Đại diện HĐND các tỉnh, thành phố chia sẻ kinh nghiệm, giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật của UBND cùng cấp và văn bản của HĐND cấp cơ sở.

Sáng 28/5, tại Hà Nội, đại diện Hội đồng Nhân dân các tỉnh, thành phố đã chia sẻ về vai trò của Hội đồng Nhân dân trong việc kiểm soát quyền lực nhà nước đối với bộ máy chính quyền hai cấp; chia sẻ kinh nghiệm và giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật của Ủy ban Nhân dân cùng cấp và văn bản của Hội đồng Nhân dân cấp cơ sở...

Kiểm soát quyền lực nhà nước đối với bộ máy chính quyền hai cấp

Chia sẻ về vai trò của Hội đồng Nhân dân trong việc kiểm soát quyền lực nhà nước đối với bộ máy chính quyền hai cấp, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy, Chủ tịch Hội đồng Nhân dân thành phố Cần Thơ Đồng Văn Thanh cho biết kiểm soát quyền lực nhà nước là nguyên tắc cốt lõi của một nền quản trị quốc gia hiện đại, minh bạch và hiệu quả. Quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân, phải được kiểm soát bằng cơ chế đồng bộ, chặt chẽ.

Ông Đồng Văn Thanh cho biết trong giai đoạn chiến lược hướng tới năm 2030, khi Cần Thơ đang tăng tốc phát triển để khẳng định vị thế trung tâm của vùng Đồng bằng sông Cửu Long theo Nghị quyết của Bộ Chính trị, áp lực lên bộ máy hành chính hai cấp là rất lớn.

Nếu quyền lực hành chính không được kiểm soát tốt nguy cơ lạm quyền, né tránh trách nhiệm hoặc kém hiệu quả trong thực thi công vụ sẽ trở thành điểm nghẽn của sự phát triển.

Với nhận thức đó, thời gian qua, Hội đồng Nhân dân thành phố Cần Thơ đã triển khai đồng bộ với nhiều giải pháp nhằm kiểm soát quyền lực đối với bộ máy chính quyền hai cấp, tập trung vào 4 hoạt động cốt lõi. Đó là kiểm soát quyền lực nhà nước thông qua hoạt động ban hành nghị quyết.

Từ 1/7/2025 đến nay, Hội đồng Nhân dân thành phố đã tổ chức 11 kỳ họp, ban hành hơn 150 nghị quyết, trong đó có nhiều nghị quyết quan trọng về thể chế, phân cấp phân quyền, phát triển kinh tế-xã hội, ngân sách và công tác tổ chức, bộ máy, cán bộ. Bên cạnh đó là kiểm soát quyền lực nhà nước thông qua hoạt động giám sát; hoạt động chất vấn và trả lời chất vấn; phân cấp phân quyền; tiếp xúc cử tri...

Trong thời gian tới, Hội đồng Nhân dân thành phố sẽ trình Ban Thường vụ Thành Ủy ban Nhân dân hành Chỉ thị về lãnh đạo, chỉ đạo tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng hoạt động của Hội đồng Nhân dân, trong đó quan tâm hơn nữa các hình thức hoạt động có nhiều ý nghĩa trong việc kiểm soát quyền lực nhà nước đối với bộ máy chính quyền hai cấp.

Bên cạnh đó, tiếp tục quan tâm công tác rà soát, xử lý, hoàn thiện thể chế của địa phương; nghiên cứu, xây dựng các cơ chế phân cấp, phân quyền phù hợp, kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Đồng thời, phát huy vai trò, trách nhiệm của đại biểu và tổ đại biểu Hội đồng Nhân dân; chú trọng nâng cao chất lượng của đại biểu, đặc biệt là đại biểu hoạt động chuyên trách; tiếp tục đổi mới, điều hòa hợp lý các hình thức giám sát tại kỳ họp, chuyển đổi số toàn diện hoạt động giám sát, cụ thể; xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu giám sát liên thông giữa Hội đồng Nhân dân hai cấp và kết nối với hệ thống quản lý của chính quyền nhằm đảm bảo tính toàn diện, sâu sát và khả thi, nhất là đối với các vấn đề khó khăn, vướng mắc trong chỉ đạo, điều hành của Ủy ban Nhân dân thành phố và hoạt động của bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp.

Cùng với đó, đổi mới mạnh mẽ và toàn diện hoạt động tiếp xúc cử tri theo hướng thực chất, dân chủ và trách nhiệm; lấy sự hài lòng, tín nhiệm của cử tri, nhân dân làm thước đo hiệu quả hoạt động của bộ máy chính quyền.

Đi sâu kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ và thực thi công vụ, Hội đồng Nhân dân thành phố sẽ tăng cường cơ chế lấy phiếu tín nhiệm, bỏ phiếu tín nhiệm đối với các chức danh do Hội đồng Nhân dân bầu một cách thực chất, định kỳ. Đây là công cụ kiểm soát quyền lực tối cao, buộc người đứng đầu bộ máy nhà nước hành chính hai cấp phải liên tục tự soi, tự sửa và nâng cao trách nhiệm. Cùng với đó là tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng, nhất là cho đại biểu Hội đồng Nhân dân mới, bộ phận tham mưu, giúp việc cho Hội đồng Nhân dân các cấp, ông Đồng Văn Thanh nêu rõ.

Nâng cao nhận thức về hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật

Chia sẻ kinh nghiệm và giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật của Ủy ban Nhân dân cùng cấp và văn bản của Hội đồng Nhân dân cấp cơ sở, Phó Chủ tịch Hội đồng Nhân dân tỉnh Hà Tĩnh Nguyễn Thị Việt Hà nêu rõ nhiệm kỳ 2021-2026, Hội đồng Nhân dân tỉnh Hà Tĩnh đã chủ động đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng quyết nghị và giám sát; kịp thời ban hành nhiều cơ chế, chính sách phục vụ phục hồi và phát triển kinh tế-xã hội; đồng thời tăng cường giám sát văn bản quy phạm pháp luật theo hướng thực chất hơn, chặt chẽ hơn và gắn với yêu cầu kiểm soát quyền lực nhà nước ở địa phương với nhiều kết quả nổi bật.

Từ thực tiễn hoạt động của Hội đồng Nhân dân tỉnh Hà Tĩnh nhiệm kỳ 2021-2026, Thường trực Hội đồng Nhân dân tỉnh đề xuất nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò của hoạt động giám sát văn bản quy phạm pháp luật. Thường trực Hội đồng Nhân dân, các ban Hội đồng Nhân dân và từng đại biểu Hội đồng Nhân dân cần chuyển mạnh từ tư duy “xem xét văn bản” sang tư duy “giám sát quyền lực thông qua văn bản." Giám sát phải đi vào thực chất, kịp thời phát hiện những quy định chồng chéo, vượt thẩm quyền, thiếu tính khả thi hoặc không còn phù hợp với thực tiễn để kiến nghị xử lý, hoàn thiện.

Bên cạnh đó là đổi mới phương thức giám sát theo hướng chủ động, thường xuyên, chuyên sâu và tích hợp; đổi mới tư duy xây dựng thể chế theo hướng “linh hoạt nhưng có kiểm soát," nâng cao năng lực phản ứng chính sách trước những vấn đề mới phát sinh; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu phục vụ giám sát; kiên quyết xử lý sau giám sát, tháo gỡ điểm nghẽn và bảo vệ cán bộ đổi mới...

Thường trực Hội đồng Nhân dân tỉnh Hà Tĩnh kiến nghị Trung ương nghiên cứu quy định cụ thể hơn về phạm vi phân cấp, phân quyền cho chính quyền cấp xã, nhất là thẩm quyền quyết định các cơ chế, chính sách phục vụ phát triển kinh tế-xã hội ở địa phương; đồng thời phải gắn việc giao nhiệm vụ, thẩm quyền với bảo đảm nguồn lực thực hiện tương ứng. Việc phân cấp cần theo hướng “giao quyền phải đi đôi với giao nguồn lực, giao trách nhiệm phải đi đôi với bảo đảm điều kiện thực hiện," qua đó tạo điều kiện để Hội đồng Nhân dân cấp xã thực sự phát huy vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, chủ động quyết định và tổ chức thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ phát triển trên địa bàn.

Bên cạnh đó, có cơ chế, chính sách hỗ trợ về nguồn lực, hạ tầng công nghệ thông tin và xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ hoạt động của hệ thống cơ quan dân cử các cấp; ban hành hướng dẫn thống nhất về chuyển đổi số, “Hội đồng Nhân dân số” trong hoạt động của Hội đồng Nhân dân các cấp, bảo đảm kết nối, liên thông, khai thác hiệu quả dữ liệu phục vụ công tác giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng ở địa phương./.