Mặt bằng lãi suất tiền gửi tiếp tục xu hướng đi lên khi nhiều ngân hàng đồng loạt điều chỉnh tăng từ 0,01-0,3%/năm, thậm chí có đơn vị tăng mạnh 0,6-0,9%/năm, thiết lập mức cao mới so với đầu năm.

Thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào năm 2026 với hai trục vận động lớn: Áp lực lãi suất và kỳ vọng nâng hạng.

Trong bối cảnh đó, sự phân hóa được dự báo sẽ là xu hướng chủ đạo, còn dòng vốn sẽ định hình lại cấu trúc thị trường.

Lãi suất nâng lên mặt bằng mới

Bước sang tháng 3/2026, mặt bằng lãi suất tiền gửi tiếp tục xu hướng đi lên khi nhiều ngân hàng đồng loạt điều chỉnh tăng từ 0,01-0,3%/năm, thậm chí có đơn vị tăng mạnh 0,6-0,9%/năm, thiết lập mức cao mới so với đầu năm.

Đáng chú ý, nhóm ngân hàng thương mại cổ phần đang dẫn dắt “cuộc đua” này. Ngân hàng Thương mại cổ phần Lộc Phát Việt Nam (LPBank) nâng lãi suất trực tuyến lên tới 7-7,2%/năm ở các kỳ hạn từ 12 tháng trở lên. Ngân hàng Thương mại cổ phần Thịnh vượng và Phát triển (PGBank) và Ngân hàng Trách nhiệm hữu hạn MTV Việt Nam Hiện Đại (MBV) cũng áp dụng mức 7,1-7,2%/năm cho kỳ hạn 12-36 tháng.

Tương tự, Ngân hàng Thương mại cổ phần Bản Việt (BVBank), Ngân hàng Thương mại cổ phần Bắc Á (Bac A Bank) và Ngân hàng Thương mại cổ phần Phương Đông (OCB) đều đưa lãi suất trung-dài hạn tiệm cận hoặc vượt 7%/năm. Các ngân hàng số như Vikki Bank và Cake by VPBank thậm chí niêm yết 7-7,3%/năm, có thể lên tới trên 8%/năm nếu cộng ưu đãi.

Trong khi đó, các mức 8 - 9%/năm xuất hiện tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Hàng hải Việt Nam (MSB), Ngân hàng Thương mại cổ phần Đại Chúng Việt Nam (PVcomBank) hay Ngân hàng Thương mại cổ phần Phát triển Thành phố Hồ Chí Minh (HDBank), nhưng đi kèm điều kiện số dư hàng trăm đến hàng nghìn tỷ đồng.

Như vậy, vùng 7%/năm đang dần trở thành mặt bằng cạnh tranh phổ biến ở kỳ hạn 12-24 tháng, phản ánh xu hướng tăng rõ nét của lãi suất huy động trong hệ thống ngân hàng đầu tháng 3. Tuy nhiên, sự phân hóa lợi ích giữa các nhóm ngành trên thị trường chứng khoán cũng vì thế trở nên rõ rệt hơn.

Công ty cổ phần Chứng khoán FPT (FPTS) nhận định, năm 2026 diễn ra trong môi trường chính sách vĩ mô mở rộng có kiểm soát, song mặt bằng lãi suất tăng là biến số tiêu cực có ảnh hưởng rộng nhất tới hiệu suất đầu tư cổ phiếu.

Khi chi phí vốn gia tăng, phần lớn doanh nghiệp sẽ chịu áp lực tài chính lớn hơn, đặc biệt là nhóm sử dụng đòn bẩy cao. Đồng thời, các kênh như tiền gửi và trái phiếu trở nên hấp dẫn hơn, tạo lực cạnh tranh trực tiếp với cổ phiếu.

Tuy vậy, Công ty cổ phần Chứng khoán FPT cho rằng “trong nguy có cơ.” Nhóm ngân hàng và bảo hiểm có thể hưởng lợi từ xu hướng lãi suất tăng, nhất là các ngân hàng có bảng cân đối an toàn, khả năng bảo toàn biên lợi nhuận (NIM) và các doanh nghiệp bảo hiểm sở hữu danh mục tài sản ngắn hạn linh hoạt. Bên cạnh đó, doanh nghiệp phi tài chính có dòng tiền kinh doanh mạnh và lượng tiền thuần cao cũng sẽ tích cực hơn mặt bằng chung.

Ngoài yếu tố lãi suất, Công ty cổ phần Chứng khoán FPT nhấn mạnh một số xu hướng vĩ mô đáng chú ý: Đầu tư công đẩy mạnh các dự án trọng điểm sẽ hỗ trợ nhóm vật liệu hạ tầng, đặc biệt tại miền Nam-khu vực thiếu hụt nguồn cung.

Doanh nghiệp có tỷ lệ nội địa hóa cao, đáp ứng tiêu chuẩn môi trường và nguồn gốc xuất xứ khắt khe từ Liên minh châu Âu sẽ giảm phụ thuộc vào thị trường Mỹ. Xu hướng nâng cao chất lượng FDI giúp bất động sản công nghiệp miền Bắc-nơi có quỹ đất sạch lớn và đảm bảo điện năng hưởng lợi rõ nét. Giá dầu thấp và xu hướng “xuất khẩu giảm phát” từ Trung Quốc hỗ trợ các ngành hạ nguồn như lọc hóa dầu, vận tải, nhựa, thực phẩm-đồ uống.

Ở chiều ngược lại, Công ty cổ phần Chứng khoán FPT cảnh báo rủi ro tài chính trong bối cảnh tín dụng bị kiểm soát chặt, đặc biệt với bất động sản khi áp lực đáo hạn trái phiếu vẫn lớn và tăng trưởng tín dụng lĩnh vực này bị khống chế.

Kỳ vọng từ nâng hạng

Tại lễ đánh cồng khai xuân ở Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE), Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng khẳng định năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt khi Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng GDP giai đoạn 2026-2030 từ 10% trở lên.

Theo Bộ trưởng, nguồn vốn giữ vai trò then chốt; trong đó, thị trường vốn và thị trường chứng khoán ngày càng quan trọng. Ngành chứng khoán được giao mục tiêu đưa quy mô vốn hóa đạt tối thiểu 100% GDP trong năm nay.

Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh việc vận hành đồng bộ hệ thống giao dịch KRX cùng khả năng được tổ chức xếp hạng FTSE Russell nâng hạng từ thị trường cận biên lên mới nổi thứ cấp sẽ thu hút đáng kể dòng vốn ngoại, gia tăng chiều sâu và quy mô thị trường.

Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, bà Vũ Thị Chân Phương cũng nhìn nhận, năm 2026 đánh dấu bước chuyển từ “đạt điều kiện” sang “vận hành ổn định, bền vững” theo chuẩn mực thị trường mới nổi, với trọng tâm là minh bạch, an toàn và khả năng chống chịu cao hơn.

Giới phân tích cho rằng, thị trường sẽ phản ứng cả trước và sau khi thông tin nâng hạng được công bố. Giai đoạn trước tháng 3/2026: Dòng vốn chủ động gia tăng khi nhà đầu tư giao dịch theo kỳ vọng. Thực tế, quý 3/2025, nhóm cổ phiếu chứng khoán từng tăng mạnh nhờ câu chuyện này.

Từ tháng 3 đến tháng 9/2026: Khi FTSE Russell tiếp tục đánh giá và tiến gần thời điểm chính thức nâng hạng, vốn ngoại-chủ yếu từ quỹ chủ động có thể tiếp tục chảy vào.

Sau tháng 9/2026: Dòng vốn thụ động từ các ETF tham chiếu chỉ số thị trường mới nổi bắt đầu giải ngân, ước tính 0,5-1 tỷ USD. Tuy nhiên, đây cũng có thể là giai đoạn nhà đầu tư nội hiện thực hóa lợi nhuận nếu thị trường đã tăng mạnh trước đó.

Dù vậy, thực tế hiện nay cho thấy thị trường Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào dòng tiền cá nhân trong nước, đây là nhóm có đặc tính ngắn hạn và nhạy cảm với tâm lý, khiến biến động giá có thể mạnh hơn so với tỷ trọng vốn ngoại khoảng 9-10% giao dịch.

Theo Công ty Chứng khoán Tiên Phong, lợi nhuận sau thuế quý 4/2025 tăng hơn 31% so với cùng kỳ, qua đó kéo định giá thị trường về mức tương đối hấp dẫn.

TPS cho rằng môi trường vĩ mô ổn định, tăng trưởng GDP 2025 đạt 8,02% và kỳ vọng duy trì đà tăng trong 2026 là nền tảng để lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục cải thiện. Nếu kịch bản nâng hạng diễn ra thuận lợi, P/E thị trường có thể quay về mức trung bình 10 năm, tương tự các giai đoạn bứt phá trước đây.

Năm 2026 không còn là câu chuyện “mua gì cũng thắng.” Áp lực lãi suất, rủi ro thương mại và địa chính trị buộc nhà đầu tư phải thận trọng hơn trong quản trị danh mục. Tuy nhiên, mục tiêu tăng trưởng cao của Chính phủ, quyết tâm nâng hạng thị trường và nền tảng lợi nhuận doanh nghiệp cải thiện đang tạo tiền đề cho một chu kỳ tái định giá mới.

Trong bức tranh đó, sự phân hóa sẽ ngày càng rõ nét. Cơ hội sẽ thuộc về những doanh nghiệp có sức khỏe tài chính vững vàng, tận dụng được xu hướng vĩ mô và đáp ứng chuẩn mực cao hơn của một thị trường mới nổi./.