Nếu được Quốc hội Mỹ thông qua, dự luật mới sẽ tạo cơ sở pháp lý lâu dài cho chính sách thuế quan của chính quyền Trump, đồng thời giảm nguy cơ các biện pháp thương mại bị vô hiệu hóa tại tòa án.

Một nhóm thượng nghị sỹ Đảng Cộng hòa đang thúc đẩy dự luật mới nhằm trao cho Tổng thống Donald Trump thẩm quyền rõ ràng hơn trong việc áp dụng thuế quan đối với các quốc gia có thâm hụt thương mại kéo dài với Mỹ.

Động thái diễn ra sau khi Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết Tổng thống không có thẩm quyền sử dụng Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) để áp dụng các mức thuế quan phổ quát.

Dự luật mang tên Đạo luật Xóa bỏ Thâm hụt Thương mại (Trade Deficit Elimination Act) do Thượng nghị sỹ Rick Scott (bang Florida) bảo trợ chính, với sự đồng bảo trợ của các Thượng nghị sỹ Kevin Cramer (bang North Dakota) và Tim Sheehy (bang Montana).

Theo dự luật, Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) sẽ lập danh sách hằng năm các quốc gia có thâm hụt thương mại hàng hóa với Mỹ và đánh giá liệu tình trạng này có gây ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, lợi ích kinh tế hoặc lợi ích đối ngoại của Mỹ hay không.

Trên cơ sở danh sách này, Tổng thống sẽ được quyền áp dụng, điều chỉnh, đình chỉ hoặc bãi bỏ các mức thuế quan đối với hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia liên quan mà không cần Quốc hội thông qua từng biện pháp riêng lẻ, nhưng vẫn phải tham vấn Ủy ban Tài chính Thượng viện và Ủy ban Thuế vụ và Ngân sách Hạ viện.

Phát biểu khi giới thiệu dự luật, Thượng nghị sỹ Rick Scott cho rằng nhiều đối tác thương mại đã hưởng lợi từ việc tiếp cận thị trường Mỹ trong khi duy trì các rào cản đối với hàng hóa của Mỹ. Theo ông, dự luật nhằm tạo thêm công cụ để bảo vệ người lao động, doanh nghiệp và nền sản xuất trong nước.

Dự luật cũng quy định miễn trừ đối với một số mặt hàng thiết yếu phục vụ chuỗi cung ứng hoặc an ninh quốc gia, cũng như các sản phẩm chưa có nguồn cung thay thế phù hợp.

Thượng nghị sỹ Kevin Cramer nhận định thương mại quốc tế cần bảo đảm tính công bằng và có đi có lại. Theo ông, khuôn khổ pháp lý mới sẽ giúp chính quyền xử lý hiệu quả hơn tình trạng mất cân bằng thương mại, đồng thời tăng cường bảo vệ các chuỗi cung ứng chiến lược và nâng cao vị thế đàm phán của Mỹ trong các hiệp định thương mại.

Dự luật được công bố trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Trump vừa hoàn tất việc hoàn trả khoảng 100 tỷ USD tiền thuế nhập khẩu cho doanh nghiệp sau khi Tòa án Tối cao tuyên bố các mức thuế quan áp dụng theo IEEPA là không có cơ sở pháp lý.

Phán quyết này buộc Nhà Trắng phải tìm kiếm một khuôn khổ pháp lý mới nếu muốn tiếp tục sử dụng thuế quan như một công cụ điều chỉnh thương mại.

Theo giới quan sát, nếu được Quốc hội thông qua, dự luật sẽ tạo cơ sở pháp lý lâu dài cho chính sách thuế quan của chính quyền Trump, đồng thời giảm nguy cơ các biện pháp thương mại trong tương lai bị vô hiệu hóa tại tòa án.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia kinh tế và các tổ chức đại diện doanh nghiệp cảnh báo việc mở rộng quyền áp thuế có thể làm gia tăng căng thẳng thương mại với các đối tác lớn của Mỹ và ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu./.