Cùng với những dự án hạ tầng phục vụ APEC 2027, các động lực mới về thương mại, logistics, kinh tế số và dịch vụ chất lượng cao được kỳ vọng tạo sức bật cho đảo Ngọc trong giai đoạn tới.

Với định hướng kiến tạo khu kinh tế đặc biệt, Phú Quốc đang đứng trước cơ hội chuyển đổi mô hình tăng trưởng, từ trung tâm du lịch nghỉ dưỡng trở thành cực phát triển kinh tế biển đa ngành, có sức cạnh tranh quốc tế.

Cùng với những dự án hạ tầng phục vụ APEC 2027, các động lực mới về thương mại, logistics, kinh tế số và dịch vụ chất lượng cao được kỳ vọng tạo sức bật cho đảo Ngọc trong giai đoạn tới.

Tạo nền tảng cho cực tăng trưởng mới

Nằm trong vịnh Thái Lan, thuộc vùng biển Tây Nam của Việt Nam, Phú Quốc sở hữu vị trí địa kinh tế quan trọng, kết nối với đất liền qua các đầu mối Hà Tiên, Rạch Giá và với thị trường trong nước, quốc tế thông qua Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc.

Với diện tích tự nhiên 575,29km2, đảo Ngọc có nhiều lợi thế để phát triển kinh tế biển, đặc biệt là du lịch nghỉ dưỡng, dịch vụ thương mại và các ngành kinh tế gắn với khai thác không gian biển.

Những năm gần đây, kinh tế Phú Quốc duy trì đà phát triển năng động, từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch trong nước và quốc tế. Theo Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh An Giang Lê Trung Hồ, giai đoạn 2021-2025, tổng vốn đầu tư toàn xã hội huy động trên địa bàn đạt khoảng 114.828 tỷ đồng; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ đạt khoảng 198.512 tỷ đồng.

Trong 10 tháng năm 2026, Phú Quốc đón hơn 9,2 triệu lượt khách, tăng 30,4% so với cùng kỳ và vượt 8,8% kế hoạch năm. Trong đó, khách quốc tế đạt trên 2,1 triệu lượt, tăng 59,4%, vượt 6,4% kế hoạch.

Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng về quy mô khách du lịch và hoạt động đầu tư, yêu cầu đặt ra đối với Phú Quốc không chỉ là mở rộng công suất phục vụ mà còn phải nâng cao chất lượng tăng trưởng, đa dạng hóa sản phẩm và hình thành những ngành kinh tế có giá trị gia tăng cao. Đây là cơ sở để An Giang định hướng kiến tạo Phú Quốc trở thành Khu kinh tế đặc biệt, cụ thể hóa chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển những cực tăng trưởng mới.

Định hướng này được nhấn mạnh tại Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát triển du lịch Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên mới. Theo đó, Phú Quốc được xác định từng bước trở thành cực tăng trưởng mới, trung tâm du lịch nghỉ dưỡng biển cao cấp có sức cạnh tranh quốc tế, đủ năng lực thu hút các sự kiện lớn trên thế giới.

Giai đoạn 2026-2030, Phú Quốc đặt mục tiêu huy động hơn 195.000 tỷ đồng vốn đầu tư toàn xã hội; đến năm 2030, tổng giá trị sản phẩm (GRDP) đạt trên 66.290 tỷ đồng, đón khoảng 15 triệu lượt khách du lịch trong nước và quốc tế. Các ngành dịch vụ có giá trị gia tăng cao, du lịch sinh thái biển và kinh tế số được xác định là những động lực dẫn dắt.

So với mô hình phát triển trước đây, định hướng mới không chỉ đặt trọng tâm vào du lịch nghỉ dưỡng mà còn hướng đến hình thành hệ sinh thái kinh tế đa ngành, kết nối thương mại, logistics, dịch vụ y tế, giáo dục, công nghệ và các hoạt động kinh tế biển. Qua đó, Phú Quốc từng bước mở rộng vai trò từ điểm đến du lịch thành trung tâm dịch vụ có khả năng thu hút doanh nghiệp, chuyên gia và nguồn nhân lực quốc tế.

APEC 2027 tạo cú hích về hạ tầng và đầu tư

Một trong những động lực quan trọng thúc đẩy quá trình chuyển đổi của Phú Quốc là việc được lựa chọn đăng cai Hội nghị cấp cao APEC 2027. Đây không chỉ là sự kiện đối ngoại có ý nghĩa quốc tế mà còn tạo cơ hội để địa phương đẩy nhanh đầu tư hạ tầng, nâng cao năng lực tổ chức sự kiện và quảng bá hình ảnh điểm đến.

Theo Chủ tịch Ủy ban Nhân dân đặc khu Phú Quốc Trần Minh Khoa, để phục vụ sự kiện này, địa phương đang tập trung triển khai 21 dự án công trình thiết yếu, bao gồm hạ tầng hàng không, trung tâm hội nghị quốc tế, giao thông kết nối đô thị và các cơ sở dịch vụ cao cấp.

Các công trình được đầu tư đồng bộ nhằm đáp ứng yêu cầu về năng lực vận tải, lưu trú, tổ chức hội nghị và dịch vụ phục vụ đại biểu quốc tế. Quan trọng hơn, những dự án này không chỉ phục vụ APEC 2027 mà còn được định hướng khai thác lâu dài, tạo thêm năng lực đón khách, tổ chức sự kiện và phát triển thương mại sau khi hội nghị kết thúc.

Trên cơ sở đó, Phú Quốc định hướng mở rộng thị trường du lịch theo hướng chất lượng cao, chú trọng các lĩnh vực hội nghị, triển lãm (MICE), dịch vụ văn hóa, giải trí, y tế và giáo dục chất lượng cao, thương mại, logistics và dịch vụ số. Đây là những ngành có khả năng tạo giá trị gia tăng lớn, đồng thời hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình phát triển.

Bên cạnh đó, địa phương ưu tiên thu hút đầu tư vào nghiên cứu bảo tồn hệ sinh thái biển và nuôi biển công nghệ cao, từng bước khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển gắn với bảo vệ tài nguyên, môi trường sinh thái.

Đáng chú ý, Phú Quốc đang nghiên cứu, đề xuất các mô hình kinh tế mới như khu thương mại tự do, khu phi thuế quan khi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định pháp luật.

Nếu được triển khai phù hợp, những mô hình này có thể mở rộng không gian thu hút đầu tư, phát triển thương mại quốc tế, logistics và các dịch vụ hỗ trợ, tạo thêm lợi thế cạnh tranh cho địa phương.

Việc kiến tạo Khu kinh tế đặc biệt cũng được đặt trên cơ sở các điều kiện pháp lý cụ thể. Luật Phát triển đô thị số 18/2026/QH16 ngày 24/8/2026 và Nghị định số 378/2026/NĐ-CP ngày 1/10/2026 của Chính phủ xác định các tiêu chí liên quan đến vị trí chiến lược, định hướng phát triển kinh tế-xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh; có cảng hàng không quốc tế hoặc cảng biển loại I trở lên; không gian tương đối độc lập, dễ kiểm soát, đáp ứng yêu cầu về quy mô dân số và diện tích tự nhiên.

Đây là cơ sở quan trọng để Phú Quốc xây dựng mô hình phát triển có tính đặc thù, phù hợp với lợi thế về vị trí địa lý, tài nguyên biển và khả năng kết nối quốc tế.

Phát triển kinh tế biển gắn với liên kết vùng và bền vững

Theo lộ trình tỉnh An Giang xây dựng, quá trình kiến tạo Khu kinh tế đặc biệt Phú Quốc được triển khai qua ba giai đoạn, gắn với các mục tiêu cụ thể về thể chế, hạ tầng và chất lượng tăng trưởng.

Giai đoạn 2026-2027, tỉnh tập trung hoàn thiện hồ sơ pháp lý, trình Hội đồng Nhân dân tỉnh thông qua, gửi Bộ Tài chính thẩm định và trình Chính phủ ban hành Nghị quyết công nhận Khu kinh tế đặc biệt. Cùng với đó là hoàn thiện phương án phân cấp bộ máy quản lý, đẩy nhanh tiến độ các công trình hạ tầng trọng điểm phục vụ APEC 2027 và xây dựng phương án khai thác sau sự kiện.

Giai đoạn 2028-2030, địa phương hướng tới vận hành ổn định bộ máy Khu kinh tế đặc biệt, mở rộng hệ thống dịch vụ quốc tế và hoàn thiện hạ tầng xã hội. Những nhiệm vụ trọng tâm gồm nâng cao năng lực xử lý rác thải, cung cấp nước sạch, đầu tư y tế, giáo dục và nhà ở cho người lao động. Đây là những yếu tố quan trọng nhằm bảo đảm chất lượng sống, thu hút và giữ chân nguồn nhân lực phục vụ phát triển.

Từ năm 2031-2050, Phú Quốc đặt mục tiêu nâng cao hàm lượng công nghệ, tri thức trong các ngành dịch vụ, từng bước khẳng định vị thế trung tâm kinh tế biển và du lịch sinh thái có đẳng cấp hàng đầu thế giới.

Đáng chú ý, với vị trí tiền tiêu thuộc vùng biển Tây Nam, phát triển kinh tế Phú Quốc luôn gắn chặt với nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và bảo vệ chủ quyền biển đảo. Mô hình Khu kinh tế đặc biệt được định hướng kết hợp giữa phát triển kinh tế biển với xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân và an ninh nhân dân.

Chính quyền đặc khu phối hợp với các lực lượng quân sự, công an, biên phòng tăng cường quản lý cửa ngõ hàng không, đường biển, kiểm soát xuất nhập cảnh, bảo đảm an ninh tài chính, an ninh mạng và giữ vững chủ quyền biển đảo. Đây là yêu cầu xuyên suốt nhằm duy trì môi trường ổn định, an toàn cho hoạt động đầu tư, thương mại và giao lưu quốc tế.

Một điểm đáng chú ý khác là tác động lan tỏa của Khu kinh tế đặc biệt Phú Quốc đối với các địa bàn trên đất liền của tỉnh An Giang. Các khu vực Hà Tiên, Rạch Giá, Kiên Hải, Thổ Châu và những trung tâm phụ cận được định hướng tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng dịch vụ, vận tải hàng hải, thực phẩm, nguồn nhân lực và y tế chất lượng cao.

Phú Quốc không phát triển như một không gian kinh tế biệt lập mà đóng vai trò đầu tàu, tạo thêm thị trường và cơ hội đầu tư cho các địa phương trong tỉnh. Sự kết nối giữa đảo với các đầu mối cảng biển, đô thị và dịch vụ trên đất liền sẽ góp phần hình thành mạng lưới kinh tế biển có tính liên kết, nâng cao hiệu quả khai thác nguồn lực toàn vùng.

Từ nền tảng du lịch đã được khẳng định, cùng định hướng phát triển các ngành dịch vụ giá trị gia tăng cao, logistics, kinh tế số và kinh tế biển công nghệ cao, Phú Quốc đang đứng trước cơ hội định hình mô hình tăng trưởng mới. Trong đó, APEC 2027 là cú hích về hạ tầng và quảng bá quốc tế, còn Khu kinh tế đặc biệt được kỳ vọng tạo nền tảng thể chế để thu hút các dòng vốn đầu tư dài hạn.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, yêu cầu đặt ra là bảo đảm tiến độ các dự án, sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư, nâng cao chất lượng quản trị và kiểm soát chặt chẽ tác động đến môi trường sinh thái biển.

Khi những điều kiện đó được triển khai đồng bộ, Phú Quốc sẽ có thêm cơ sở để trở thành cực tăng trưởng mới của An Giang, đồng thời khẳng định vai trò trung tâm kinh tế biển và du lịch sinh thái của Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới./.