Dự án đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng sẽ xác định được chính xác nhu cầu hấp thụ nguồn vốn khi các gói thầu xây lắp được triển khai.

Bộ Xây dựng vừa có văn bản gửi Bộ Tài chính về nhu cầu bố trí kế hoạch vốn, khả năng hấp thụ vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 cho Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng.

Cụ thể, Bộ Xây dựng đã tính toán tổng nhu cầu vốn đăng ký cho trung hạn giai đoạn 2026-2030 là 224.586 tỷ đồng (gồm vốn đối ứng 94.507 tỷ đồng; vốn vay 130.079 tỷ đồng).

Trong đó, năm 2026 tiến hành giải phóng mặt bằng, khảo sát lập thiết kế kỹ thuật là 15.110 tỷ đồng; năm 2027 tập trung giải phóng mặt bằng, tổ chức lựa chọn nhà thầu và triển khai khởi công xây dựng là 33.043 tỷ đồng; năm 2028, cao điểm giải phóng mặt bằng và thi công xây dựng là 73.194 tỷ đồng; năm 2029, cao điểm thi công xây dựng và mua sắm thiết bị là 59.346 tỷ đồng; năm 2030, cơ bản hoàn thiện thi công xây dựng, lắp đặt thiết bị và chạy thử là 43.893 tỷ đồng.

Lãnh đạo Bộ Xây dựng cho rằng tiến độ phân bổ vốn nêu trên được xây dựng bám theo kế hoạch triển khai tổng thể của dự án (phấn đấu hoàn thành cơ bản vào năm 2030). Trong năm 2027-2028, nhu cầu vốn tập trung lớn cho công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư; giai đoạn 2028-2030 sẽ là cao điểm giải ngân cho khối lượng thi công xây lắp và thiết bị.

Như vậy, so với nhu cầu vốn trung hạn giai đoạn 2026-2030 đăng ký cho dự án được Bộ Xây dựng đề xuất gửi Bộ Tài chính tại văn bản 12402/BXD-KHTC ngày 07/8/2026 là 148.478 tỷ đồng thì phần vốn còn thiếu trong giai đoạn 2026-2030 là 76.108 tỷ đồng.

Để thực hiện các mốc tiến độ của dự án theo chỉ đạo của Chính phủ tại Nghị quyết số 127/NQ-CP của Chính phủ ngày 13/5/2025, Bộ Xây dựng đã xây dựng nhu cầu kế hoạch vốn năm 2026 của dự án là khoảng 33.313 tỷ đồng.

Nhìn nhận đây là dự án đường sắt điện khí hóa mới, có quy mô lớn, phức tạp, lần đầu tiên được triển khai ở Việt Nam nên chủ đầu tư, tư vấn, nhà thầu trong nước chưa có kinh nghiệm, vì vậy lãnh đạo Bộ Xây dựng cho rằng cần có sự tham gia, hỗ trợ của tư vấn, nhà thầu quốc tế trong quá trình lập báo cáo nghiên cứu khả thi và các bước tiếp theo.

Thực tế quá trình lập báo cáo nghiên cứu khả thi, Tư vấn hỗ trợ kỹ thuật của Trung Quốc (Viện 4) đã phải xử lý các vấn đề kỹ thuật phát sinh như phát hiện khá nhiều đoạn tuyến đi cắt qua hoặc đi song song với đới đứt gãy địa chất (đới đứt gãy sông Hồng, sông Lô, sông Chảy), cần phải nghiên cứu điều chỉnh lại hướng tuyến; ngoài ra cần phải điều chỉnh cục bộ một số đoạn tuyến và vị trí một số ga cho phù hợp với địa hình thực tế, phương án tiếp cận và định hướng phát triển đô thị… ảnh hưởng đến tiến độ triển khai và khả năng hấp thụ vốn đã bố trí cho dự án.

Vì vậy, tại văn bản số 11395/BXD-KHTC ngày 22/7/2026, Bộ Xây dựng đã báo cáo và kiến nghị Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh giảm số vốn chưa có nhu cầu sử dụng, không có khả năng giải ngân trong năm 2026 của dự án là 29.189 tỷ đồng cho phù hợp với tiến độ triển khai thực tế, tránh lãng phí nguồn lực đầu tư khi chưa có nhu cầu sử dụng.

Do tính chất phức tạp của dự án và tình hình giải ngân năm 2026 như trên, Bộ Xây dựng nhận định khả năng hấp thụ vốn của dự án sẽ xác định được chính xác khi các gói thầu xây lắp được triển khai. Trước mắt, Bộ Xây dựng chưa đề nghị bổ sung vốn trung hạn giai đoạn 2026-2030 cho dự án./.