Theo giới chuyên gia Trung Quốc, chuyến thăm Mỹ của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình được kỳ vọng tạo thêm động lực duy trì ổn định và đối thoại trong quan hệ Trung-Mỹ.

Chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tới Mỹ sau 11 năm, từ ngày 23 đến 25/9, diễn ra chưa đầy 6 tháng sau cuộc gặp thượng đỉnh giữa hai nhà lãnh đạo tại Bắc Kinh hồi tháng 5/2026.

Điều này minh chứng cho tầm quan trọng của đối thoại cấp cao giữa hai cường quốc hàng đầu thế giới, như tuyên bố của người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Côn, rằng ngoại giao nguyên thủ có vai trò định hướng chiến lược không thể thay thế đối với quan hệ Trung-Mỹ.

Đây là cơ hội để Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump trao đổi sâu về các vấn đề quan trọng liên quan quan hệ hai nước cũng như hòa bình và phát triển thế giới.

Theo giới chuyên gia Trung Quốc, trong bối cảnh hai nước vẫn tồn tại những bất đồng về thương mại, công nghệ, vấn đề Đài Loan và an ninh…, chuyến thăm của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình được kỳ vọng tạo thêm động lực duy trì ổn định và đối thoại trong quan hệ Trung-Mỹ.

Ông Chu Phong, Viện trưởng Viện Quan hệ quốc tế thuộc Đại học Nam Kinh đánh giá việc lãnh đạo Trung-Mỹ duy trì trao đổi thường xuyên trong năm nay phát đi tín hiệu tích cực cho thấy quan hệ hai nước đang “ổn định trở lại” trên cơ sở kiểm soát hiệu quả các bất đồng.

Trong khi đó, ông Cao Phi, Viện trưởng Học viện Ngoại giao Trung Quốc, nhận định việc hai nhà lãnh đạo tiếp tục gặp trực tiếp trong thời gian tương đối ngắn sẽ giúp làm rõ ý đồ chiến lược, tăng cường đồng thuận, kiểm soát bất đồng và mở rộng hợp tác.

Đồng quan điểm trên, chuyên gia Chu Ba, nghiên cứu viên Trung tâm nghiên cứu Chiến lược và An ninh, Đại học Thanh Hoa nêu rõ duy trì liên lạc thường xuyên giữa lãnh đạo hai nước cũng có thể tạo thêm sự ổn định và khả năng dự báo cho quan hệ Trung-Mỹ.

Ông cho rằng nếu hai bên có thể duy trì cơ chế gặp gỡ thường xuyên, điều này sẽ giúp giảm bất định và tạo điều kiện cho các cơ chế hợp tác khác phát huy hiệu quả.

Các chuyên gia Trung Quốc dự báo trong cuộc gặp thượng đỉnh dự kiến ngày 24/9, nguyên thủ hai nước sẽ tập trung thảo luận nhiều vấn đề quan trọng, có tác động đến quan hệ hai nước cũng như khu vực trong tương lai, bao gồm kinh tế thương mại, đầu tư, khoa học công nghệ, vấn đề Đài Loan, giao lưu nhân văn cũng như vấn đề Iran và các vấn đề khu vực và quốc tế khác…

Bên cạnh kinh tế, thương mại, các vấn đề mới nổi như trí tuệ nhân tạo (AI) cũng được các chuyên gia Trung Quốc đề cập. Trung Quốc và Mỹ đều là những nước lớn về AI, có lợi ích chung trong thúc đẩy phát triển và quản trị công nghệ này. Do đó, tăng cường hợp tác trong lĩnh vực AI có thể trở thành một nội dung thực tiễn trong thiết lập quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng giữa hai nước.

Các chuyên gia tại Đại học Thanh Hoa (Trung Quốc) đều chia sẻ ý kiến rằng, AI là lĩnh vực vừa cạnh tranh vừa có nhu cầu hợp tác, vừa có thể là cầu nối để tăng cường hợp tác, nhưng cũng có thể là nguyên nhân dẫn đến bùng phát cạnh tranh giữa hai nước.

Theo ông Chu Ba, tốc độ phát triển nhanh của AI khiến Trung Quốc và Mỹ “không thể không trao đổi với nhau,” trong khi các rủi ro mà hai nước cùng đối mặt ngày càng rõ, từ tấn công mạng, an ninh sinh học đến khả năng AI được sử dụng trong lĩnh vực quân sự. Hai nước có thể trước hết thiết lập cơ chế thông báo và liên lạc trong trường hợp xảy ra sự cố AI nghiêm trọng, thay vì hướng ngay tới một thỏa thuận toàn diện.

Chuyên gia Tôn Thành Hạo thuộc Trung tâm nghiên cứu Chiến lược và An ninh, Đại học Thanh Hoa, cũng cho rằng cạnh tranh AI sẽ tiếp tục tập trung vào chip, năng lực tính toán, mô hình AI và kiểm soát xuất khẩu. Tuy nhiên, song song với đó là nhu cầu quản lý những rủi ro chung.

Theo ông, hợp tác trong lĩnh vực này không nhất thiết phải dựa trên mức độ tin cậy chiến lược cao, mà xuất phát từ nhu cầu kiểm soát rủi ro trong bối cảnh hai bên đều là những nước phát triển AI hàng đầu.

Về giao lưu nhân văn, ông Tôn Thành Hạo nhấn mạnh việc tăng cường các chuyến bay, du lịch, trao đổi học thuật và giáo dục có ý nghĩa đối với ổn định quan hệ song phương.

Các chuyên gia cũng lưu ý việc Trung-Mỹ duy trì trao đổi về các vấn đề quốc tế và khu vực là một nội dung quan trọng của quan hệ ổn định chiến lược mang tính xây dựng.

Việc hai cường quốc hàng đầu duy trì trao đổi, phối hợp về một số vấn đề liên quan ổn định quốc tế và khu vực có thể góp phần tạo thêm tính ổn định và khả năng dự báo cho tình hình quốc tế.

Đánh giá về ý nghĩa của chuyến thăm, chuyên gia Tôn Thành Hạo cho biết không nên chỉ đo kết quả bằng số lượng thỏa thuận được ký kết. Quan trọng hơn là các cơ chế đã thống nhất giữa hai nguyên thủ quốc gia từ tháng 5/2026 có được vận hành thực chất hay không; các thỏa thuận đạt được trong chuyến thăm sắp tới có được triển khai trong những tháng tiếp theo hay không; và hai bên có tiếp tục duy trì chương trình nghị sự cho các cuộc gặp cấp cao tiếp theo hay không…

Về triển vọng sau chuyến thăm, các chuyên gia cho rằng quan hệ Trung-Mỹ sẽ tiếp tục đan xen giữa cạnh tranh và hợp tác. Trọng tâm không phải chấm dứt cạnh tranh mà là duy trì các kênh đối thoại, hạn chế nguy cơ bất đồng trong một lĩnh vực lan sang toàn bộ quan hệ.

Theo cách tiếp cận này, thương mại, đầu tư, AI, giao lưu nhân văn và các cơ chế liên lạc có thể trở thành những kênh duy trì ổn định, trong khi Đài Loan và các vấn đề an ninh tiếp tục là những lĩnh vực đòi hỏi kiểm soát rủi ro chặt chẽ.

Nhìn chung, việc lãnh đạo Trung Quốc và Mỹ tiến hành gặp trực tiếp 2 lần chỉ trong chưa đầy nửa năm đã là tín hiệu tích cực, cho thấy duy trì đối thoại, kiểm soát cạnh tranh để ổn định chiến lược vẫn là xu hướng chủ đạo định hình mối quan hệ giữa hai nền kinh tế hàng đầu thế giới./.