Chiến lược đặt mục tiêu tăng trưởng sản lượng giấy và bột giấy bình quân từ 10% mỗi năm, nâng tỷ lệ thu hồi giấy sau sử dụng lên trên 60%, hướng tới xây dựng ngành công nghiệp xanh, hiện đại.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc vừa ký ban hành Quyết định số 2082/QĐ-TTg ngày 2/11/2026 phê duyệt Chiến lược phát triển ngành giấy giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, với định hướng xây dựng ngành công nghiệp giấy hiện đại, xanh, có khả năng tự chủ nguyên liệu và nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Chiến lược đặt mục tiêu phát triển ngành công nghiệp giấy Việt Nam đồng bộ, hiện đại, đáp ứng toàn diện nhu cầu tiêu dùng và sản xuất trong nước về sản lượng, chất lượng, chủng loại; đồng thời đẩy mạnh xuất khẩu những sản phẩm có lợi thế cạnh tranh.

Để thực hiện mục tiêu này, ngành giấy sẽ tập trung đầu tư các dự án có quy mô đủ lớn, ứng dụng công nghệ tiên tiến, tiết kiệm nguyên liệu, nhiên liệu và năng lượng, giảm chất thải, phát thải khí nhà kính.

Quá trình phát triển được định hướng gắn với kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số, từng bước đưa ngành giấy trở thành ngành công nghiệp xanh, có năng lực cạnh tranh trong nước và quốc tế.

Tăng trưởng sản lượng, chủ động nguồn nguyên liệu

Giai đoạn đến năm 2030, ngành giấy phấn đấu đạt tốc độ tăng trưởng sản lượng giấy và bột giấy bình quân từ 10% trở lên mỗi năm, đáp ứng nhu cầu trong nước và hướng tới xuất khẩu, giảm mất cân đối cung cầu và sự phụ thuộc vào nhập khẩu. Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm giấy đặt mục tiêu tăng bình quân tối thiểu 4%/năm.

Một trong những định hướng quan trọng là quy hoạch, tập trung đầu tư tối thiểu 3 vùng nguyên liệu giấy trọng điểm tại miền Bắc, miền Trung và Tây Nguyên, bảo đảm phát triển bền vững, đáp ứng nhu cầu sản xuất bột giấy phục vụ tiêu thụ trong nước và xuất khẩu.

Cùng với phát triển vùng nguyên liệu, Chiến lược khuyến khích doanh nghiệp đầu tư hệ thống thu gom, thu hồi giấy sau sử dụng trong nước; thực hiện trách nhiệm tái chế của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu sản phẩm, bao bì theo quy định.

Tỷ lệ thu hồi giấy sau sử dụng trong nước được đặt mục tiêu đạt trên 60%, qua đó góp phần giải quyết nguy cơ thiếu hụt nguyên liệu cho sản xuất.

Về tổ chức sản xuất, Chiến lược khuyến khích đầu tư tối thiểu 3 khu công nghiệp giấy tập trung tại ba miền Bắc, Trung, Nam, tạo điều kiện tập hợp các doanh nghiệp quy mô vừa và nhỏ, tối ưu chi phí đầu tư, vận hành và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Ngành giấy cũng định hướng thu hút đầu tư mới từ 5-10 nhà máy sản xuất giấy có công suất trên 250.000 tấn/năm; từ 2-5 nhà máy sản xuất bột giấy có công suất từ 200.000 tấn/năm trở lên; từ 2-5 nhà máy sản xuất giấy chất lượng cao, giấy đặc chủng đòi hỏi công nghệ kỹ thuật cao và vốn đầu tư lớn.

Song song với mở rộng quy mô, Chiến lược đặt ra yêu cầu cơ cấu lại các cơ sở sản xuất nhỏ. Từ năm 2030, khuyến khích doanh nghiệp có dây chuyền sản xuất bột giấy, giấy bao bì, giấy in và viết thông thường dưới 5.000 tấn/năm thực hiện cơ cấu lại, sáp nhập hoặc chuyển vào các khu công nghiệp tập trung.

Từ năm 2040 trở đi, hạn chế các dây chuyền sản xuất bột giấy, giấy bao bì, giấy in và viết thông thường có công suất dưới 20.000 tấn/năm, dây chuyền sản xuất giấy tissue dưới 5.000 tấn/năm. Riêng các sản phẩm giấy tráng phủ chất lượng cao và giấy đặc chủng không bị giới hạn về quy mô sản xuất.

Tầm nhìn đến năm 2045, ngành công nghiệp giấy Việt Nam hướng tới trình độ công nghệ tiên tiến, hiện đại, tiết kiệm; chủ động, cân đối nguồn nguyên liệu, nhiên liệu và năng lượng; giảm phát thải, bảo vệ môi trường, phát triển bền vững và đủ sức cạnh tranh với ngành giấy của các quốc gia phát triển.

Hoàn thiện chính sách, phát triển thị trường và nguồn nhân lực

Để hiện thực hóa các mục tiêu, Chiến lược xác định 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm gồm: hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển ngành giấy; phát triển thị trường tiêu thụ sản phẩm; phát triển nguồn nhân lực; đổi mới khoa học, công nghệ và chuyển đổi số; phát triển bền vững, xanh hóa ngành công nghiệp giấy.

Trong hoàn thiện cơ chế, chính sách, Chiến lược đặt ra yêu cầu xây dựng kế hoạch xúc tiến, kêu gọi đầu tư vào các lĩnh vực đầu nguồn của ngành giấy, sản xuất bột giấy bằng công nghệ mới và phát triển các sản phẩm có nguồn gốc tự nhiên, thân thiện với môi trường.

Các dự án sử dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ xanh, không gây tác động tiêu cực đến môi trường và có khả năng liên kết với doanh nghiệp trong nước, nước ngoài để hình thành chuỗi giá trị toàn cầu sẽ được ưu tiên.

Cùng với đó, cần sớm xây dựng quy hoạch các vùng rừng trồng nguyên liệu giấy phục vụ sản xuất công nghiệp quy mô lớn, có tính đến lợi thế so sánh giữa các địa phương.

Việc hình thành các khu công nghiệp giấy tập trung cũng được thúc đẩy nhằm giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ giảm chi phí đầu tư hạ tầng, xử lý môi trường, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh.

Chiến lược cũng đặt ra yêu cầu xây dựng quy chuẩn, tiêu chuẩn quốc gia đối với sản phẩm ngành giấy, đặc biệt trong lĩnh vực thu gom, tái chế; nghiên cứu hoàn thiện chính sách phát triển ngành và hoạt động nhập khẩu theo xu hướng của các nước phát triển.

Đối với thị trường tiêu thụ, doanh nghiệp được hỗ trợ tiếp cận trực tiếp khách hàng tiềm năng thông qua hội chợ, triển lãm, hoạt động xúc tiến thương mại, đầu tư và kết nối kinh doanh.

Chiến lược chú trọng nâng cao năng lực marketing, khả năng tiếp cận khách hàng và thị trường của đội ngũ bán hàng; khuyến khích doanh nghiệp phối hợp với các nền tảng thương mại điện tử để thúc đẩy chuyển đổi số trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Ở thị trường trong nước, ngành giấy cần tổ chức mạng lưới bán lẻ, đổi mới phương thức tiếp thị, quảng bá xuất khẩu, xây dựng thương hiệu và hình ảnh sản phẩm giấy Việt Nam.

Việc triển khai hiệu quả Cuộc vận động “Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam” cũng được xác định là một giải pháp thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm nội địa.

Về nguồn nhân lực, Chiến lược hướng tới xây dựng các tiêu chuẩn việc làm đáp ứng yêu cầu của Quy tắc kinh doanh có trách nhiệm và thông lệ quốc tế về chuỗi giá trị có trách nhiệm.

Doanh nghiệp được hỗ trợ thực hiện các quy trình thẩm định chuỗi cung ứng, nâng cao năng lực tuân thủ các quy chuẩn về việc làm bền vững, thẩm định doanh nghiệp, phòng ngừa và giảm thiểu rủi ro môi trường, lao động.

Ngành cũng cần xây dựng kế hoạch phát triển nguồn nhân lực chất lượng, đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh và mở rộng đầu tư.

Thông tin về nhu cầu lao động cần được phổ biến rộng rãi, nhất là trước các kỳ tuyển sinh của cơ sở đào tạo. Đồng thời, tăng cường kết nối giữa hiệp hội, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và trường đào tạo thông qua cập nhật tài liệu, đầu tư thiết bị nghiên cứu, thực hành, bảo đảm nguồn cung lao động cả về số lượng và chất lượng.

Đặc biệt, việc đào tạo nhân lực chất lượng cao cần chú trọng những kỹ năng mới trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và hội nhập quốc tế, nhất là kỹ năng thiết kế, phát triển sản phẩm; mở rộng hợp tác giữa các cơ sở đào tạo trong nước với nước ngoài.

Thông qua các nhóm giải pháp đồng bộ, Chiến lược hướng tới chuyển đổi mô hình phát triển ngành giấy theo hướng hiện đại, tăng khả năng tự chủ nguyên liệu, nâng cao giá trị sản phẩm và giảm tác động đến môi trường, tạo nền tảng cho ngành công nghiệp giấy Việt Nam phát triển bền vững trong dài hạn./.