Tính đến cuối năm 2025, tổng số nhân sự tham gia các chiến dịch gìn giữ hòa bình quốc tế chỉ còn chưa đầy 79.000 người, mức thấp nhất trong vòng 25 năm và giảm 49% so với năm 2016.

Các hoạt động gìn giữ hòa bình quốc tế đang đứng trước nguy cơ suy yếu nghiêm trọng do tác động đồng thời của tình trạng thiếu hụt tài chính, căng thẳng địa chính trị và sự sụt giảm lực lượng tham gia. Đây là cảnh báo được Viện Nghiên cứu hòa bình quốc tế Stockholm (SIPRI) đưa ra trong báo cáo công bố ngày 25/5.

Theo nghiên cứu của SIPRI, các phái bộ do Liên hợp quốc điều hành chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Tính đến cuối năm 2025, tổng số nhân sự tham gia các chiến dịch gìn giữ hòa bình quốc tế chỉ còn chưa đầy 79.000 người, mức thấp nhất trong vòng 25 năm và giảm 49% so với năm 2016.

Giám đốc Chương trình hoạt động hòa bình và quản lý xung đột của SIPRI, ông Jair van der Lijn, cho rằng hệ thống quản lý xung đột đa phương đang đối mặt “một cơn bão hoàn hảo” do kết hợp của các yếu tố tài chính, chính trị và địa chính trị.

Theo ông, nếu xu hướng hiện nay tiếp diễn, các thể chế đa phương như Liên hợp quốc có thể bị gạt ra ngoài lề, kéo theo nguy cơ gia tăng xung đột và hậu quả nghiêm trọng hơn đối với dân thường.

SIPRI cho biết Liên hợp quốc buộc phải cắt giảm mạnh nhân sự sau khi nhiều nước tài trợ lớn không hoàn thành cam kết đóng góp tài chính, khiến tổ chức này thiếu hụt khoảng 2 tỷ USD ngân sách cho hoạt động gìn giữ hòa bình.

Báo cáo cũng chỉ ra rằng những bất đồng và đe dọa phủ quyết từ các nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc đang làm phức tạp quá trình gia hạn nhiệm vụ của các phái bộ.

Một ví dụ được nêu là việc Mỹ yêu cầu chấm dứt hoạt động của Lực lượng lâm thời Liên hợp quốc tại Liban (UNIFIL), bất chấp tình trạng vi phạm lệnh ngừng bắn giữa Israel và Liban vẫn tiếp diễn.

SIPRI cảnh báo rằng trước những khó khăn ngày càng lớn của Liên hợp quốc, các phản ứng đối với khủng hoảng quốc tế đang dần chuyển sang hình thức đơn phương, song phương hoặc tạm thời, mang tính quân sự hóa nhiều hơn và chịu ảnh hưởng trực tiếp từ lợi ích riêng của các quốc gia liên quan.

Tuy nhiên, chuyên gia nghiên cứu cấp cao Claudia Pfeifer Cruz của SIPRI cho rằng triển vọng sụp đổ hoàn toàn của hệ thống gìn giữ hòa bình quốc tế chưa phải điều tất yếu, bởi các chiến dịch của Liên hợp quốc vẫn nhận được sự ủng hộ rộng rãi từ cộng đồng quốc tế.

Bà nhấn mạnh các quốc gia cần có nguồn tài chính ổn định và tạo thêm không gian chính trị để duy trì hiệu quả cơ chế quản lý xung đột đa phương./.

​