Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Hải Long - Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố Đà Nẵng đề nghị nâng độ tuổi được mua thuốc lá lên 21 theo lộ trình lần lượt 19, 20 và 21 tuổi; mỗi mốc có hiệu lực từ ngày 1/1 hằng năm, bắt đầu từ năm 2028.

Tại phiên thảo luận tại nghị trường Quốc hội chiều 9/11 về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, nhiều đại biểu Quốc hội đề xuất siết chặt hơn quy định về độ tuổi được mua, sử dụng thuốc lá, nhằm bảo vệ sức khỏe thế hệ trẻ.

Nhiều ý kiến nâng độ tuổi được mua thuốc lá

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Nguyễn Hải Long - Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố Đà Nẵng cho rằng cần nâng độ tuổi được mua thuốc lá từ 18 lên 21. Theo đại biểu, nhiều người bắt đầu hút thuốc trong khoảng 18-20 tuổi, thời điểm rời gia đình để đi học, đi làm, có tiền riêng và chịu ảnh hưởng từ môi trường, nhóm bạn mới. Khi đã nghiện, việc cai thuốc có thể phải trải qua nhiều lần mới thành công.

Đại biểu Nguyễn Hải Long dẫn chứng, hiện có ít nhất 15 quốc gia áp dụng mốc tuổi 21. Từ thực tế này, đại biểu đề nghị nâng độ tuổi được mua thuốc lá lên 21 theo lộ trình lần lượt 19, 20 và 21 tuổi; mỗi mốc có hiệu lực từ ngày 1/1 hằng năm, bắt đầu từ năm 2028.

Đại biểu Lê Hoàng Anh - Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Gia Lai cho hay tỷ lệ hút thuốc ở nam giới từ 15-19 tuổi là 5,46%, nhưng tăng lên 32,6% ở nhóm 20-24 tuổi, gần gấp sáu lần. Nếu quy định chỉ giới hạn độ tuổi mua thuốc lá từ 18 tuổi chưa đủ sức ngăn chặn tình trạng hút thuốc.

Đại biểu Lê Hoàng Anh đề nghị bổ sung vào Điều 9 quy định cấm bán, cung cấp thuốc lá cho người sinh từ ngày 1/1/2010 trở về sau; đồng thời cấm nhóm này mua, sử dụng thuốc lá. Quy định dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2028, khi thế hệ sinh từ thời điểm này vừa đủ 18 tuổi, không tước đi quyền đã có của bất kỳ ai.

Về công tác quản lý, đại biểu Bùi Văn Dũng - Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Thanh Hóa nhấn mạnh yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động kinh doanh thuốc lá. Theo đại biểu, cần chú trọng kiểm tra nguồn gốc hàng hóa, việc bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi, địa điểm kinh doanh và các hành vi quảng cáo, tiếp thị bị cấm.

Đại biểu đề nghị quy định rõ trách nhiệm phối hợp, cập nhật dữ liệu và xử lý vi phạm của từng cơ quan, tránh tình trạng giao thêm nhiệm vụ cho cấp xã nhưng không bảo đảm nguồn nhân lực thực hiện.

Cần tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao thuốc lá

Đề cập khoảng trống trong định nghĩa các sản phẩm thuốc lá mới, đại biểu Bùi Thanh Toàn - Đoàn Đại biểu Quốc hội tỉnh Đắk Lắk cho rằng dự thảo đã định nghĩa khá cụ thể thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, nhưng cần tính đến sự xuất hiện của các thiết bị lai (hybrid), vừa sử dụng tinh dầu, vừa đốt nóng sợi thuốc.

Đại biểu Bùi Thanh Toàn đề nghị bổ sung định nghĩa về thiết bị, dụng cụ hoặc hỗn hợp chất lỏng, thảo mộc được thiết kế để tạo khói, hơi dùng để hít, mô phỏng hành vi hút thuốc, bất kể có chứa nicotine hay không.

Về quy định cấm bán thuốc lá qua máy bán hàng tự động, đại biểu cho rằng cần cân nhắc sự phát triển của công nghệ AI và nhận diện sinh trắc học. Theo ông, các thiết bị tích hợp công nghệ xác thực độ tuổi có thể hỗ trợ kiểm soát người mua, hạn chế tình trạng người chưa đủ tuổi tiếp cận thuốc lá.

Đại biểu Bùi Thanh Toàn đã nêu 4 nhóm kiến nghị nhằm hoàn thiện quy định pháp luật, thích ứng với sự phát triển của công nghệ và nâng cao hiệu quả thực thi.

Một vấn đề khác được đại biểu Bùi Thanh Toàn đặt ra là xử lý thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và linh kiện bị thu giữ. Theo ông, việc tiêu hủy các sản phẩm này cần được thực hiện theo quy trình xử lý chất thải nguy hại, tránh ô nhiễm môi trường do pin lithium và hóa chất độc hại. Đại biểu kiến nghị quy định rõ người vi phạm phải chịu toàn bộ chi phí kiểm định, tiêu hủy tang vật. Trường hợp không xác định được người vi phạm, chi phí tiêu hủy được trích từ Quỹ phòng bệnh.

Đại biểu Vũ Văn Tiến - Đoàn Đại biểu Quốc hội Thành phố Hải Phòng nhấn mạnh, sau hơn 13 năm thi hành luật, việc sửa đổi cần đặt trọng tâm vào phòng ngừa, nhất là ngăn chặn thanh thiếu niên bắt đầu hút thuốc. Việc tăng diện tích và đổi mới hình ảnh cảnh báo trên bao bì là giải pháp quan trọng để nâng cao nhận thức về nguy cơ, giảm sức hấp dẫn của thuốc lá.

Đại biểu nhấn mạnh, mỗi năm Việt Nam có gần 100.000 ca tử vong liên quan đến thuốc lá, thiệt hại kinh tế ước tính khoảng 108.000 tỷ đồng.

Đại biểu Vũ Văn Tiến so sánh với bao thuốc lá tại Pháp và cho rằng cảnh báo cần trực diện hơn, thể hiện cụ thể những hậu quả như tăng nguy cơ mù lòa, ung thư phổi, đột quỵ, bệnh tim mạch và ảnh hưởng đến khả năng sinh sản. Hình ảnh bệnh tật cũng cần được sử dụng để tăng sức cảnh báo, kèm thông tin hỗ trợ cai thuốc.

Từ đó, đại biểu Tiến đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cân nhắc bổ sung vào Điều 15 quy định cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh chiếm ít nhất 85% diện tích mỗi mặt chính trước và sau của bao thuốc lá, tiến tới bao bì trơn. Theo đại biểu, quy định này sẽ tạo cơ sở pháp lý rõ ràng, bảo đảm tính bắt buộc trong thực thi và thể hiện quyết tâm bảo vệ sức khỏe nhân dân theo tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị./.