Người Việt mua hơn 36 tấn vàng năm 2025 trong khi dòng vốn quốc tế vẫn khó thu hút. Khởi tạo một hạ tầng quản lý quỹ chuyên nghiệp đang được kỳ vọng là hướng đi phù hợp để tháo gỡ hai nghịch lý này.

Chuỗi hội nghị tài chính quốc tế vừa diễn ra tại thành phố Đà Nẵng đã đề ra nhiều hướng đi mới cho thị trường vốn. Trong đó, dữ liệu từ báo cáo của Công ty Liên doanh Quản lý Quỹ Đầu tư Chứng khoán Vietcombank nhấn mạnh rằng Việt Nam không thiếu tài sản, điều thị trường cần là một "cây cầu" đủ tin cậy nhằm phát triển hệ sinh thái quản lý quỹ đang được định hình như một hướng đi phù hợp để chuyển hóa của cải tích lũy thành nguồn vốn dài hạn.

Nghịch lý vốn nội

Theo báo cáo của Công ty Liên doanh Quản lý Quỹ Đầu tư Chứng khoán Vietcombank, bức tranh dòng vốn nội địa đang tồn tại mâu thuẫn giữa thói quen tích lũy và cách thức đầu tư của người dân.

Người dân chủ yếu sử dụng tài sản phòng thủ khi ghi nhận trong năm 2025, người dân đã chi tới 4 tỷ USD để mua 36,1 tấn vàng. Trong khi ở kênh đầu tư chứng khoáng ghi nhận có hơn 13,6 triệu tài khoản cá nhân nhưng quy mô của toàn bộ các quỹ mở hiện nay vẫn chỉ khiêm tốn ở mức 2,6 tỷ USD thấp hơn nhiều so với số tiền mua vàng của một năm của người dân.

Báo cáo cũng chỉ ra rằng nguyên nhân đến từ thói quen tự ra quyết định đầu tư của các hộ gia đình và rào cản lớn nhất nằm ở yếu tố niềm tin và kênh phân phối. Từ đó cho thấy, nguồn vốn nội không thiếu, vấn đề là thiếu một "cây cầu" đủ tin cậy để biến tài sản tích lũy thành vốn đầu tư dài hạn.

Ông Ngô Thế Triệu, Tổng Giám đốc Công ty Optima Wealth Partners Việt Nam cho biết tổng tài sản quản lý toàn ngành đạt khoảng 33 tỷ USD, nhưng khối bảo hiểm nhân thọ đã chiếm tới 88% vốn ủy thác.

Điểm nghẽn vốn ngoại

Dòng vốn ngoại ở chiều ngược lại cũng đang đối mặt với những nút thắt pháp lý khi tìm đường vào thị trường nội địa. Tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài trên sàn chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh đã rơi xuống mức 15,6% vào cuối năm 2024. Chuyên gia Ngô Thế Triệu lý giải nguyên nhân là do khung pháp lý hiện tại đang mặc chung một chiếc áo đại chúng cho cả các quỹ đầu tư tư nhân. Việc áp dụng các giới hạn về đòn bẩy tài chính hay cấm vay mượn đã vô tình trói buộc các quỹ chuyên nghiệp.

Sự chênh lệch này bộc lộ rõ khi nhìn ra thị trường toàn cầu. Giáo sư Nguyễn Xuân Thảo từ Đại học Washington chia sẻ quy mô quỹ đại chúng toàn cầu hiện đạt khoảng 1.000 tỷ USD. Dòng tiền lớn hơn thực sự nằm ở các quỹ đầu tư tư nhân với con số 16.000 tỷ USD chỉ tính riêng tại Hoa Kỳ.

"Chiếc cầu nối" Trung tâm tài chính Quốc tế

Trung tâm Tài chính Quốc tế tại thành phố Đà Nẵng mang sứ mệnh trở thành điểm giao thoa để giải quyết bài toán vốn nội và đón nhận vốn ngoại. Lộ trình phát triển trung tâm tập trung vào việc áp dụng các chuẩn mực pháp lý quốc tế để tạo ra một không gian đầu tư an toàn và linh hoạt. Hệ sinh thái này được kỳ vọng sẽ phá vỡ những điểm nghẽn hiện tại thông qua một tư duy quản lý hoàn toàn mới.

Chuyên gia Ngô Thế Triệu kiến nghị cơ quan điều hành trung tâm cần thay đổi cách tiếp cận đối với các quỹ chuyên nghiệp để tăng tính cạnh tranh. Phương pháp truyền thống là quản lý chặt chẽ từng sản phẩm quỹ đã tỏ ra không còn phù hợp với bối cảnh dòng vốn lưu chuyển nhanh.

Ông Triệu đề xuất định hướng: "Chúng ta không quản lý cái quỹ đó nữa, mà chúng ta đi quản lý công ty quản lý quỹ. Và chúng ta cho phép có một cái tầng gọi là tầng thông báo đối với các quỹ chuyên nghiệp."

Cơ chế thông báo này sẽ giúp các nhà quản lý quỹ tại trung tâm tài chính tiết kiệm tối đa thời gian xin phép và tăng tính chủ động trong đầu tư.

Sự kiện thị trường chứng khoán Việt Nam chuẩn bị đón quyết định nâng hạng của tổ chức FTSE Russell vào tháng 9 năm 2026 sẽ mang lại dòng vốn thụ động khoảng 1,7 tỷ USD. Trung tâm Tài chính Quốc tế tại thành phố Đà Nẵng đang nắm trong tay cơ hội vàng để vận hành cơ chế đột phá này nhằm giữ chân dòng tiền tỷ đô. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt thể chế sẽ giúp chiếc cầu nối này khơi thông nguồn vốn quốc tế một cách bền vững.