Chương trình đưa công chúng trở về với một thời Hà Nội giàu chất thơ, nơi những giai điệu tân nhạc đã trở thành một phần ký ức văn hóa của nhiều thế hệ. 

Tối 12/9, trong khuôn khổ Festival Thăng Long-Hà Nội năm 2026, triển lãm và tọa đàm "Hướng về thành phố xa xưa: Hai thập niên tân nhạc Hà Nội (1934-1954)" diễn ra tại Bảo tàng Hà Nội.

Triển lãm kéo dài đến ngày 30/9, tôn vinh những giá trị nghệ thuật vượt thời gian thông qua 102 bản nhạc gốc cùng hàng trăm tư liệu quý hiếm, tái hiện trọn vẹn diện mạo âm nhạc đô thị thời kỳ đầu.

Không gian trưng bày được thiết kế theo 5 chủ đề, giới thiệu đời sống văn hóa, xã hội và âm nhạc của Hà Nội trong những thập niên đầu của nền tân nhạc, cùng dấu ấn của các nhạc sỹ tiêu biểu như Văn Cao, Đoàn Chuẩn-Từ Linh, Dương Thiệu Tước, Thẩm Oánh.

Phát biểu khai mạc, bà Nguyễn Thị Ngọc Hoà, Giám đốc Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội cho biết hệ thống tư liệu được giới thiệu tại trưng bày góp phần làm rõ đời sống âm nhạc, nghệ thuật phong phú của nhân dân và nghệ sỹ Thủ đô, đồng thời khắc họa Hà Nội như một trung tâm âm nhạc gắn với đời sống đô thị, ký ức và bản sắc văn hóa của thành phố.

Theo nhà nghiên cứu Nguyễn Trương Quý, tân nhạc Việt Nam là thuật ngữ được dùng để gọi những bài hát theo hình thức âm nhạc Tây phương do các nhạc sỹ người Việt sáng tác, xuất hiện vào thập niên 1930, nhằm phân biệt với cổ nhạc để chỉ các hình thức âm nhạc dân gian truyền thống nói chung.

Trong hình dung của giới nghe nhạc Việt Nam, tân nhạc thường được gắn với sự phổ biến của những bài hát lãng mạn, có giai điệu theo các bước nhảy khiêu vũ hoặc phong cách các bài hát thơ, có lời ca hoa mỹ, diễn đạt những tình tứ của một thế hệ thanh niên tân thời. Đó là một sự giản lược có những chủ ý nhất định. Do sự ảnh hưởng của âm nhạc Tây phương,

“Tân nhạc cũng như văn xuôi và Thơ Mới viết bằng chữ Quốc ngữ, hội họa của các họa sỹ học trường Mỹ thuật Đông Dương hay tân văn để chỉ báo chí, cùng với rất nhiều thứ có từ tố ‘tân’ hay ‘mới’ trong tên gọi, đã tạo ra một không gian văn hóa mới và để lại ảnh hưởng trong suốt thế kỷ XX, cho đến giờ vẫn còn dư địa để nghiên cứu,” nhà nghiên cứu Nguyễn Trương Quý nhận định.

Đánh giá về các hiện vật trong trưng bày, nhạc sỹ Giáng Son khẳng định đây là những di sản vô giá, chứng minh tân nhạc Việt Nam ngay từ thời kỳ đầu đã cập nhật rất nhanh với thế giới khi viết trên hệ 5 dòng kẻ và thang 7 âm Châu Âu.

“Âm nhạc truyền thống có ngũ cung, còn nhạc phương Tây thì có 7 âm. Dù tiếp thu thủ pháp phương Tây về hình thức hay hòa thanh, các tác phẩm tân nhạc vẫn giữ trọn tâm hồn người Việt. Những sáng tác của Văn Cao, Lê Thương hay Đoàn Chuẩn tuy mang nỗi buồn của thời đại nhưng là 'nỗi buồn rất đẹp', để lại dấu ảnh hưởng sâu sắc đến thế hệ nhạc sỹ trẻ chúng tôi," nhạc sỹ Giáng Son chia sẻ./.