COP31: Bất đồng về tiền hỗ trợ khí hậu đe dọa nỗ lực đạt thỏa thuận toàn cầu
Tại hội nghị COP31, hơn 130 quốc gia đang phát triển yêu cầu các nước phát triển tăng tốc cắt giảm khí thải, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính đối với các quốc gia chịu tác động từ biến đổi khí hậu.
Trong khi COP31 ghi nhận hàng loạt sáng kiến mới về năng lượng sạch, bảo vệ đại dương và phục hồi hệ sinh thái, tranh cãi về trách nhiệm tài chính của các nước giàu đang trở thành nút thắt lớn nhất trong đàm phán.
Các nước đang phát triển yêu cầu nguồn hỗ trợ cụ thể, ổn định và chủ yếu dưới hình thức viện trợ, thay vì những cam kết chung chung hoặc các khoản vay làm gia tăng gánh nặng nợ.
Tại hội nghị diễn ra ở Antalya (Thổ Nhĩ Kỳ), hơn 130 quốc gia đang phát triển gây sức ép yêu cầu các nước giàu tăng tốc cắt giảm khí thải và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính đối với những quốc gia chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu.
Ngày 19/11, bất đồng tập trung vào đề xuất nâng tài chính thích ứng khí hậu lên ít nhất 120 tỷ USD mỗi năm vào năm 2035. Tuy nhiên, dự thảo thỏa thuận mới đã loại bỏ con số này, thay vào đó chỉ duy trì mục tiêu tăng ít nhất gấp ba lần nguồn tài chính thích ứng vào năm 2035 mà chưa xác định rõ mức vốn và lộ trình thực hiện.
Động thái trên vấp phải phản ứng từ các nước đang phát triển, đặc biệt là những quốc gia nghèo và dễ bị tổn thương trước nước biển dâng, hạn hán, lũ lụt và thời tiết cực đoan. Họ cho rằng việc thiếu các mục tiêu tài chính cụ thể sẽ khiến những cam kết hỗ trợ khó được kiểm chứng và thực thi.
Theo Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP), các nước đang phát triển cần khoảng 305 tỷ USD mỗi năm vào năm 2035 để thích ứng với biến đổi khí hậu. Trong khi đó, nguồn tài chính công quốc tế dành cho lĩnh vực này hiện còn cách rất xa nhu cầu thực tế.
Vấn đề không chỉ nằm ở quy mô nguồn vốn mà còn ở hình thức hỗ trợ. Các nước đang phát triển muốn được tiếp cận nhiều hơn với viện trợ không hoàn lại và các khoản vay ưu đãi, thay vì phải vay thương mại hoặc gánh thêm nợ để khắc phục hậu quả của cuộc khủng hoảng khí hậu mà họ không phải là những nước gây ra nhiều nhất.
Trong bản cập nhật mới nhất, Ban Chủ tịch COP31 thừa nhận nhiều nội dung quan trọng vẫn chưa đạt đồng thuận, trong đó có chương trình tài chính khí hậu, quỹ thích ứng và chuyển đổi công bằng.
Bên cạnh tranh cãi về tài chính, dự thảo mới cũng loại bỏ nội dung kêu gọi đẩy nhanh việc loại bỏ nhiên liệu hóa thạch, cho thấy khoảng cách đáng kể giữa tham vọng khí hậu và khả năng thống nhất hành động.
COP31 vì thế đang đứng trước phép thử quan trọng, liệu các nước phát triển có sẵn sàng chuyển những cam kết tài chính thành nguồn lực thực tế, có thể dự đoán và kiểm chứng, để bảo đảm các quốc gia dễ bị tổn thương không phải đơn độc gánh chịu hậu quả của biến đổi khí hậu./.
