Trải qua 56 năm kể từ khi thiết lập quan hệ đến nay, Việt Nam và Sri Lanka luôn củng cố tình hữu nghị truyền thống tốt đẹp và tăng cường hợp tác nhiều mặt vì lợi ích của nhân dân hai nước.

Tiếp sau chuyến thăm cấp Nhà nước đến Cộng hòa Ấn Độ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm cấp Nhà nước tới Cộng hòa xã hội chủ nghĩa dân chủ Sri Lanka vào ngày 7 và 8/5/2026 theo lời mời của Tổng thống Sri Lanka Anura Kumara Dissanayake.

Đây là chuyến thăm cấp cao nhất của Lãnh đạo Việt Nam đến Sri Lanka trong lịch sử kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1970.

Chuyến thăm góp phần củng cố mối quan hệ hữu nghị truyền thống, thắt chặt tình cảm hữu nghị chân thành giữa Lãnh đạo và nhân dân hai nước đã được xây dựng trong suốt chiều dài lịch sử hơn nửa thế kỷ qua.

56 năm quan hệ hữu nghị truyền thống Việt Nam-Sri Lanka phát triển tốt đẹp

Việt Nam và Sri Lanka thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 21/7/1970. Trước đó, hai nước đã có những mối liên kết sâu đậm từ trong lịch sử, bắt nguồn từ sự tương đồng về Phật giáo và các giá trị tư tưởng chung, cùng có khát vọng hòa bình, độc lập, tự do và hạnh phúc cho nhân dân.

Trên hành trình tìm đường cứu nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dừng chân tại Sri Lanka và đây cũng là nơi Người nhiều lần thăm sau này.

Sử sách ghi lại ít nhất 3 lần Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tới Sri Lanka vào các năm 1911, 1928 và 1946. Các thế hệ lãnh đạo và người dân Sri Lanka luôn dành tình cảm khâm phục, kính trọng và yêu quý Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Người là một trong số ít lãnh tụ nước ngoài có tượng đặt ở Thủ đô Colombo. Năm 2013, Sri Lanka đã xây dựng và khánh thành công trình Tượng đài Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng không gian Việt Nam-Hồ Chí Minh tại thủ đô Colombo. Đây là biểu tượng sinh động và trường tồn của mối quan hệ truyền thống lâu đời giữa hai dân tộc.

Trải qua 56 năm kể từ khi thiết lập quan hệ đến nay, Việt Nam và Sri Lanka luôn củng cố tình hữu nghị truyền thống tốt đẹp và tăng cường hợp tác nhiều mặt vì lợi ích của nhân dân hai nước.

Chính phủ hiện nay của Sri Lanka coi Việt Nam là hình mẫu phát triển kinh tế, hội nhập quốc tế thành công để học tập. Sri Lanka đã công nhận Việt Nam có nền kinh tế thị trường đầy đủ.

Mối quan hệ bền chặt giữa hai nước được đánh dấu bằng các chuyến thăm và tiếp xúc cấp cao của lãnh đạo hai nước. Có thể kể đến các chuyến thăm nổi bật như: Thủ tướng Phạm Văn Đồng thăm chính thức Sri Lanka (tháng 3/1978); Chủ tịch nước Trương Tấn Sang thăm Sri Lanka (tháng 10/2011); Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân thăm Sri Lanka (tháng 2/2013); Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Bùi Thanh Sơn gặp Tổng thống Sri Lanka Anura Kumara Dissanayaka nhân dịp tham dự Hội nghị thượng đỉnh Chính phủ thế giới 2025 (WGS 2025) tại Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) (tháng 2/2025); Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải thăm chính thức Sri Lanka (tháng 3/2025)…

Phía Sri Lanka có các chuyến thăm Việt Nam của: Tổng thống Mahinda Rajapaksa (tháng 10/2009); Chủ tịch Quốc hội Chamal Rajapaksa (tháng 7/2013); Thủ tướng D.M.Jayaratne dự Đại lễ Phật đản (tháng 5/2014); Thủ tướng Ranil Wickremesinghe thăm chính thức (tháng 4/2017), dự Hội nghị Ấn Độ Dương lần thứ 3 tại Hà Nội (tháng 8/2018), dự Hội nghị Diễn đàn Kinh tế thế giới về ASEAN (tháng 9/2018); Chủ tịch Quốc hội Karu Jayasuriya (tháng 4/2018); Phó Chủ tịch Quốc hội Chandima Weeerakkody thăm Việt Nam và dự Đại hội đồng Liên minh Nghị viện thế giới (IPU) lần thứ 132 (tháng 3/2015); Tổng thống Anura Kumara Dissanayaka thăm cấp Nhà nước và dự Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc Vesak (tháng 5/2025)…

Đặc biệt, năm 2025 hai nước kỷ niệm dấu mốc 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao với nhiều hoạt động ý nghĩa, trong đó nổi bật là chuyến thăm cấp Nhà nước đến Việt Nam và dự Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc Vesak của Tổng thống Sri Lanka Anura Kumara Dissanayake vào tháng 5/2025.

Đây là chuyến thăm Việt Nam đầu tiên của ông Dissanayaka trên cương vị Tổng thống (từ tháng 11/2024).

Trong khuôn khổ chuyến thăm, hai bên đã ra Tuyên bố chung, nhất trí về các phương hướng lớn đưa quan hệ song phương lên tầm cao mới; đồng thời ký kết các văn kiện hợp tác về kinh tế, thương mại, nông nghiệp, hải quan, khoa học - công nghệ, đầu tư và chuyển đổi số...

Điều này mở ra cơ hội đưa kim ngạch thương mại song phương lên 1 tỷ USD và phát triển các lĩnh vực mới như năng lượng tái tạo, du lịch, giáo dục và công nghệ cao.

Trên kênh Nghị viện, Sri Lanka đã thành lập Hội Nghị sỹ Hữu nghị Sri Lanka-Việt Nam vào tháng 3/2025, ghi một dấu mốc mới trong quan hệ hai nước nói chung và giữa hai Quốc hội nói riêng.

Nhóm Nghị sỹ hữu nghị Sri Lanka-Việt Nam luôn duy trì mối quan hệ hữu nghị khăng khít giữa Nghị viện Sri Lanka và Quốc hội Việt Nam.

Hai nước đã thiết lập được một số cơ chế quan trọng làm nền tảng cho hợp tác, trong đó có cơ chế Ủy ban Hợp tác song phương cấp Bộ trưởng Ngoại giao, Tham vấn chính trị cấp Thứ trưởng Ngoại giao, Ủy ban hợp tác thương mại…

Không chỉ duy trì quan hệ song phương tốt đẹp, Việt Nam và Sri Lanka còn phối hợp tốt tại các diễn đàn quốc tế và khu vực. Sri Lanka đã ủng hộ Việt Nam trở thành thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2023-2025; Ủy ban Di sản Thế giới của Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) nhiệm kỳ 2023-2027; trong khi Việt Nam ủng hộ Sri Lanka vào Hội đồng Kinh tế-Xã hội Liên hợp quốc (ECOSOC) nhiệm kỳ 2025-2027; Ban Chấp hành UNESCO nhiệm kỳ 2023-2027.

Hợp tác kinh tế, thương mại còn nhiều tiềm năng

Sri Lanka đã công nhận Việt Nam có nền kinh tế thị trường đầy đủ. Kim ngạch thương mại song phương hàng năm đạt khoảng 200 triệu USD, trong đó chủ yếu là hàng hóa của Việt Nam xuất khẩu sang Sri Lanka. Hai nước đặt mục tiêu sớm đưa kim ngạch thương mại hai chiều đạt mục tiêu 1 tỷ USD.

Cơ cấu thương mại hai nước mang tính bổ trợ lẫn nhau, không cạnh tranh trực tiếp: Việt Nam xuất khẩu chủ yếu là điện tử, dệt may, nguyên liệu công nghiệp; trong khi Sri Lanka có thế mạnh về chè, cao su, sợi và sản phẩm nông nghiệp. Đây là nền tảng thuận lợi để mở rộng hợp tác theo chiều sâu chuỗi cung ứng.

Về đầu tư, Sri Lanka hiện có 33 dự án còn hiệu lực tại Việt Nam với tổng vốn đầu tư khoảng 43 triệu USD.

Hợp tác song phương trong các lĩnh vực khác như tài chính, nông nghiệp, giáo dục, giao thông vận tải, văn hóa, du lịch, tôn giáo, giao lưu nhân dân… đang từng bước phát triển, hai bên đã ký hơn 30 văn kiện hợp tác.

Có thể kể đến như Hiệp định tránh đánh thuế hai lần (tháng 10/2005), Hiệp định vận chuyển hàng không (tháng 7/2012), Kế hoạch công tác về hợp tác phát triển nông nghiệp giai đoạn 2024-2026 (tháng 2/2024), Hiệp định hợp tác giáo dục giai đoạn 2023-2026 (tháng 8/2024)...

Đặc biệt, hợp tác văn hóa, Phật giáo và giao lưu nhân dân giữa hai nước ngày càng phát triển, trở thành trụ cột trong quan hệ hai nước. Với việc đề cao các giá trị hòa bình, từ bi, Phật giáo chính là sợi dây tâm linh gắn kết tình cảm và tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước Việt Nam và Sri Lanka.

Hợp tác văn hóa, du lịch, đặc biệt là du lịch tâm linh giữa hai nước vì thế cũng rất phát triển, hai nước dự kiến sẽ mở đường bay thẳng để gia tăng kết nối, thúc đẩy du lịch, giao thương. Năm 2025 đã có hơn 14.000 lượt người Sri Lanka sang Việt Nam du lịch, tìm hiểu cơ hội kinh doanh.

Tạo đột phá cho hợp tác hai nước trong giai đoạn mới

Có thể khẳng định, lịch sử 56 năm phát triển của mối quan hệ hữu nghị truyền thống, hợp tác tốt đẹp giữa Việt Nam và Sri Lanka đã ghi dấu những bước tiến vững chắc, thực chất.

Sự gắn kết bền chặt từ quá khứ đến hiện tại chính là cơ sở để Việt Nam và Sri Lanka hướng tới nâng tầm quan hệ song phương, tạo sức mạnh và hành trang để cả hai quốc gia vững bước trong giai đoạn phát triển mới.

Với nền tảng tốt đẹp đó, chuyến thăm cấp Nhà nước tới Sri Lanka của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam ngày 7 và 8/5/2026 là một dấu mốc nhằm đưa quan hệ Việt Nam-Sri Lanka lên tầm cao mới.

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường, chuyến thăm góp phần tạo xung lực và mở ra giai đoạn phát triển mới cho quan hệ hai nước với tin cậy chính trị được tăng cường ở mức cao hơn, hợp tác trên phạm vi và tầm mức sâu rộng hơn, hiệu quả và thực chất hơn.

Chuyến thăm không chỉ tiếp tục khẳng định sự quan tâm của Việt Nam trong thúc đẩy quan hệ với Sri Lanka mà còn thể hiện quyết tâm chung trong việc nâng tầm mối quan hệ hữu nghị truyền thống với Sri Lanka từ chiều sâu lịch sử sang hợp tác cùng phát triển, vì thịnh vượng chung của hai dân tộc.

Bên cạnh đó, chuyến thăm góp phần định hình khuôn khổ hợp tác hai nước cho giai đoạn tiếp theo. Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Cường đánh giá, Sri Lanka là nước có vị trí chiến lược quan trọng, án ngữ tuyến hàng hải quan trọng ở Ấn Độ Dương, đồng thời là thị trường tiềm năng với gần 30 triệu dân.

Việc thúc đẩy quan hệ với Sri Lanka sẽ giúp khai thác tiềm năng của thị trường này nói riêng và Nam Á nói chung, mở ra các cơ hội hợp tác kinh tế, gia tăng xuất khẩu và đầu tư của Việt Nam, củng cố chuỗi cung ứng trong một số lĩnh vực hai bên có thế mạnh.

Bên cạnh đó, chuyến thăm cũng nhằm thúc đẩy hợp tác biển, an ninh hàng hải, kết nối cảng biển, tăng cường hợp tác văn hóa, du lịch, Phật giáo và giao lưu nhân dân giữa hai nước.

Trong khi đó, Đại sứ Việt Nam tại Sri Lanka kiêm nhiệm Maldives Trịnh Thị Tâm nhận định rằng, trong bối cảnh cả hai nền kinh tế đang bước vào giai đoạn chuyển đổi quan trọng và sâu sắc, bên cạnh tăng cường tin cậy chính trị, chuyến thăm cấp Nhà nước đến Sri Lanka của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là cơ hội để hai bên thảo luận các biện pháp thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư; mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực tiềm năng như nông nghiệp, công nghệ cao, thủy sản, giáo dục-đào tạo, du lịch, logistics; ký kết hoặc thúc đẩy các thỏa thuận hợp tác mới.

Đại sứ Trịnh Thị Tâm kỳ vọng chuyến thăm sẽ tạo ra xung lực và khuôn khổ hợp tác mới cho quan hệ hai nước; mang lại các đột phá về kinh tế, thương mại, đầu tư, nông nghiệp, hàng không, logistics…. thông qua các thỏa thuận hợp tác cụ thể; đồng thời mở ra những hướng đi mới, đặc biệt là kinh tế số, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi năng lượng, phù hợp với nhu cầu phát triển của mỗi nước trong giai đoạn tới.

Cùng với chuyến thăm cấp Nhà nước Ấn Độ trước đó, chuyến thăm cấp Nhà nước Sri Lanka lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho thấy sự quan tâm, coi trọng của Việt Nam đối với khu vực Nam Á, quyết tâm cùng các nước trong khu vực thúc đẩy hợp tác theo chiều sâu vì lợi ích của nhân dân Việt Nam và các nước, vì hòa bình ổn định hợp tác và phát triển ở khu vực./.