Trong bối cảnh áp lực từ giá năng lượng thế giới gia tăng, Chính phủ đang quyết liệt triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm ổn định mặt bằng giá cả.

Bên cạnh việc sử dụng linh hoạt Quỹ bình ổn giá xăng dầu, Nhà nước đã thực hiện giảm các loại thuế trong cơ cấu giá xăng dầu về mức 0%.

Ngày 3/6, Bộ Tài chính thông tin về công tác điều hành giá trong những tháng đầu năm 2026. Theo đó, dưới sự chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Ban Chỉ đạo điều hành giá, công tác quản lý giá đã được triển khai một cách chủ động, góp phần quan trọng vào việc kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và đảm bảo an sinh xã hội. Tuy nhiên, những biến động từ thị trường quốc tế, đặc biệt là căng thẳng địa chính trị, đang đặt ra những thách thức không nhỏ cho mục tiêu giữ vững chỉ số giá tiêu dùng trong thời gian tới.

Chủ động hóa giải áp lực

Báo cáo từ Bộ Tài chính cho thấy từ đầu năm đến nay, các bộ, ngành và địa phương đã bám sát nhiệm vụ, triển khai kịp thời các biện pháp quản lý giá thuộc thẩm quyền. Việc theo dõi sát diễn biến thị trường và bảo đảm cân đối cung-cầu hàng hóa, đặc biệt là các mặt hàng thiết yếu, luôn được đặt lên hàng đầu. Tuy nhiên, bước sang tháng 3/2026, thị trường toàn cầu chứng kiến những rung lắc mạnh mẽ do ảnh hưởng của xung đột quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran. Hệ lụy trực tiếp là giá xăng dầu thế giới tăng vọt, kéo theo sự đứt gãy và khó khăn trong hoạt động vận tải tuyến quốc tế.

Mặc dù các yếu tố này chưa trực tiếp làm gián đoạn nguồn cung hàng hóa trong nước, nhưng tác động dây chuyền từ giá xăng dầu tăng cao đã bắt đầu hiện hữu. Trên thực tế, chi phí logistics và năng lượng tăng đã tạo áp lực tăng giá lên các nhóm hàng trọng điểm, như phân bón, vật liệu xây dựng, thức ăn chăn nuôi và thực phẩm. Trước tình hình này, Chính phủ đã kịp thời chỉ đạo yêu cầu Bộ Công Thương và Bộ Tài chính triển khai các biện pháp bình ổn.

Cụ thể, bên cạnh việc sử dụng linh hoạt Quỹ bình ổn giá xăng dầu, Nhà nước đã thực hiện giảm các loại thuế trong cơ cấu giá xăng dầu về mức 0%, đồng thời ngân sách Nhà nước cũng được bổ sung dự toán để tạm ứng cho Quỹ Bình ổn giá, nhằm đảm bảo nguồn cung và hạ nhiệt giá thành. Đây là các giải pháp quan trọng giúp doanh nghiệp và người dân giảm bớt gánh nặng chi phí sản xuất và sinh hoạt.

Không chỉ dừng lại ở các mặt hàng năng lượng, Bộ Tài chính còn chủ động điều hành chính sách tài khóa theo hướng linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với các chính sách vĩ mô khác. Việc tiếp tục triển khai chính sách giảm 2% thuế giá trị gia tăng (VAT) đến hết năm 2026 đối với nhiều nhóm hàng hóa, dịch, giúp doanh nghiệp giảm trực tiếp chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm, từ đó duy trì sức mua và ổn định thị trường.

Đáng chú ý, các chính sách an sinh xã hội mang tính bước ngoặt cũng đã được thực thi. Bộ Tài chính cho biết kể từ năm học 2025-2026, Nhà nước thực hiện miễn học phí cho học sinh từ bậc mầm non đến hết trung học phổ thông công lập trên toàn quốc. Cùng với đó, giá sách giáo khoa cũng được điều chỉnh giảm từ 5-20%. Những biện pháp này không chỉ có ý nghĩa nhân văn sâu sắc mà còn trực tiếp giảm bớt áp lực chi tiêu cho các gia đình, góp phần kiềm chế mức tăng của chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trong lĩnh vực dịch vụ giáo dục.

Tăng cường kỷ cương quản lý giá

Số liệu từ Cục Thống kê đã phản ánh rõ nét những biến động của thị trường trong 5 tháng của năm. Chỉ số CPI tăng chủ yếu do yếu tố mùa vụ và sự leo thang của giá nguyên liệu thế giới. Trong tháng Hai, nhu cầu mua sắm và đi lại tăng cao dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ đã đẩy CPI tăng 1,14% so với tháng Một. Áp lực tiếp tục gia tăng trong tháng Ba và tháng Tư do giá xăng dầu, gas và vật liệu xây dựng cùng tăng mạnh.

Tính chung 4 tháng, CPI đã tăng 3,99% so với cùng kỳ năm trước, trong khi lạm phát cơ bản ở mức 3,89%. Trong số 11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng chính, có tới 10 nhóm tăng giá. Điều này cho thấy áp lực lạm phát đang hiện hữu trên diện rộng, đòi hỏi các kịch bản ứng phó phải thực sự quyết liệt và chi tiết hơn. Để chủ động ứng phó, ngay trong tháng 3/2026, Bộ Tài chính đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 28/CT-TTg ngày 2/4/2026, tiếp nối là Công văn số 5807 BTC-QLG ngày 8/5/2026.

Các văn bản này yêu cầu các Bộ, ngành và địa phương phải tăng cường tối đa công tác quản lý, đảm bảo tính công khai, minh bạch. Đặc biệt, yêu cầu đặt ra là phải phát hiện và ngăn chặn kịp thời các hành vi tăng giá bất hợp lý, thao túng hoặc nâng khống giá bán để trục lợi trong bối cảnh thị trường biến động. Việc kiểm soát chặt chẽ giá các dịch vụ thiết yếu, sau khi giá xăng dầu biến động, được xem là nhiệm vụ trọng tâm để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và ổn định sản xuất.

Bộ Tài chính dự báo về những tháng còn lại của năm 2026, kinh tế thế giới được tiếp tục đối mặt với nhiều yếu tố bất định (như xung đột địa chính trị kéo dài, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng và chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn còn tiềm ẩn thay đổi khó lường). Những diễn biến này có thể gây biến động đối với giá năng lượng và các mặt hàng đầu vào quan trọng, từ đó tác động đến mặt bằng giá trong nước.

Để kiểm soát lạm phát, hỗ trợ hoạt động sản xuất kinh doanh, bảo đảm an sinh xã hội và củng cố niềm tin của doanh nghiệp, nhà đầu tư, (tại Thông báo số 219/TB-VPCP ngày 29/4/2026 của Văn phòng Chính phủ), Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương tăng cường công tác theo dõi, phân tích diễn biến cung cầu và giá các mặt hàng thiết yếu; Chú trọng các giải pháp về bảo đảm, điều hòa cung-cầu.

Lãnh đạo Chính phủ cũng yêu cầu các cơ quan chức năng đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra và giám sát thị trường, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về giá, sử dụng linh hoạt, hiệu quả các công cụ, biện pháp điều tiết giá theo quy định của pháp luật về giá để kiểm soát, bình ổn thị trường đối với các hàng hóa, dịch vụ theo lĩnh vực quản lý./.