và chuỗi cung ứng quan trọng.

Sự dịch chuyển trong chuỗi cung ứng cũng thúc đẩy làn sóng mở rộng ra thị trường quốc tế. Một số doanh nghiệp Việt Nam đã mở rộng hoạt động kinh doanh ra nước ngoài trong năm 2025 và dự kiến tiếp tục mở rộng trong ba năm tới.

Đáng chú ý, 80% doanh nghiệp Việt Nam có kế hoạch đầu tư ra nước ngoài trong vòng hai năm tới, với quy mô đầu tư trung bình dự kiến vượt 28 triệu USD.

ASEAN tiếp tục là điểm đến ưu tiên hàng đầu khi được 65% doanh nghiệp lựa chọn cho kế hoạch mở rộng. Trong đó, Thái Lan, Singapore và Indonesia là những thị trường nhận được nhiều sự quan tâm nhất.

Tuy vậy, quá trình mở rộng quốc tế vẫn đi kèm không ít thách thức. Các doanh nghiệp cho biết khó khăn lớn nhất là đáp ứng các yêu cầu pháp lý, quy định, tuân thủ và nghĩa vụ thuế (36%); tìm kiếm đối tác địa phương phù hợp (36%); cũng như tiếp cận các cơ hội hợp tác với doanh nghiệp lớn hoặc các tổ chức có liên kết với Chính phủ.

Nhằm hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua các rào cản pháp lý và vận hành, đồng thời hiện thực hóa kế hoạch mở rộng quốc tế, chuyên gia UOB cho biết đang tận dụng năng lực khu vực cùng mạng lưới 11 Trung tâm Tư vấn Đầu tư Trực tiếp Nước ngoài (FDI) trên khắp châu Á để hỗ trợ hoạt động đầu tư xuyên biên giới, từ thâm nhập thị trường, tư vấn pháp lý đến kết nối đối tác địa phương.

Ngân hàng cũng triển khai các giải pháp Quản lý tài chính Chuỗi cung ứng trên nền tảng UOB Infinity tại Việt Nam, cho phép doanh nghiệp quản lý chuỗi cung ứng theo hình thức số hóa trên một nền tảng duy nhất, xuyên suốt nhiều thị trường.

Bà Phạm Như Anh - Giám đốc Khối Ngân hàng Bán buôn, Ngân hàng UOB Việt Nam nhận định các doanh nghiệp Việt Nam đang thể hiện khả năng thích ứng và sức chống chịu mạnh mẽ trong bối cảnh toàn cầu nhiều biến động. Theo bà Phạm Như Anh, doanh nghiệp không chỉ phục hồi mà còn đang chuyển đổi mạnh mẽ thông qua đầu tư vào năng lực số, củng cố chuỗi cung ứng và mở rộng sang ASEAN nhằm nắm bắt cơ hội tăng trưởng dài hạn.

Bước sang năm thứ bảy triển khai, Nghiên cứu Triển vọng Doanh nghiệp của UOB được thực hiện 2 lần mỗi năm và tiếp tục mở rộng phạm vi nhằm phản ánh kịp thời những thay đổi của môi trường kinh tế và địa chính trị toàn cầu.

Nghiên cứu năm 2026 được tiến hành tại 7 thị trường gồm Singapore, Indonesia, Malaysia, Thái Lan, Việt Nam, Trung Quốc Đại lục và Hồng Kông (Trung Quốc)./.